Vrouwen in de bouw. 'Maar u gaat kinderen krijgen, u gaat minder werken'

,,Er zijn überhaupt weinig zakenvrouwen in het Noorden”, zegt Suzan Wierenga. ,,We zijn hier ook gewoon wat bescheidener en gaan niet zelf zeggen dat we op die lijsten willen.”

Rekening houden met haar uitzonderingspositie doet ze ook aan vergadertafels. ,,Als vrouw moet je goed kiezen welk punt je precies wilt maken. Je moet niet haantje de voorste willen zijn”, zegt Wierenga nadenkend. ,,Maar soms bereik ik als vrouw ook juist meer in onderhandelingen, omdat ze je het ook gunnen.”

Of omdat ze gewoon een goede onderhandelaar is? Misschien wel, glimlacht Wierenga. ,,Als vrouw is het in ieder geval handig in zo’n situatie om niet al te nadrukkelijk aanwezig te zijn. In een gesprek observeer ik en luister ik mee. Op het moment dat ik een standpunt heb, dan breng ik dat duidelijk in.”

Dat ze anders behandeld wordt dan haar mannelijke collega’s ervaart ook Aniek Huisman. Samen met haar broer runde ze tot 2018 bijna negen jaar haar eigen bouwbedrijf. ,,Daar heb je het marketingmeisje, of de woonconsulent werd er wel eens gezegd als ik met mijn roodgelakte nagels de bouwplaats opstapte.”

Het doet haar niet veel, zegt ze. ,,Ik heb nooit het gevoel gehad dat iemand moet weten dat ik de baas ben.” Ze kan er om lachen als een onwetende medewerker later door collega’s erop gewezen wordt dat hij de baas voor zich had. Wel vindt ze het lastig dat ze veel meer en vaker moet bewijzen dat ze weet waar ze het over heeft voor ze serieus genomen wordt.

De kennis heeft ze: op 22-jarige leeftijd begon ze samen met haar toen 20-jarige broer hun bedrijf. Zij bleek in haar toenmalige baan talent te hebben voor ruimtelijk inzicht en verkopen. Hij nam haar mee in het praktische gedeelte van de bouw. Zo leerde ze bijvoorbeeld een dak dekken, renoveren en tegelen. Het steekt als ze zich veel vaker dan haar mannelijke vakgenoten moet bewijzen. Zo ziet ze een keer dat er iets mis is met een betegelde muur. ,,Een man zegt: dit is niet goed, het moet opnieuw en dan wordt dat gedaan. Ik krijg dan als reactie: oh, waarom dan? En waarom is het niet goed?”

Het frustreert haar zo dat ze soms met tranen in haar ogen staat. ,,Ik kan er dan wel niet uitzien als een bouwvrouw, maar ik weet wél waar ik het over heb.”

Inmiddels werkt ze op projectbasis bij verschillende gemeentes waar aan vraagstukken op het gebied van huisvesting. ,,Bij alle bouwprojecten die ik heb gedaan was de gemeente altijd de vertragende factor. Dat riep ik ook altijd: ambtenaren willen niet en wethouders zijn traag. Dus besloot ik zelf bij de gemeente aan de slag te gaan.”

Ze haalt er veel voldoening uit om met de kennis die ze heeft uit de praktijk processen te versnellen. ,,Het blijkt dat ze wel degelijk willen versnellen. Nu zeggen sommige aannemers dat de gemeente sneller gaat dan zij’’, lacht ze.

Ook Wierenga krijgt al vroeg in haar carrière te maken met ongelijke behandeling. Op 28-jarige leeftijd wil ze samen met drie mannelijke collega’s het bedrijf waar ze na haar studie is gaan werken, KAW architecten en adviseurs, kopen. ,,Ze vonden me wel wat jong, maar ze vonden het fantastisch.”

De bank reageert minder enthousiast op het plan. Tweeëntwintig jaar later kan ze nog steeds haar verbazing nauwelijks onderdrukken. ,,Ik vond het echt heel kwalijk”, blikt Wierenga terug. ,,Ze zeiden: maar mevrouw, u gaat kinderen krijgen, u gaat minder werken. Op basis van uw salaris dan kunnen wij u geen lening geven.” Ze zet door en is jarenlang mede-eigenaar van KAW, voordat ze overstapt naar KUUB.

,,Ik had wel altijd het gevoel dat we het samen deden”, zegt Huisman over haar jaren als eigenaar van een aannemersbedrijf. ,,Maar als je dan een keer je punt wil maken en je moet je steeds bewijzen, is dat wel heel heftig”, zegt Huisman. Ze kon het wel loslaten, maar ze is ook blij dat ze momenteel niet meer zelf aannemers aanstuurt. ,,Dat geeft mij wel rust.”

Dat de omgang met elkaar ook anders kan, ziet Huisman bij haar huidige werk. ,,Binnen de gemeente heb ik nooit het idee gehad dat ik me moet bewijzen.” Het is daar heel normaal om eerst in gesprek te gaan over wie iemand is en waar de kwaliteiten liggen, maar in de bouw komt dat nauwelijks aan de orde, zegt ze. Terwijl het tijd én kosten kan besparen. ,,Als ik niet achteraf pas hoorde dat die jongen bijvoorbeeld heel goed is in ruwbouw, maar niet in tegelen.”

Je moet tegen een stootje kunnen en houden van een directe manier van communiceren, zeggen beiden. Zelf waarderen ze de directheid, maar ze snappen ook dat het vrouwen afschrikt om voor de bouw te kiezen. Al is niet elk beroep in de sector hetzelfde, benadrukken ze. ,,Je hoeft de bouwplaats niet op”, zegt Wierenga. ,,Als tekenaar zit je veel meer achter je bureau zelfstandig te werken.”

Ook haar eigen werk behelst veel meer dan waar ze voor geleerd had. ,,Mijn specialiteit is eigenlijk de combinatie tussen techniek en bewonerscommunicatie geworden.” Zo werkte ze bijvoorbeeld in het aardbevingsgebied, waar mensen hebben gehoord dat hun woning vervangen moet worden. ,,Ze moeten dus afscheid nemen van een bestaande woning waar ze soms heel veel hebben beleefd. Daar hebben ze niet om gevraagd.” Wierenga helpt hen door uit te leggen welke keuzes ze kunnen maken.

Woningnood, krapte op de arbeidsmarkt en stijgende prijzen: de bouwsector staat voor grote uitdagingen. Wierenga merkt aarzeling bij jongeren van wie de ouders de crisis hebben meegemaakt. ,,We kunnen wel robots ontwikkelen voor sommige dingen, maar het blijft mensenwerk.”

Huisman wijst op de oplopende bouwkosten. Ze ziet een grote rol voor modulair bouwen in de toekomst. ,,Wat ik daaraan mooi vind, is dat je ook andere mensen een kans kan geven om in de bouw te werken. Zoals bijvoorbeeld alleenstaande moeders die parttime willen werken. Nu wordt vaak toch een aanwezigheid van vijf dagen per week vereist, maar dat hoeft dan niet meer.”