Theaterspektakel De Vlinderprinses in Zweeloo: 'Dit kunnen wij gewoon in Drenthe. Iedereen stijgt boven zichzelf uit'

Gele paaltjes aan de rand van Zweeloo, nabij het beroemde kerkje, markeren de plek waar straks het podium staat. Het gras komt nog maar net goed door. Het zou afgelopen oktober ingezaaid worden, maar ook hier gooide een half jaar lang regen roet in het eten. Het aardappelveldje is strategisch aangelegd. „Negentien rijen”, telt schrijver/regisseur Harm Dijkstra van De Vlinderprinses. „Als er straks maximaal twee rijen per voorstelling worden gerooid, komt het goed.”

De initiatiefnemers van De Vlinderprinses willen alles laten kloppen. Dus als er aardappels gekrabd moeten worden, dan ook échte aardappels. En dan op de manier zoals in 1952. Alles tijdens het muziektheaterspektakel staat in het teken van dat jaar. De 130 koorleden dragen kleding uit die tijd, de dorsmachine is van vlak na de oorlog, de ouderwetse woonwagen die met een Lanz Bulldog-tractor wordt voorgetrokken en de bus (vol plattelandsvrouwen, in kledij van toen maar ze zijn zelf anno nu). Kortom alles dat op en rond het podium valt te zien ademt de jaren 50. „Brildragers krijgen zelfs monturen die in 1952 in zwang waren. Elk detail moet juist zijn”, zegt productieleider Gerrit Hegen uit Sleen.

Waarom 1952? Het is het jaar van een archeologische vondst die zijn weerga niet kende, zowat op de plek waar straks de voorstelling is: het graf van een zeer vooraanstaande vrouw, behangen met sieraden in hoeveelheden die in Nederland nog nooit waren aangetroffen.

„Zij was zo bijzonder voor die tijd’’, zei Henk Mulder in 2010. Hij was destijds samen met wijlen Jan Warmolts initiatiefnemer voor een informatiepaneel bij de vindplaats van de schat. „Ze lag daar begraven met zes paarden, waarvan een staand in het graf. Ze moet zeer rijk zijn geweest. Er is een prachtige kralensnoer gevonden, vol glazen kralen en een van barnsteen. Die ketting weegt meer dan een kilo. Om haar hals had ze een bevertand, een vruchtbaarheidssymbool. Verder zijn er mantelspelden, een gouden speld en resten van een manteljurk aangetroffen. Haar verhaal heeft ook iets mythisch: misschien was ze wel een reizende godin.”

Juist dat mythische aspect prikkelde de fantasie van Slener Dijkstra, samen met Hegen en componist en dirigent Jan Kruimink uit Oosterhesselen ook verantwoordelijk voor het spektakelstuk De Toorn van Tunaer in 2019. „Het is zeven jaar na de oorlog als op het land van een voormalige NSB’er de aardappeloogst in volle gang is”, zegt Dijkstra over De Vlinderprinses. „De boer wordt geholpen door een Sinti-familie, gebruikelijk in die tijd. Anderen hebben het niet zo op zigeuners, maar uitgerekend de NSB-boer verdedigt hen door dik en dun. Jeugd helpt ook mee met het aardappelkrabben. Zij klagen dat de ouderen telkens maar doorzeuren over de oorlog. Zulke tegenstellingen leiden tot onderlinge wrijving.”

De vlam slaat helemaal in de pan als een jongen bij het aardappelkrabben op een glimmend sieraad stuit, een mantelspeld in de vorm van een vlinder. De vondst leidt tot hebzucht. Ineens weet iedereen het aardappelveld te vinden, tot aan een bus vol huisvrouwen uit Hoogeveen en Valthermond toe. De politie heeft de situatie niet meer in de hand en moet een beroep doen op de marechaussee om de orde te herstellen.

Gelukkig is er echte verbroedering in de maak dankzij de Vlinderprinses, want bij het opwrijven van de mantelspeld blijkt zij ineens tevoorschijn te komen. „Net zoals bij het oppoetsen van de wonderlamp in het sprookje van Aladin”, zegt Dijkstra. „De Vlinderprinses betovert iedereen. Het aardappelveld verandert van strijdtoneel in een kinderfeestje. Waar tikkertje en verstoppertje worden gespeeld. Weg is alle ellende.”

