De politie waarschuwt in een interne handleiding voor een verband tussen toeslagenouders en complotverhalen zoals ’satanisch ritueel kindermisbruik’ en ’chemtrails’. Het leidt tot woede bij toeslagenouders.
,,Dit raakt ons als toeslagenouders allemaal’’, zegt Jurgen Deceuninck uit Pesse. ,,Het doet pijn. In onze appgroep staan veel berichten van ouders die bang zijn voor de gevolgen. ‘Kan elke diender de juiste context wel inschatten?’, vragen ze.
Tegelijk kan Deceuninck best begrijpen waar het vandaan komt. ,,Helaas wel. Er zit een verhaal achter. Er komt ook wappiegedrag voor in de dossiers van het toeslagenschandaal. Er zijn voorbeelden van mensen die helemaal geen kinderen hadden, maar wel beweerden dat ze getroffen zijn.’’
De beruchte actievoerder Jan H. wierp zich ook op als beschermer van uithuisgeplaatste kinderen. Hij zette een actie op touw om kinderen op te halen.
De politie zegt in een reactie op de ophef ook dat er vaak complottheorieën ontstaan rond thema’s met veel maatschappelijke impact.
Voor de wel echt getroffen ouders zoals het echtpaar Deceuninck blijft het zuur. Deceuninck: ,,Deze uitspraak van de politie is puur een interne procedurele opmerking. Maar voor de buitenwereld komt dit heel verkeerd over. Ik vind dus net als Pieter Omtzigt en Renske Leijten dat de politie dit moet rectificeren.’’ Dat heeft de politie inmiddels beloofd.
Kristie Rongen, een toeslagenouder uit Lelystad, is ook geraakt. ,,Alsof wij dit zomaar verzinnen. Ik leef dag in, dag uit nog steeds in een nachtmerrie. Haal die tekst weg!’’
Aangezwengeld door Pieter Omtzigt
Pieter Omtzigt heeft de zaak aangezwengeld met een bericht op X. Hij verwijt de politie te hebben geassisteerd bij het uit huis plaatsen van kinderen.
In de politiehandreiking ’Herkennen, duiden, handelen: complottheorieën en anti-institutioneel gedachtegoed’ blijkt de toeslagenaffaire geplaatst tussen een aantal thema’s over complotdenken. Daaronder ook andere ’complot-onderwerpen’ zoals corona, 5G, satanisch ritueel kindermisbruik, chemtrails, stikstof en World Economic Forum (WEF).
Het gaat om een leidraad van het kenniscentrum CTER (Contraterrorisme, Extremisme en Radicalisering) van de Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies. Het moet politieagenten helpen om gedrag van complotdenkers in te schatten, vermeldt de folder: ’Dit gedrag kan worden ingegeven door een wereldbeeld waarin de overheid, gezagsdragers en instanties worden gezien als onderdeel van een ’kwaadaardige elite’.’
Pieter Omtzigt beet zich als toenmalig CDA-Kamerlid samen met SP-Kamerlid Renske Leijten vast in het toeslagenschandaal. Op X schrijft hij aan de politie: ,,Het toeslagenschandaal hoort - helaas! - niet thuis in complotdenken. Het was en is voor veel mensen bittere realiteit en slachtoffers zijn echt jarenlang weggezet door autoriteiten. Kunnen jullie dit aanpassen?’’
Renske Leijten: ‘AIVD deed al duit in zakje’
Daarop reageerde Leijten: ,,Eens. En toeslagenschandaal onder een complot scharen is zeer kwalijk. Het bagatelliseren en ontkennen ervan gebeurt overigens steeds vaker. Ook AIVD deed al kwalijke duit in het zakje hieromtrent. Dit moet echt hersteld worden.’’
In een brief aan politiechef Janny Knol op LinkedIn licht Omtzigt zijn grieven toe: ,,Jarenlang zijn de slachtoffers door alle autoriteiten en door alle hoge colleges van Staat niet gezien en weggezet als fraudeurs. Sommigen raakten huis, kinderen en gezondheid kwijt. Het overheidshandelen zelf was de oorzaak en niets anders.’’
Omtzigt noemt een aantal andere punten uit de ’politielijst’ die hem niet bevallen. Ook op andere gebieden is ,,een aantal burgers hard geraakt door de overheid’’. ,,De stikstofproblematiek, denk hierbij aan de PAS-melders. Het CJIB-boetebeleid. Demonstraties tegen cornonabeleid’’, waarbij Omtzigt verwijst naar de ’keiharde kritiek’ van VN-rapporteur Nils Melzer op het politieoptreden.
Over de rol van de politie bij de toeslagenaffaire is Omtzigt niet mals: ,,Bijvoorbeeld bij de uithuisplaatsingen (van kinderen, red.) heeft de politie geassisteerd.’’
Politie: ‘Veel desinformatie over thema’s als covid en toeslagen’
Gevraagd om een reactie meldt de korpsleiding van de politie dat ’complottheorieën vaak ontstaan rond kwesties met grote maatschappelijke impact’. Daarom ’worden in de handreiking enkele thema’s genoemd waarover veel desinformatie of complotverhalen circuleren. Daarbij komen onder meer covid-19 en de toeslagenaffaire ter sprake’.
,,Het opnemen van deze thema’s wil niet zeggen dat de politie de gebeurtenissen zelf ontkent of afdoet als complot’’, aldus een expert van de van de Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies. ,,Maar het is bekend dat complottheorieën in bepaalde gevallen wel een voedingsbodem kunnen vormen voor radicalisering en extremisme.’’
De politie zegt dat ’niet ter discussie staat dat de toeslagenaffaire duizenden gezinnen heeft gedupeerd’. ,,De reden dat in het document de toeslagenaffaire wordt genoemd, is omdat dat daarover ook complotverhalen in omloop zijn. We trekken het leed van de gedupeerden niet in twijfel’’, aldus de politie-expert.
De politie zal de tekst wijzigen omdat ’sommige onderdelen zonder de juiste context voor verwarring kunnen zorgen’. Knol heeft volgens de korpsleiding positief gereageerd op het aanbod van de toeslagenouders om met hen in gesprek te gaan.
