Lievingerveld in wording, enkele jaren geleden. Archieffoto: Aad Stikkelorum
Het onlangs afgetreden CDA-raadslid Egbert Kraal was één van de initiatiefnemers van een bouwproject voor starters in de wijk Lievingerveld in Beilen. Kraal en twee anderen initieerden het project om te voorkomen dat ze zelf financiële problemen kregen.
Dat stelde de gemeente Midden-Drenthe woensdag tijdens een rechtszaak die aannemersbedrijf HoutenHûs, dat de vier prefab-huizen zou leveren, aanspande. Tussen het bedrijf uit Kollum en de gemeente is een conflict ontstaan. Midden-Drenthe wil de grond waarop HoutenHûs in samenwerking met een makelaar de huizen wil bouwen niet verkopen, waardoor de aannemer naar eigen zeggen failliet dreigt te gaan.
HoutenHûs-directeur Han Schotanus is al langere tijd actief in de nieuwe experimentele woonwijk Lievingeveld. Zijn advocaat Jewan de Goede betoogde in de rechtbank in Assen dat hij er twintig huizen heeft gebouwd, waarvan twaalf helemaal af zijn. „Schotanus is een solide aannemer die al jarenlang goed draait”, beschreef zijn advocaat.
Toch kwam hij vorig najaar in financiële moeilijkheden door problemen met een ander bouwproject. Gevolg was dat de bouw van een aantal huizen in Lievingerveld stil kwam te liggen, waaronder de woning van CDA-raadslid Kraal. Schotanus had bij zijn bedrijf in Kollum nog vier cascowoningen staan die hij niet kwijt kon, maar waarin hij naar eigen zeggen wel 300.000 euro had geïnvesteerd.
Daarop ontstond bij enkele bewoners van Lievingerveld het idee om Schotanus die vier cascohuizen als starterswoningen te laten verkopen in de nieuwe wijk in Beilen. Door de verkoop van de prefab-woningen zou aannemer Schotanus weer genoeg geld hebben om de onafgebouwde woningen helemaal af te maken. Drie van de vier leden van de initiatiefgroep, onder wie Kraal, waren eigenaar van een onafgebouwd huis of hadden familie met een onafgebouwde woning van HoutenHûs. Zij hadden dus belang bij het doorgaan van het startersproject.
Toezeggingen of niet?
Volgens Schotanus en de initiatiefnemers waren enkele ambtenaren van de gemeente vanaf het begin van de plannen op de hoogte en zijn door de gemeente allerlei toezeggingen gedaan over dat het goed zou komen met het project. Midden-Drenthe ontkent dat.
Voor het project meldden zich vijftig jongeren. Na een loting, georganiseerd door de aannemer en een makelaar, bleven er vier starters over. Toen moest de grond voor het bouwproject nog worden gekocht van de gemeente. De initiatiefnemers en de aannemer dachten in mei nog dat het snel geregeld kon zijn, omdat de gemeente steeds positief was geweest, maar begon volgens advocaat De Goede de boel te vertragen. Midden-Drenthe ontdekte naar eigen zeggen dat niet alle procedures goed waren gevolgd door de aannemer, de makelaar en de initiatiefnemers en wilde dingen uitzoeken en aanpassen.
‘Ongeoorloofde druk’
De sfeer tussen hen werd steeds grimmiger. „Initiatiefnemer en raadslid Kraal schreef in juli aan de betreffende wethouder (Rieja Raven, red.) dat Schotanus waarschijnlijk failliet zou gaan als niet snel duidelijk werd of het project zou doorgaan”, aldus advocaat Albert Elema, die de gemeente bijstaat.
„In een gesprek tussen de initiatiefnemers en de gemeente is door Kraal te kennen gegeven dat hij persoonlijk failliet was gegaan als de deal met HoutenHûs niet door was gegaan. Door een andere initiatiefnemer werd aangeven dat zijn zoon failliet zou gaan als de starterswoningen niet werden gebouwd.”
Volgens Elema werd op het gemeentehuis toen pas duidelijk wat de daadwerkelijke bedoelingen van de vier initiatiefnemers waren: zorgen dat – door het laten slagen van startersproject – Schotanus weer geld zou hebben om hun woningen of die van hun familieleden af te bouwen.
Kraal heeft daarbij grote, ongeoorloofde druk uitgeoefend op de wethouder en enkele ambtenaren, bepleitte Elema. Het raadslid, dat inmiddels is afgetreden, zou erop hebben aangedrongen af te wijken van bepaalde juridische regels die gelden voor nieuwbouwprojecten. Omdat aannemer Schotanus in diezelfde periode in een gesprek bij de gemeente ook aangaf dat hij zelfs ‘geen geld meer had om eten te kopen’ en Midden-Drenthe meer informatie kreeg dat zijn bedrijf HoutenHûs op omvallen stond, trapte de gemeente opnieuw op de rem.
