Judith Hatzmann (36) uit Assen vraagt aandacht voor rolstoelvriendelijke horeca in Assen. Foto: Marcel Jurian de Jong
Veel restaurants zijn niet of nauwelijks toegankelijk voor mensen in een rolstoel. Dat moet veranderen, vindt Judith Hatzmann (36) uit Assen. Het is haar missie de horeca in Assen rolstoelvriendelijker te maken.
Een rondje door de binnenstad van Assen leert al snel met welke ongemakken mensen in een rolstoel te maken krijgen. Neem De Koppelpaarden, een kleine, gezellige bruine kroeg in een oud pand waar het terras met mooi weer altijd vol zit.
„Hier kan ik niet naar binnen”, zegt Judith Hatzmann (36). Ze zit in haar elektrische rolstoel. De kroeg heeft een drempeltje bij de ingang. Daar kan ze met haar rolstoel niet overheen.
Nog zo’n plek waar ze graag zou willen zitten, maar waar het vaak niet kan: de Markt aan de kop van de Vaart. Volgens veel Assenaren het gezelligste stukje van de stad. Hier zijn twee Italiaanse restaurants, een kroeg, een eetcafé en een tapasrestaurant gevestigd. „Dit deel van de stad is niet super”, zegt ze. „De cafés en restaurants zijn vrij klein en het is hier vaak erg vol.”
Wat niet helpt, is dat in dit deel van het centrum veel oude panden staan. „Die hebben vaak een trapje of een hoge drempel. Er is vaak niet gedacht aan een oprijplaat. Dan strand je direct als rolstoelgebruiker. Terwijl je daar al heel veel mee kunt bereiken. Daarmee bied+ je toegang aan iedereen en sluit je niemand uit. Voor 200 euro ben je klaar.”
Toegankelijk Uit Eten
Dit verhaal is nadrukkelijk niet bedoeld als schandpaal voor horecaondernemers. Wel wil Hatzmann aandacht vragen voor het gebrek aan toegankelijkheid dat zij regelmatig ervaart. Daarom richtte ze in 2020 Stichting Toegankelijk Uit Eten op. Met twee bestuursleden test ze eetcafés en restaurants in het hele land op rolstoeltoegankelijkheid. Vooral in het Noorden zijn er al tientallen ‘gerecenseerd’.
Want, zegt ze: voor rolstoelgebruikers is het niet altijd makkelijk om een restaurant of café te bezoeken, om de eenvoudige reden dat horeca vaak moeilijk toegankelijk is voor mensen met een beperking.
Drempels zorgen ervoor dat rolstoelgebruikers restaurants niet in kunnen. Foto: Marcel Jurian de Jong
Ze ondervindt dat zelf aan den lijve. Vanwege de spierziekte limb-girdle spierdystrofie zit ze al een groot deel van haar leven in een rolstoel. De progressieve ziekte tast langzamerhand haar spieren aan. Haar armen en benen kan ze niet meer bewegen. Haar elektrische rolstoel kan ze nu nog met haar vingers bedienen.
Omdat ook haar ademhalingsspieren steeds zwakker worden, heeft ze 24 uur per dag beademing en mag ze daarom niet alleen zijn. Bij het interview is moeder Tineke mee.
2 miljoen mensen met beperking
De stichting richt zich de komende tijd vooral op Assen. Met het initiatief ‘Drempels weg Assen’ hoopt Hatzmann van de Drentse hoofdstad de meest toegankelijke gemeente van Nederland te maken.
„Ik heb me vaak gefrustreerd gevoeld en ik wilde dat omzetten in iets positiefs”, zegt Hatzmann over Toegankelijk uit Eten. „Bovendien miste ik informatie over restaurants waar ik terecht kan.”
Dat geldt volgens Hatzmann voor meer rolstoelgebruikers en anderen met een beperking. En dat is een grote groep. De Rijksoverheid becijferde dat ongeveer 2 miljoen Nederlanders een beperking hebben. Zij zijn bijvoorbeeld doof of slechtziend, hebben een lichamelijke of verstandelijke beperking of gedragsproblemen.
Judith kan met haar elektrische rolstoel niet altijd in cafés of restaurants terecht. Foto: Marcel Jurian de Jong
Recensies
De resultaten van de restaurantbezoekjes worden gepubliceerd op de website Ook mensen van buitenaf kunnen aan de hand van de checklist op de site een review achterlaten. Zo kunnen mensen met een beperking op een eenvoudige manier zien bij welke restaurants terechtkunnen.
De horecagelegenheden worden beoordeeld op specifieke criteria: wat voor ondergrond heeft de parkeerplaats (verhard, grind, zand), is er een invalidentoilet, heeft de entree een drempel of een trap, hebben de tafels één middenpoot (zodat de rolstoel goed onder de tafel kan) of juist vier poten op elke hoek (een minpunt)? Mag er een hulphond mee naar binnen?
