Kampcommandant Gemmeker met Elisabeth Hassel tijdens een feest in Westerbork.
Journalist Ad van Liempt heeft ‘met genoegen’ kennisgenomen van het positieve oordeel van de RUG over zijn proefschrift. Onderzoeksjournalist Bart FM Droog, die bij de universiteit klaagde over het proefschrift, beraadt zich op vervolgstappen.
Verrast was hij niet, zegt Ad van Liempt, door de uitspraak van de Commissie Wetenschappelijke Integriteit (CWI). „Ik wist vanzelfsprekend dat ik me aan de regels had gehouden en in geen enkel opzicht wetenschapsfraude heb gepleegd. Dat de commissie na diepgaand en maandenlang onderzoek tot dezelfde conclusie is gekomen, stemt tot tevredenheid.”
Vanaf september boog de commissie, onder leiding van hoogleraar bestuursrecht Herman Bröring, zich over het boek waarop Van Liempt bij de RUG promoveerde: een biografie van Albert Gemmeker, de commandant van kamp Westerbork.
In de bronvermelding is Van Liempt niet overal zorgvuldig genoeg geweest, concludeert de commissie. Maar ze bestempelt die slordigheden niet als plagiaat: het overnemen van andermans teksten of ideeën en ze presenteren als eigen werk.
Van Liempt erkent dat hij op sommige punten onzorgvuldig is geweest. „Dat spijt me”, zegt hij, „en dat is een les voor me.” Verder wil hij niet op de klachten en beschuldigingen aan zijn adres ingaan. „Ik kan slechts de hoop uitspreken dat de zaak hiermee is afgedaan.”
De klacht over Van Liempts proefschrift is in september bij de universiteit ingediend door de Groningse onderzoeksjournalist Bart FM Droog. Hij heeft de mogelijkheid om in beroep te gaan, maar weet nog niet zeker of hij dat doet. „Dan zou ik weer aan geheimhouding gebonden zijn en kan ik niet zelf over de zaak publiceren.”
De conclusie van de CWI vindt Droog ‘merkwaardig’. „Zo’n werkwijze kwalificeert de rest van de wereld namelijk wél als plagiaat.” Hij is teleurgesteld in het onderzoek. „Het lijkt erop dat het belang van de universiteit en de reputatie van de begeleiders hoger ingeschat is dan de waarheidsvinding.”
Droogs opvatting over de Gemmekerbiografie is onveranderd. „Als een student een scriptie inlevert met zo’n bronvermelding, dan sturen ze ‘m denk ik van de opleiding”, zegt hij. „In ieder geval zou het niet worden goedgekeurd.”
Vóór Van Liempt schreven onder meer Nanda van der Zee, Lotte Bergen en Frank van Riet boeken over Albert Gemmeker. Droog stelt dat Van Liempt uit hun werk putte zonder adequate bronvermelding. Ook uit andere bronnen, bijvoorbeeld van onderzoeker Koert Broersma van het herinneringscentrum Kamp Westerbork, nam Van Liempt informatie over zonder bron te noemen, zegt Droog.
Uit een onderzoek met speciale computerprogramma’s door de commissie bleek geen plagiaat. Maar die programma’s registreren alleen letterlijk overgeschreven passages, terwijl Van Liempt volgens Droog vooral passages van andere auteurs in zijn eigen woorden omschreef.
De CWI vindt dat Van Liempt in een aantal gevallen inderdaad ‘slordig’ en ‘onzorgvuldig’ met de bronvermelding omgesprongen is. Ook enkele feitelijke onjuistheden - zo staat een aantal namen consequent verkeerd gespeld en voert Van Liempt een verkeerde publicatiedatum op bij een krantenartikel - vindt de commissie ‘slordig’, maar niet meer dan dat.
„Niet elke onzorgvuldigheid is een inbreuk op de wetenschappelijke integriteit”, schrijft de commissie in haar eindoordeel. En: „Het werk is onderworpen geweest aan de supervisie van zijn promotores.” Die promotores, hoogleraren Doeko Bosscher en Hans Renders, begeleidden Van Liempt bij zijn promotietraject. Zij waren óók verantwoordelijk voor het boek.
„Die opmerking kun je desgewenst beschouwen als een tik op onze vingers”, vindt Bosscher. Hij en Renders zagen - en zien nog steeds - geen slordigheden in Van Liempts wijze van bronvermelding.
„Voor historici is het gebruikelijk om auteurs te benoemen in het notenapparaat (een genummerde lijst van geraadpleegde bronnen, red.), in plaats van ze voortdurend in de lopende tekst op te voeren.”, verklaart Bosscher. „Droog noemt dat ‘wegstoppen’, wij zeggen: zo werkt dat gewoon in onze tak van wetenschap. Het was een bewuste keuze die Van Liempt in overleg met ons gemaakt heeft.”
Dat hebben de promotores ook tegenover de commissie benadrukt. „Daarmee hebben we de corrigerende tik, als je die zo wilt noemen, zelf uitgelokt. Ik aanvaard ten volle die verantwoordelijkheid.” Van belang is, zegt Bosscher, dat Van Liempt ‘brandschoon’ is bevonden. „Het volmaakte proefschrift moet nog geschreven worden, maar hier is geen sprake van integriteitsschending.”
