Het provinciebestuur van Groningen bij het aantreden in juni vorig jaar: Bram Schmaal, Johan Hamster, Tjeerd van Dekken, Susan Top en Henk Emmens (vlnr). Foto: Archief/ Corné Sparidaens
De provincie Groningen is nog geen stap verder bij de vorming van een nieuw bestuur, dat met goede afspraken door één deur kan.
Meer dan een voornemen van vier partijen (BBB, PvdA, GroenLinks en VVD) die elkaar voorlopig het vertrouwen schenken, ligt er niet. Dat bleek woensdag tijdens een Statendebat over een kritisch rapport van verkenner Peter den Oudsten.
In september klapte de coalitie (BBB, PvdA, Groninger Belang, ChristenUnie). Den Oudsten gaf voorzetten om uit de bestuurlijke impasse te komen. De bestuurscrisis bij de provincie Groningen kenmerkt zich door giftige verhoudingen in Provinciale Staten en het college van Gedeputeerde Staten.
Al vrij snel na de machtsovername van de BBB bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2023 veranderde de Statenzaal steeds meer in een onoverzichtelijk slagveld. Partijen gingen in wisselende samenstelling met elkaar op de vuist. De onderlinge verhoudingen tussen partijen en in het college van Gedeputeerde Staten raakten verstoord.
‘Nog geen handjeklap op detailniveau’
In uitgebreide sessies probeerde Den Oudsten partijen die het zwaar met elkaar aan de stok kregen, weer wat bij elkaar te brengen. Tussen de vier beoogde coalitiepartijen BBB, PvdA. GroenLinks en VVD is nog niet gesproken over het beleid dat nodig is om de provincie Groningen vooruit te helpen. Over hete hangijzers als de datacenters, een nieuwe kerncentrale, de energietransitie, het besturen van Nij Begun, maar ook de toekomst van de landbouw en het platteland, is niet onderhandeld.
Partijleider Gouke Moes van de grootste partij BBB wil in januari onderhandelen over belangrijke kwesties. Dat gebeurt met behulp van een (in)formateur. ,,We hebben op detailniveau nog geen handjeklap gedaan.’’
Daarna moet duidelijk worden welke gedeputeerden het beleid voor hun rekening willen nemen. Moes: ,,Het is niet duidelijk welke partij welke poppetjes levert. Dat doen we pas op het laatst.’’
Fredric Geijtenbeek (ChristenUnie) herinnert aan het voorstel van Den Oudsten om gedeputeerden te betrekken bij de inhoudelijke besprekingen. ,,Zij moeten toch achter de plannen staan?’’
De politieke arena van Provinciale Staten aan het MartiniKerkhof in Groningen. Foto: ANP/Sander Koning
‘Het begon als een sprookje voor BBB’
De gedachte dat een nieuw provinciebestuur nog één of twee maanden op zich kan laten wachten, verontrust een deel van de Staten. ,,We staan al anderhalf jaar stil en dat is slecht voor Groningen’’, zegt Paula Benjamins (D66). ,,Dit gaat over leiderschap en vertrouwen. Dat is ver te zoeken.’’
De Socialistische Partij wil ook de rol van de commissaris van de Koning niet onbesproken laten. ,,De ideologische verschillen tussen partijen in de nieuwe coalitie zijn groot. Verbinding en leiderschap zijn nodig om tot een goed bestuur te komen.’’
Agnes Bakker (SP) noemt de coalitievorming een soap. Met als kenmerk de cliffhanger waarbij je je altijd afvraagt waar het nu weer naar toe gaat. ,,Het begon als een sprookje voor BBB. Kiezers wilden verandering. Maar veel macht betekent een grote verantwoordelijkheid.Nu zitten we al maanden in een impasse die al veel te lang duurt.’’
GroenLinks accepteert geen deadline. ,,Ik geef geen garanties qua tijd. Het is beter om een goede basis te hebben.’’
‘Groningers zijn ons al kwijt’
Voor de VVD is het logisch dat de BBB weer aan de basis staat van een nieuwe coalitie. ,,Dat doet recht aan de laatste verkiezingsuitslag’’, zegt Erik Jan Bennema (VVD). ,,Het is goed om daarnaast ook de twee andere grote partijen PvdA en GroenLinks in het college te hebben. Ondanks onze twee zetels, willen we als VVD ook verantwoordelijkheid nemen voor een nieuw provinciebestuur.’’
Pascal Roemers (PvdA) zegt: we hebben ook behoefte aan comfort en ook daarom komt GroenLinks erbij.’’
Siersema probeert nog wat lucht te blazen in de gang van zaken bij de provincie. ,,Het is een proces van emotie, rommeligheid en elkaar leren kennen. Het lijkt het echte leven wel.’’