‘Kwetsbare groep’
Voordat ze de grond zou verkopen aan de vier starters, moest HoutenHûs eerst een garantieregeling met hen afspreken, eiste de gemeente. Zou HoutenHûs dan omvallen, dan zouden de jongeren niet met een onafgebouwd huis en een financiële strop blijven zitten. „De gemeente heeft een zorgplicht voor deze kwetsbare groep. Het gaat om jongeren tussen de 18 en 25 jaar die nieuw zijn op de woningmarkt”, aldus Elema. Volgens Schotanus kun je zo’n garantieregeling niet afsluiten bij de bouw van prefab-woningen.
De aannemer stelt dat de gemeente het project alleen maar nodeloos heeft vertraagd, wat juist in het nadeel was van de starters. Hij eiste tijdens de rechtszaak dat Midden-Drenthe de eis van de afbouwgarantie van tafel haalt en verder met hem en de starters onderhandelt over de grond, waar hij om zit te springen.
Ondertussen hebben de vier starters de gemeente laten weten dat ze helemaal niet meer met Schotanus in zee willen. Drie van hen hebben nog wel belangstelling voor de grond. De gemeente wil met hen in overleg om te kijken of zij alsnog starterswoningen op die plek kunnen bouwen, bleek tijdens de rechtszaak. Over 2,5 week volgt de uitspraak.
Kraal: 'Mijn probleem was allang opgelost, ik had geen persoonlijk belang meer'
Egbert Kraal ontkent dat hij een dubieuze rol had, zoals de gemeente stelt. „In het begin had ik als raadslid en initiatiefnemer twee petten op, maar later niet meer. De aannemer liet mij in februari weten dat hij financieel klem zat en mijn woning niet kon afbouwen. Toen had ik een probleem, want ik had al twee ton geïnvesteerd en als hij failliet zou gaan, zou ik een nog groter probleem hebben”, legt Kraal uit.
Van buurtgenoten hoorde hij dat zij met HoutenHûs het project voor starters waren begonnen. „Mooi om hen een kans te bieden en het zou ook mijn probleem oplossen, dus ik sloot me erbij aan. Maar toen hadden de eerste gesprekken tussen de andere initiatiefnemers en gemeenteambtenaren al plaatsgevonden en waren er al toezeggingen gedaan”, stelt hij.
In de periode die volgde, lukte HoutenHûs alsnog Kraals huis af te bouwen. „Dat was in april. Daarna had ik had ik geen persoonlijk belang meer, want mijn probleem was opgelost. Wel maakte ik mij oprecht zorgen om de starters en de manier waarop de gemeente met ze omging.”
Dat hij ambtenaren of wethouder Raven onder druk zou hebben gezet, weerspreekt de Beilenaar ook. „Ik heb als raadslid een mail gestuurd, omdat ik vond dat ik mij er inhoudelijk mee mocht bemoeien. Ik kende de situatie en ik heb voor de gemeente een alternatief geschetst over hoe ze zou kunnen omgaan met het project.” Zijn bedoeling was de zaak vlot trekken, zodat de starters en de aannemer verder konden, legt hij uit.
Hij hoopte op een gesprek met de wethouder, maar dat kwam er niet. „Er is ook nooit vanuit de gemeente tegen mij gezegd: ‘Egbert, hoe zit het met jouw rol?. Heel jammer, want dan hadden we het daarover kunnen hebben. Dat ik ben gestopt als raadslid komt door de manier waarop het college van B&W mij is omgegaan, maar ook hoe de gemeente met de starters is omgegaan. Dit gedrag kent alleen maar verliezers.”
Geen integriteitsonderzoek
Naar aanleiding van Egbert Kraals rol in de kwestie zou burgemeester Jan Zwiers als voorzitter van de gemeenteraad een integriteitsonderzoek kunnen laten uitvoeren. Zwiers laat weten dat hij dit vooralsnog niet doet. „Ik ben daar terughoudend in, ook omdat hij inmiddels is vertrokken. Maar het kan zijn dat ik daarop terugkom als er aanleiding voor is.”
Kraal: „Ondertussen heb ik wel het gevoel gekregen dat er werd getwijfeld aan mijn integriteit. Ik heb de burgemeester daarom juist gevraagd het onderzoek wél te doen, want dan kan mijn naam gezuiverd worden. Nu blijft er een verkeerd beeld hangen.”
De gemeente heeft overigens wel laten weten dat ze intern onderzoekt hoe alle contacten rondom het startersproject op het gemeentehuis precies zijn verlopen en of daarbij fouten zijn gemaakt.
