Vanaf 2025 mogen bedrijfswagens in de binnenstad geen uitstoot meer hebben. Foto: DvhN
Binnensteden die vrij zijn van de uitlaatgassen van vrachtwagens en bedrijfsauto’s. Tientallen Nederlandse steden - ook Assen en Groningen doen mee - willen dat winkels, instellingen en bedrijven vanaf 2025 ‘schone’ wagens inzetten in het centrum. Op weg naar nul uitstoot zijn er nog veel hobbels.
In 2025 geen uitstoot van uitlaatgassen in de binnenstad. Assen en Groningen tekenen ervoor, zegt Klaas Holtman van Bedrijvenvereniging WEST in Groningen. ,,Maar ik denk dat je het jaartal vooral moet zien als een goede stip op de horizon. Je moet er niet al te rigide aan vasthouden.’’
Erg ambitieus streven
Oftewel: het streven naar uitstootvrije distributie is mooi, maar binnen nu en anderhalf jaar zero emission in de binnenstad is een erg ambitieus streven. Dat denkt ook Charles de Preter van vastgoedonderneming Cushman & Wakefield. ,,We zien rond Groningen wel initiatieven om te komen tot hubs. Maar tegelijkertijd is 2025 niet ver weg. Er is dus wel werk aan de winkel.’’
De hubs waar De Preter over spreekt, zijn feitelijk overslagplaatsen aan de rand van de stad. Vrachtwagens op fossiele brandstof leveren hier goederen af die in de hub worden overgeladen op bijvoorbeeld elektrische wagens. Deze auto’s rijden ‘schoon’ de stad in voor de zogeheten schone last mile delivery.
Voorbeelden van hubs
Voorbeeld van een hub is die aan de Rostockweg in Groningen. Daar opende in mei de City Hub Groningen. Met elektrische wagens en bakfietsen worden vanaf dit punt DUO, de Belastingdienst, gemeente en provincie Groningen bevoorraad. Het gaat om een proef van een jaar. Bij gebleken succes is wel ruimte voor uitbreiding.
Iets eerder, maar veel later dan gepland, ging DHL in april van start aan de Osloweg in Groningen. Zonnepanelen op het dak leveren stroom om 27 auto’s op te laden. Ook in Groningen, aan de Trondheimweg, werkt CitySwitch aan een hub voor stadslogistiek.
In Assen meldt een woordvoerder van de gemeente dat er nog geen concrete plannen of afspraken zijn voor hubs aan de rand van de stad. Wel wordt er volop gekeken naar mogelijkheden, aldus de zegsvrouw.
Jakob Vonck: De netbeheerder moet nu heel anders gaan denken. Foto: Jan Buwalda
Schone bedrijfswagens zijn er niet genoeg
Kortom, er zouden meer hubs mogen komen. Maar misschien een nog wel groter probleem vormen de bedrijfswagens die schoon rijden. Binnen Europa hanteert Nederland de strengste norm als het gaat om stadsdistributie.
Zero emission is bij ons daadwerkelijk nul uitstoot, zegt Jakob Vonck van Logistiek Centrum Westpoort (LCW). ,,Waar in andere landen een klein beetje uitstoot nog is toegestaan, zijn wij het strengste jongetje van de klas.’’ Dat betekent dat er veel ‘schone bedrijfswagens’ nodig zijn. ,,En die zijn er niet’’, zegt Vonck. ,,Nog niet.’’
Recent onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) onderstreept dat. Het CBS stelde vast dat in januari van dit jaar net iets meer dan 1 procent van de 1,2 miljoen bedrijfsvoertuigen emissievrij is.
Als Scania en Volvo gaan stampen....
Vonck verwacht de komende jaren wel een snelle groei. ,,Grote bouwers als Scania en Volvo zijn fabrieken nu aan het ombouwen naar elektrisch. En als die gaan stampen, en ze kunnen voldoende accu’s produceren, dan gaat het snel.’’
Is het noodzakelijk met vrachtwagens de stad in te gaan? Het is maar wat je als gemeente wilt, zegt Vonck. ,,In een vrachtwagen gaat veel meer vracht dan in een transportbusje. Wil je dat een vrachtwagen een keer door de stad rijdt om spullen te bezorgen of kies je voor een groot aantal busjes?.’’
Hybride vrachtwagens prima tussenoplossing
Onderzoek uit 2021 liet zien dat er 12.000 vrachtwagens op diesel nodig zijn om de ongeveer 40 Nederlandse steden, die in 2025 emissievrij willen zijn, te bevoorraden. Helemaal hard is datum van 1 januari 2025 niet. Afhankelijk van hun leeftijd op die datum is voor aantal types vrachtwagens een ontheffing mogelijk. LCW heeft een plug-in hybride vrachtwagen rijden. ,,Daar is iedereen tevreden over’’, zegt directeur Jakob Vonck. De wagen rijdt op diesel, maar kan 50 kilometer elektrisch afleggen. De wagen heeft inmiddels meer dan 100.000 kilometer gereden.