Al maanden zijn dik 350 mensen in touw om het spektakel op poten te zetten: 130 koorleden, 35 schoolkinderen, 67 muzikanten, een popband en nog eens 120 vrijwilligers. Sommigen hebben een dubbelrol, als één van de veertig acteurs op het podium zelf. Professionals Martijje Lubbers en Carina Vinke begeleiden de koorleden, waarbij Martijje op het toneel ook nog eens de Vlinderprinses is.

Een immense productie dus. „Opgezet door allemaal mensen die dit in hun vrije tijd nog even erbij doen, naast hun normale werkzaamheden. Afgezien dan van Martijje en Carina. Dat is toch wel het grote verschil met theaterspektakels als Het Pauperparadijs en Mammoet, van compleet professionele gezelschappen die vanuit de Randstad neerstrijken in Drenthe voor hun voorstelling. Zij zijn beroeps, wij doen het louter uit passie”, vindt Dijkstra.

Dacht menigeen dat De Toorn van Thunaer niet te overtreffen viel, met De Vlinderprinses doen de initiatiefnemers er nog een schepje bovenop. Waarom eigenlijk? „Tja, eigenlijk zijn wij knettergek. Wat doen we onszelf aan”, lacht Hegen.

Waarop een uiterst serieus antwoord van de drie volgt, aangevuld door penningmeester/secretaris Marjan Baas en bestuurslid Anne Schepers. Ze willen namelijk van alles: de Drentse cultuur bevorderen, de Drentse taal stimuleren (het stuk is in het Drents), aantonen dat doodnormale Drenten ook zo’n spektakel kunnen neerzetten, de gemeenschapszin versterken, kinderen interesseren voor toneel, deelnemers onverhoedse talenten bij zichzelf laten ontdekken; de lijst is bijkans oneindig.

„De spin-off is ook zeer belangrijk, om maar eens een goed Drents woord te gebruiken”, zegt Kruimink. „De ervaringen die mensen opdoen bij onze productie kunnen ze meenemen naar hun eigen vereniging. Meer dan dertig zijn er vertegenwoordigd. Leden van zangverenigingen leren dat ze niet alleen een lied kunnen zingen, maar ook nog eens in de rol kunnen kruipen van degene over wie het lied gaat. Dat wordt het nog overtuigender. Carina Vinke weet dat als operazangeres uitstekend over te brengen. Andersom ontdekken toneelspelers ineens dat ze ook blijken te kunnen zingen.”

„Iedereen haalt het beste uit zichzelf. Mensen stijgen boven zichzelf uit”, ziet Dijkstra. „Ons stuk is meer dan de som der delen. Dat is zo fantastisch om te zien. En dan de lol. Niets maakt mij blijer dan koorleden die na afloop van een repetitie zingend naar huis fietsen.”

Voor iedereen is er plek: iemand met Alzheimer die altijd zo graag mocht zingen doet gewoon mee, Daan Pastoor (een Slener met het syndroom van Down) is ook in dit spektakel van de partij en ook de oudere vrouw die vanwege evenwichtsstoornissen eigenlijk wilde opgeven. „Ze kwam in tranen naar me toe om te vertellen dat ze ermee wilde stoppen, omdat ze soms nauwelijks meer kon staan”, vertelt Dijkstra. „Nou, dan zetten we je toch gewoon achter de kinderwagen, als houvast, zei ik tegen haar. Wat eerst oorspronkelijk de moeder was van het kind, is nu de oma geworden. Net zo makkelijk.”

De kaartverkoop verloopt voorspoedig. Van de 6000 zijn er inmiddels 3100 verkocht. De voorstellingen zijn van dinsdag 3 tot en met zondag 8 september, waarbij de vrijdag inmiddels uitverkocht is. „Het loopt nog harder dan met De Toorn van Thunaer”, waarschuwt Hegen potentiële belangstellenden maar even. „Het wordt ongekend.”