De kinderen (10 en 14) van het vermoorde stel uit Weiteveen wonen nu bij opa en oma, de ouders van hun moeder Ineke. Foto: Frans Paalman
De nabestaanden van Sam en Ineke uit Weiteveen eisen ruim een half miljoen euro schadevergoeding van moordenaar Richard K. (51). Dat wordt woensdag besproken in de rechtbank in Assen. Maar kan K. wel betalen als hij levenslang krijgt?
Advocaat Sébas Diekstra heeft een schadeclaim ingediend namens de dochter (10) en zoon (14) van het vermoorde stel en voor de grootouders bij wie ze nu wonen.
De ouders van Ineke (44) hebben de zorg voor de kinderen op zich genomen na de moord op hun dochter en schoonzoon. Ineke is januari vorig jaar door Richard K. doodgeschoten in haar auto. Sam (38) werd daarna bij huis voor de ogen van zijn destijds 12-jarige zoon op gruwelijke wijze om het leven gebracht.
Traumatische ervaring
Voor de (groot)ouders en de kinderen claimt advocaat Diekstra bijna een half miljoen euro. In dit bedrag zitten onder meer de kosten van de uitvaart en ook gederfd levensonderhoud. Daarvan is sprake als een overleden slachtoffer niet meer in staat is de nabestaanden – in dit geval de kinderen – financieel te onderhouden of te verzorgen.
De shock -en affectieschade vormt volgens Diekstra het grootste deel van de totale claim. ,,Meerdere nabestaanden maken aanspraak op shockschade vanwege de hevige emotionele schok die is veroorzaakt door de confrontatie met de gevolgen van het misdrijf", stelt de advocaat.
Advocaat Sébas Diekstra. Foto: ANP/ Ramon van Flymen
Het hoogste bedrag, 50.000 euro, wordt gevraagd voor de zoon van Sam en Ineke. ,,Hij was getuige van de gewelddadige moord op zijn vader, waarbij de verdachte hem neerschoot en neerstak en letterlijk doodsloeg. Deze traumatische ervaring heeft aantoonbaar geestelijk letsel veroorzaakt.”
Voor zijn zusje wordt 30.000 euro geclaimd. ,,Zij is geconfronteerd met de zichtbare verwondingen van haar opgebaarde vader en het kogelgat in het hoofd van haar moeder. Dit heeft ernstig psychisch letsel veroorzaakt bij het meisje.”
Verdriet moeder van Sam
Advocaat Maaike de Vries heeft namens de moeder en twee broers van Sam een vordering ingediend van ruim 64.000 euro. Het grootste deel bestaat uit shockschade. Voor de moeder van de in Polen geboren Sam vraagt de advocaat ook affectieschade, een vergoeding voor het verdriet dat zij lijdt.
Advocaat Maaike de Vries. Foto: Eigen foto
Woensdag worden de vorderingen verder toegelicht in de rechtbank. De advocaten van K. kunnen daar vervolgens op reageren.
De officier van justitie heeft al gezegd dat hij vindt dat K. moet betalen. De rechtbank komt eind van de maand met een oordeel. Dan wordt ook duidelijk of K. levenslang krijgt, zoals door de officier is geëist. Dat hij heel lang de gevangenis in moet, is zeker. Kan hij dan de nabestaanden wel betalen? Hoe is dat geregeld?
CJIB schiet schadebedrag voor
In een strafproces wordt vaak door de rechter een zogeheten schadevergoedingsmaatregel opgelegd. Nabestaanden en slachtoffers hoeven dan zelf niet achter de dader aan voor hun geld. Dat doet het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB).
Woordvoerder Jeichien de Graaff zegt dat het CJIB het schadebedrag int bij de dader en daarmee door kan gaan zo lang een zaak niet verjaard is. ,,Na tien jaar is in gemiddeld 80 procent van de zaken het gehele bedrag betaald.”
Kleinere bedragen worden vaak veel sneller afbetaald, zegt De Graaff. Het komt ook voor dat slachtoffers en nabestaanden jaren moeten wachten op hun geld. Eerst moet het strafproces helemaal afgerond zijn, bij de meest ernstige misdrijven eindigt het vaak pas bij de Hoge Raad. Als een dader nog niet betaalt als het vonnis definitief is, schiet het CJIB na acht maanden het toegekende geldbedrag voor.
De dader is er dan zeker nog niet klaar mee: die krijgt het CJIB op zijn dak.
Richard K.
Illustratie: Petra Urban
De Graaff zegt dat in eerste instantie wordt geprobeerd een betalingsregeling met de dader af te sluiten. ,,Dat gebeurt zelfs met gedetineerden.”
Onderzoek naar verstopt vermogen
Zij legt uit dat periodiek financieel onderzoek wordt gedaan, ook naar verstopt vermogen. ,,Recent is een huis van een dader verkocht ten behoeve van een schadevergoeding. Hij beweerde dat het huis niet van hem was. Uit onderzoek bleek van wel. Ook een erfenis kan bijvoorbeeld aanleiding zijn om een groter bedrag bij een dader te innen.”
Als K. wordt veroordeeld, moet hij net als elke andere dader de opgelegde schadevergoeding betalen. Als dat niet gebeurt, zal het CJIB er alles aan doen om het geld te krijgen, ongeacht welke straf hij krijgt.
De zitting is woensdag vanaf 13.30 op een liveblog te volgen op dvhn.nl.
CJIB: 38,5 miljoen voorschot uitgekeerd
In 2023 is door het CJIB bijna 38,5 miljoen euro uitgekeerd aan voorschotten aan slachtoffers en nabestaanden. Het meeste aan slachtoffers van zeden- en geweldsmisdrijven. Zij krijgen de schadevergoeding bij wijze van voorschot in haar geheel, de slachtoffers van de overige feiten krijgen maximaal 5000 euro. Het CJIB gaat vervolgens door met het verhalen van de schade op de veroordeelde daders.
In 2022 keerde het CJIB bijna 18 miljoen euro aan voorschotten uit, in 2021 ging het om ruim 25 miljoen euro. Het bedrag in 2023 was met name hoger door de bedragen die zijn toegekend aan de nabestaanden in de strafzaak tegen de daders van de aanslag op de MH17 (in totaal bijna 17 miljoen) .
Het CJIB inde in de jaren 2021 tot en met 2023 in totaal een bedrag van ruim 57 miljoen euro bij daders voor door de rechter toegewezen schadevergoedingen. De cijfers over 2024 worden binnenkort verwacht.
