Wim (66) uit Groningen viel van zijn fiets toen hij Amerika doorkruiste. Lees hier waarom. 'Ik zag een land in verval'

Kerstmis 1997. Wim Reckers was als kersverse hoofdredacteur van straatkrant De Riepe in Groningen op bezoek bij de daklozenkrant van New York. Hij herinnert zich de eerste dakloze die hij daar zag en nog klinkt hij er verbaasd over. ,,Een meneer in een net pak! Hij was zijn baan kwijt geraakt, kon zijn huur niet meer betalen en was op straat beland. Hè, dacht ik. Het is nog veel dichterbij dan bij ons.’’

Bij ons, dat is Groningen, de stad waar Reckers (Valthermond, 1958) straatkrant De Riepe oprichtte waarvan hij hoofdredacteur werd. Op die manier leerde hij de wereld van daklozen kennen. ,,Ik had daarvoor bij wijze van spreken nog nooit een dakloze gezien, ik keek er met lichte vrees naar, ik vond ze, ehm, anders.’’

Dat kantelde toen hij met ze werkte. ,,Het zijn mensen zoals jij en ik. Sterker: wij kunnen ook dakloos raken. Door verkeerde keuzes, drank. Voor je het weet, is het zo ver.’’ En in New York, merkte hij tijdens zijn bezoek aan de daklozenkrant, was het nog veel eenvoudiger om op straat te belanden. ,,Hier bij ons kampen veel daklozen met mentale, financiële en verslavingsproblemen. Daar in New York zag ik gewoon mensen in pak!’’

Reckers komt graag in Amerika. Hij is gefascineerd door het land. ,,Ik heb een diepe afkeer en een diepe liefde voor dat land’’, zegt hij. Hij probeert het uit te leggen.

,,De politici daar, het kleine steenrijke clubje tegenover die hele arme meute: onnavolgbaar’’, zegt hij. Dat hij desondanks het land een keer of acht bezocht, zit ‘m in die andere kant. ,,Het is zo’n opwindend land. De rock n’ roll komt er vandaan, de blues, spijkerbroeken, honkbal, televisieseries!’’

Hij vatte het plan op het land op de fiets te doorkruisen, van de west- naar de oostkust, 6300 kilometer. Het was 2022, hij zou er drie maanden voor uittrekken. Hij besloot om vroegtijdig – ,,Nu ik nog fit ben’’ – met pensioen te gaan. En nog iets: hij wilde in zijn eentje op pad. ,,Ik wilde van de gebaande paden af, de steden in. Langs de keerzijde van de samenleving.’’

Bij fietsenwinkel Dik schafte hij een deugdelijke fiets aan die hij uitrustte met twee fietstassen voor, twee achter. Uitgezwaaid door zijn vrouw en hun twee dochters vertrok hij.

Hij is al lang en breed terug in Groningen, maar met onverminderde geestdrift verhaalt hij over zijn avonturen in Amerika die hij heeft beschreven in zijn boek Niemandsland – Op de fiets door de Onbekende VS. Halverwege zijn fietstocht wist hij dat hij erover moest schrijven.

,,Wat ik daar zag!’’, begint hij. Direct in Portland was het raak. ,,Ik wilde de stad in, het was zondagmiddag, gezellig dacht ik. Maar je kon er een kanon afschieten, het was er akelig en leeg. Maar wat ik er wel zag, waren tentjes middenin het centrum. Daar woonden daklozen. Honderden, nee duizenden! En later, op de toegangswegen naar Portland zag ik niets anders dan tentjes, vervallen busjes, ouwe campers. Kilometers achter elkaar. Daar wonen mensen, tussen het afval.’’

Hij noemt de huizencrisis en de medicijnverslaving als boosdoeners.

Hij verhaalt over Saint Louis waar hij straatarme mensen met alleen een slaapzak en een stuk plastic op straat zag leven. ,,Er pal naast staat een villawijk. Echt, heel rijk en heel arm wonen er op 10 meter van elkaar. Dit kan niet, dacht ik, dit bestaat niet. De mond viel me open. Heeft er nou niemand een idee hoe deze kloof is te dichten? Willen ze dit?’’

Hij spreekt over een land in verval. ,,Er zijn een paar mensen met heel veel poen en de grote massa is aan de ratten overgeleverd. Er heerst nog steeds de filosofie dat het je eigen schuld is als je niets bereikt. Het idee van krantenjongen tot miljonair zit diepgeworteld.’’

Hij geeft toe dat hij door Trump-land fietste waar de Fuck Biden-borden in menig voortuin staan. ,,Ik heb zo veel mensen gesproken die ervan overtuigd zijn dat Trump voor ze gaat zorgen. Nu hoef je alleen maar homo of zwart te zijn, zo redeneren ze, om een baan te krijgen. Met Trump aan de macht wordt alles beter, dat hopen de mensen echt.’’

Reckers zelf denkt daar anders over. ,,Onder Trump gaat er niks veranderen. Hij wíl de problemen niet eens oplossen.’’ Wat Reckers als hoopvol voor Amerika ziet? Hij schudt zijn hoofd. ,,De politiek doet niks aan het gigantische armoedeprobleem. Er zijn alleen kleine groepjes vrijwilligers die zich met de daklozen bemoeien en hen een helpende hand toesteken.’’

Weer een verhaal. ,,Ik zat in een kroeg en aan de bar zat een gast onder de tatoeages, honkbalpetje op, nog anderhalve tand in z’n mond. Hij prevelde aan een stuk door onverstaanbare teksten. Een verslaafde, zei een andere man tegen me.’’

Reckers komt met deze verslaafde op de proppen nadat hij over een park in Philadelphia vertelt. Daar zag hij duizenden daklozen in een park, stuk voor stuk verslaafd aan pijnstillers als fentanyl en oxycodon. ,,Die pijnstillers worden bij de vleet verstrekt. De farmaceutische industrie stimuleert dat, apothekers krijgen bonussen, echt overal kun je die troep kopen. Mensen die door werkloosheid in de ellende belanden, gaan aan de drank en krijgen pijntjes. Zij krijgen deze rommel voorgeschreven.’’

Hij zegt: ,,Ik schrok me dood. Ik hoorde dat Philadelphia 75.000 verslaafden telt, van wie er duizenden in dat park bivakkeren, aan hun lot overgelaten. Ik viel van mijn fiets. Ik ben in de krottenwijken van Johannesburg geweest, maar dit, dit was onmenselijker en triester. Je kunt mensen toch niet zo aan hun lot overlaten?

Tegelijkertijd betaalde Reckers op een terras 11 dollar voor een biertje. ,,Mensen kunnen de boodschappen niet meer betalen.’’ Hij ziet parallellen met Nederland. Niet alleen vreest hij dat de tweedeling die Amerika kenmerkt hier meer en meer zijn intrede doet, ook de politieke tegenstellingen ziet hij in Nederland verharden. ,,In Amerika kunnen Trump- en Biden-aanhangers elkaars bloed wel drinken. Ze noemen Biden duivelszoon.’’

Reckers houdt z’n hart vast voor de toekomst. Hij is bang dat steeds meer mensen de weg kwijt raken. Iets opbeurends over het land van de onbeperkte mogelijkheden beschrijft hij ook. En dat is dat de mensen zo aardig zijn. Ze schreeuwden hun Biden-haat van de daken, maar reden Reckers met liefde naar een fietsenmaker 60 kilometer verderop. En nee, daar hoefden ze geen dollar voor te hebben.