Eenzaamheid onder mensen met beperking is een onderschat probleem. Onderzoeker Linda weet wat je eraan kunt doen

Eerder onderzoek wees al uit dat gevoelens van eenzaamheid onder de lvb’ers, mensen met een IQ tussen de 50 en 70, ongeveer twee keer zoveel voorkomen als bij mensen met een gemiddelde intelligentie. Linda Lai uit Groningen voerde met vijftig volwassenen met een matige en licht verstandelijke beperking (lvb) gesprekken van een uur. Inderdaad bleken ze bijna allemaal bleken ze last te hebben van eenzaamheid.

,,Zo’n gesprek van een uur, waarbij je serieus in gesprek gaat over gevoelens en wat er mist in iemands leven, is precies wat mensen met een lvb nodig hebben”, zegt Lai. ,,Ik zag ze in de loop van het gesprek vaak opknappen. Ze zeiden het ook regelmatig: eindelijk iemand die de tijd voor me neemt en echt naar me luistert.”

De gesprekken die Lai voerde waren echter geen therapie, maar onderdeel van een onderzoek dat zij heeft gedaan voor het Sinnege Fonds, dat zich inzet voor mensen met een beperking. Lai ziet dat er mondjesmaat meer aandacht komt voor de gevoelens van eenzaamheid die er zijn in deze doelgroep - op de Universiteit Leiden loopt ook een groot onderzoek - maar het is nog niet genoeg.

Het is een bijzonder kwetsbare doelgroep, legt Lai uit. ,,Mensen met een matige of zware beperking leven in een zorgwereld. Hun dagen zijn overzichtelijk, met dagbesteding en op vaste momenten eten en activiteiten met de groep. Ook in deze categorie komt veel eenzaamheid voor. Er is tijdgebrek door tekorten aan personeel. Voor gesprekken over het gevoelsleven cliënten is vaak geen ruimte. Evenmin kan personeel vaak mee naar uitjes of feestjes voor de doelgroep.”

De lvb-doelgroep is ‘te goed’ voor intensieve begeleiding en moet zich veel meer zelf redden. ,,Je ziet hun beperking niet aan de buitenkant. Ze worden constant overschat en vaak overschatten ze ook zichzelf”, zegt Lai, die jaren met de doelgroep heeft gewerkt. ,,Dan schrijven ze zich bijvoorbeeld in voor een mbo-opleiding, maar dat is meestal te hoog gegrepen. Het gevolg is dat jongeren met een lvb vastlopen en er niet zelfstandig uit kunnen komen. Dagen en nachten lang gamen en blowen komt veel voor.”

De doelgroep voelt zich niet gezien, concludeert Lai. Er is veel behoefte aan meer sociale contacten, maar ze hebben meestal geen idee hoe je dit aanpakt. ,,Zorgpersoneel onderschat hoe groot de behoefte is aan gesprekken die dieper gaan. Er is veel tijdsdruk in de sector, maar ik roep zorgorganisaties toch op om meer aandacht te hebben voor thema’s als eenzaamheid, vriendschap en vrijetijdsbehoefte. Maak deze thema’s bespreekbaar, luister met aandacht, ga aan de slag met het oefenen van sociale en communicatieve vaardigheden en neem ze aan de hand. Bied hulp bij het invullen van vrije tijd.”

Haar oproep geldt net zo goed voor mensen buiten de zorgsector. ,,Wees je ervan bewust dat één op op de zes Nederlanders het leven minder goed begrijpt en minder goed mee kan komen. Wees wat verdraagzamer en toon meer begrip.”

Lai zelf werkt daarnaast voor de Gronings-Drentse afdeling van ABCDate, een landelijke organisatie die mensen met een lvb met elkaar in contact brengt. Contacten worden gelegd via een app, die alleen beschikbaar is voor cliënten van aangesloten zorgorganisaties. Eens in de zes weken organiseert ze een feest, waar de doelgroep elkaar kan ontmoeten. Vrijdag is het opnieuw raak, in het pand van het Sinnege Fonds in Groningen.

,,Mensen komen er om de liefde te vinden en soms lukt dat ook”, zegt Lai. ,,Maar dat is zeker niet het enige doel. De disco-avonden zijn ook bedoeld voor mensen die nieuwe contacten willen leggen, waar misschien wel een vriendschap uit voortkomt. Wat we op deze avonden zien is echt hartverwarmend.”

Aanmelden voor vrijdagavond kan nog steeds, op abcdate.nl/feestgroningen. Lai: ,,Iedereen met een beperking is welkom.”