Hoe WellGear met een koffer vol blokken uiteindelijk de wereld verovert: ‘Je bouwt ‘m op hoe je wilt, het is net LEGO’

Sigo Tjeerdsma (59), CEO van de WellGear Group, voorzag in 2015 wat niemand wílde zien: de toekomst van olie en gas was eindig. Terwijl de concurrentie bleef doorgaan met productie van olie en gas, zette de geboren Emmenaar vol in op ‘decommisioning’: ontmanteling van productieputten, want ooit zou het einde van de levensfase van boorputten aanbreken.

Maar niemand wilde het eigen verdienmodel de nek omdraaien; als er eens een put moest worden afgesloten, dan waren daar (kostbare) weken voor nodig. Met de ‘blokkendoos’ van Tjeerdsma – die op elkaar gestapeld de innovatieve en modulaire ontmantelingsunit uitbeeldde - ging het nu veel sneller en veiliger.

Tien jaar later is WellGear een bedrijf met wereldwijd vierhonderd werknemers die in opdracht van de Nederlandse Aardolie Maatschappij alle 800 gasputten op land afsluit. Het bedrijf is Europees marktleider op het gebied van onderhoud, reparatie, maar vooral ontmanteling van geothermie-, zout-, aardgas- en olieputten, met vestigingen in Westerbork, Verenigde Staten, Australië, Schotland en Abu Dhabi. Binnenkort opent WellGear een nieuw kantoor en een fabriekshal van dertigduizend vierkante meter langs de A28 bij Assen.

De huidige ‘torens’ (zestien in totaal, in eigen beheer ontwikkeld en gebouwd) maakten van WellGear een serieuze scale-up. En waar het stopt? WellGear werkt, met partners uit de regio, vol-elektrisch en begint volgend jaar een pilot met waterstof. „Kan waterstof de oplossing zijn? Dat zou baanbrekend zijn, voor heel Noord-Nederland”, voorspelt Harry Venema, directeur Decommisioning&Re-use, die drie jaar geleden binnenstapte bij WellGear. „Er is een initiatiefnemer en aanjager nodig. Wanneer wij kilo’s waterstof afnemen voor het emissievrij voeden van onze ontmantelingstoren, dan ontstaat een behoefte en gaat de waterstofmarkt in Noord-Nederland zich ontwikkelen. Dat is echte energietransitie: groen ontmantelt grijs.”

Eind jaren tachtig begon Tjeerdsma bij een Amerikaans bedrijf als stagiair, waarna hij in 1999 – samen met zijn huidige zakenpartner Sven Heijwegen (51) – zijn eigen bedrijf begon. Het bedrijf werd verkocht in 2007; Tjeerdsma bleef aan als adviseur, maar zijn ideeën over ontmanteling vatten er geen post. „Dan kun je twee dingen doen: blijven zitten of iets anders doen”, haalt Tjeerdsma de schouders op.

In het voorhuis van een oude boerderij in Westerbork ontwikkelde Tjeerdsma een jaar lang zijn plannen, ook omdat hij vanwege een concurrentiebeding verder niks mocht. „Ik had een schets van het idee en twee jongens op de payroll: een engineer en een tekenaar. Met nul inkomsten, zonder enige vorm van subsidie en financiering. We gingen ‘all-in’, alles op rood en teerden in op onze reserves.”

De modulaire blokkendoos veroverde de wereld. „Je kunt hem overal heen vervoeren, on- en offshore, in het schip en het vliegtuig. Je bouwt ‘m op hoe je wilt, vrijstaand, met meer of minder afsluiters, hoog of laag. Het is net LEGO.”

Tjeerdsma vertelt zijn wonderlijke verhaal in ‘t Aole Gemientehoes van Westerbork, waar hij pas een sjeik uit Saudi-Arabië en familie van de Sultan van Brunei op de koffie had. „Het is net een jongensboek. Fantastisch”, zegt Tjeerdsma.

In een vitrine in de hoek van het ‘HQ’ staan de blokken in het koffertje van destijds opgebouwd; het 3D-schaalmodel van een hydraulische boortoren was baanbrekend en zal dat nog jarenlang blijven, verwacht Tjeerdsma. In al zijn bescheidenheid, dat wel. Want met de finaleplek van de Drentse Onderneming van het Jaar kruipt WellGear langzaam maar zeker uit de schaduw. „Niemand wist wat hier gebeurde, maar tegenwoordig weten mensen waar Westerbork ligt”, zegt Tjeerdsma. „Het is best bijzonder wat we hier in ‘t Aole Gemientehoes doen, maar dat wil niet zeggen dat we het van de daken moeten schreeuwen, toch?”

Die no-nonsens-mentaliteit is de kracht van WellGear, dat in tien jaar tijd marktleider werd in de ontmanteling van olie- en gasputten. Waar concurrenten dralen, wordt WellGear gekenmerkt door daadkracht, zegt Venema. „Korte lijnen, snelle besluitvorming: als collega’s met een goed verhaal komen en de directie heeft er geloof in, doen we het. En wel direct.” Tjeerdsma: „We kijken naar het project, zien wat we nodig hebben en bouwen het.”

Het leverde WellGear in 2016 het eerste contract op: voor de NAM dicht WellGear alle achthonderd gasputten onshore in Noord-Nederland. Daar bepaalde niet de economische duur, maar een politiek besluit vanwege de aardbevingsproblematiek het einde van de put. Daarna volgden meer aanvragen.

Recent zijn de handtekeningen gezet onder een nieuw initiatief: de start van Portlands Campus Groningen, waarbij bedrijfsleven en onderwijs de krachten bundelen om personeel op te leiden voor het ontmantelingswerk, ook internationaal. „Vroeg of laat gaat dit overal ter wereld gebeuren”, zegt Venema. „Door de Campus leiden wij onze toekomstige collega’s op en laten we ze ervaring opdoen in dit werkveld.”

Om de putten in Groningen te ontmantelen, bouwt WellGear de ontmantelingstorens – soms twintig meter hoog en negen meter breed - op en wordt de boorbuis (die soms tot drie kilometer diep in de grond zit) hydraulisch naar het oppervlak getrokken. Op meerdere dieptes worden cementpluggen van ongeveer vijftig meter in de mantelbuis aangebracht, zodat geen olie of gas lekt. De afsluiting wordt drie maanden lang gemonitord, voordat de laatste meters worden gedicht. „De finale afsluiting is heel belangrijk. Omdat er nog een deel van het gas in de ondergrond aanwezig is, is er nog druk”, zegt Venema.

Als na drie maanden geen lek wordt gevonden, wordt – op drie meter diepte – een afdekplaat gelegd. Venema: „De NAM huurt zo’n weiland van een boer. In het contract staat dat de locatie in oorspronkelijke staat moet worden opgeleverd. Als wij klaar zijn, zie je dus niks meer dan weiland.”