De hybride vrachtwagen van LCW op de Vismarkt in Groningen. Foto: Jan Buwalda
De wagen zou naar de mening van Vonck een fikse bijdrage kunnen leveren aan schone binnenstadsdistributie in 2025. ,,In elk geval voor een overgangsperiode naar een tijd dat er genoeg elektrisch vrachtvervoer is, zeg maar tot 2030. Maar officieel mag dat niet omdat er ook een dieselmotor in zit.”
Toch is het ministerie van I en W bij tien transporteurs die de wagen inzetten een onderzoek gestart. Daaruit moet naar voren komen of de wagen in 2025 ingezet mag worden voor schone stadsdistributie. LCW werkt aan het onderzoek mee. Wanneer er een resultaat is? Vonck: ,,Ik hoop dit najaar. Ik denk dat de vrees van de overheid een beetje is dat wanneer deze wagens worden toegestaan dat gevolgen kan hebben voor verder elektrificatie.”
Maanden wachten op aansluiting
Hoe dan ook, die elektrische auto heeft stroom nodig. En het is onzeker of er in 2025 voldoende plekken zijn om te laden. En is er voldoende personeel om alles aan te leggen?
Illustratief is het eerder genoemde distributiecentrum van DHL in Groningen. Het pand was vorig jaar gereed, maar de opening liet maanden op zich wachten. Enexis had niet voldoende mankracht om het pand aan te sluiten op het net.
Jakob Vonck: ,,De netbeheerder moet heel anders gaan denken nu. Die moet nu beseffen dat bedrijven met veel auto’s plotseling een grote stroomvraag hebben. Daar is het net helemaal niet op ingericht.’’
Er is kortom genoeg te doen. Klaas Holtman van Bedrijvenvereniging WEST is ervan doordrongen. ‘WEST’ strekt zich uit van Zernike bij Dorkwerd tot de bedrijventerreinen langs de A7.
Op het terrein is een pilot gestart: ‘Groningen stroomt door’. Daarin werken meerdere partijen samen in een zoektocht naar manieren om het elektriciteitsnet slim te benutten, zodat elektrische bedrijfswagens kunnen opladen en netcongestie wordt voorkomen.
Dat vraagt veel onderzoek, zegt Holtman. ,,Je moet met veel verschillende partijen in gesprek om de analyse te kunnen maken en dat gaat langzamer dan je zou willen.’’
Gehoopt wordt dat het onderzoek eind dit jaar klaar is. Holtman: ,,Dan zijn er nog vervolgstappen als het aanschaffen van batterijen, en dan komt 2025 wel heel snel dichtbij. Zeker als je bedenkt dat dit een pilot is die eventueel ook over andere bedrijventerreinen in Groningen wordt uitgerold.’’
LCW loopt voorop
Logistiek Centrum Westpoort (LCW) is ontstaan door de fusie van drie transportbedrijven in Hoogkerk die alle drie ongeveer een eeuw oud zijn. Vonck, Liewes en Gorter. Alle drie gevestigd aan het Hoendiep, elk hun eigen specialisme en alle drie op een gegeven moment kampend met ruimtegebrek. In 2003 gingen de bedrijven samen met het plan verder te groeien op het toen nog nieuwe bedrijventerrein Westpoort langs de A7.
Continuïteit van het bedrijf was een van de belangrijke reden voor het samengaan. Economische crises ten spijt noteerde LCW ook groei. Begonnen met 45 wagens, heeft het bedrijf nu ruim 100 wagens op de weg.
Continuïteit is, zegt Jakob Vonck, ook een belangrijke drijfveer om al vroegtijdig te investeren in de energietransitie. Op dit gebied wordt het bedrijf gezien als een voorloper. Bij een uitbreiding in 2018 werd het pand voorzien van zonnepanelen, sinds 2019 is het bedrijf zelfvoorzienend als het om energie gaat.
In de transportsector heeft LCW ook gekeken naar waterstofauto’s. ,,Maar daar zitten nogal wat uitdagingen aan. Er is nog geen fabrikant die het grootschalig aanpakt. Wij wilden verduurzamen, maar dan wel op een basis van wat kan op dat moment.’’
In september start LCW met een eigen laadportaal. ,,Daarin kunnen zes vrachtwagens in de nacht opgeladen worden, als het moet kunnen we overdag twee auto’s snel laden. Zo kunnen we in de toekomst onze auto’s van stroom voorzien die rechtstreeks van ons dak komt.’’