En komt de medewerker met een mobiel pinapparaat naar de tafel, of moet er aan de bar worden afgerekend – die vaak te hoog is voor een rolstoelgebruiker.
Wanneer is een restaurant rolstoelvriendelijk?
Judith Hatzmann van Stichting Toegankelijk Uit Eten heeft een aantal praktische tips voor horecaondernemers, waardoor horecagelegenheden meteen een stuk rolstoelvriendelijker zijn:
Na een bezoek aan de betreffende zaak wordt de recensie voorgelegd aan de eigenaar. „We benoemen alleen de feiten”, zegt Hatzmann. Er is dus nadrukkelijk geen sprake van naming and shaming.
„We vinden het belangrijk om de positieve kanten te belichten, we willen niet met het vingertje wijzen. Daarom benaderen we ondernemers ook op een positieve manier.” Hatzmann vermoedt namelijk geen kwade opzet. „Het is vooral onwetendheid.”
Drempel
De gevolgen van die onwetendheid ondervindt ze regelmatig. Ze schudt de vervelende ervaringen zo uit haar mouw. „Soms bel ik van tevoren om te vragen of het restaurant rolstoeltoegankelijk is. Ja, zeggen ze dan. Maar als je daar ‘s avonds komt, ligt er een enorme drempel bij de ingang.”
Vervolgens moet het personeel naarstig op zoek naar een oplossing, vertelt ze. „Soms hebben ze nog ergens kartonnen dozen of planken liggen, die ze dan over de drempel leggen. Het restaurant zit dan vol met mensen, en ik sta daar te klungelen om binnen te komen.”
Invalidentoilet als opslag
Dan is er nog die keer dat een restaurant in het centrum van Zwolle haar en haar groep de deur wees nadat, in haar eigen woorden, ‘in de weg stond’ en er geen plek voor haar bleek te zijn. „Dat is frustrerend en ook wel verdrietig. Je doet zo je best om iets te vinden waar je gewoon een kopje thee kunt drinken.”
Veel horecagelegenheden houden weinig rekening met rolstoelgebruikers. Bij Plein 10 in Assen zijn ze wel volop te vinden. Foto: Marcel Jurian de Jong
Ook het invalidentoilet is voor haar en mede-rolstoelgebruikers vaak een uitdaging. Áls er al zo’n toilet aanwezig is, wat volgens Hatzmann niet altijd het geval is. „Invalidentoiletten worden vaak gebruikt als opslag. Verfblikken, schoonmaakkarretjes, bezems... je vindt er alles. Hoe vaak ik dat wel niet ben tegengekomen. Dat ik naar het toilet moest en tussen de verfbussen zat.”
‘Uitgaan moet voor iedereen zijn’
Er zijn ook gelegenheden in Assen die het volgens Hatzmann goed doen. Zoals De Poort van Assen aan de Weierspoort, Plein 10 aan het Koopmansplein, Grandcafé Liff aan de Brink en hotel Van der Valk („Daar doen ze het perfect.”).
Hatzmann ziet dat ondernemers toegankelijkheid niet altijd hoog op hun prioriteitenlijstje zetten. „Ze hebben het vaak druk en er is personeelstekort. Dat maakt het ingewikkeld.” Ook verschuilen sommige ondernemers zich volgens Hatzmann achter het feit dat hun zaak in een monumentaal of oud pand gevestigd is. „Maar ook dan zijn er zeker mogelijkheden.”
Horeca-uitbaters moeten toegankelijkheid gaan zien als een economische kans, vindt Hatzmann. „Als je voor mensen met een beperking ontoegankelijk bent, mis je klanten en dus omzet.”
Ze hoopt vooral dat ook zij in de toekomst naar zo’n gezellig kroegje kan gaan aan die gezellige Markt in Assen. „Uitgaan moet voor iedereen zijn.”
Ondernemers Assen: ‘Horeca moet voor iedereen toegankelijk zijn’
Frank van Urk, café De Koppelpaarden
„Wij kennen Judith Hatzmann, ze is ook bij ons binnen geweest. Niet via de voordeur nee, dat is inderdaad lastig met de drempel. We hebben naar haar indrukwekkende verhaal geluisterd, en hebben gekeken hoe we mensen met een beperking wél bij ons binnen kunnen krijgen.
Rolstoelgebruikers kunnen nu via de terrasdeuren naar binnen, die kunnen helemaal open. Er ligt geen drempel. Het is niet ideaal dat ze via het terras moeten, maar als mensen naar binnen willen, bieden we ze alle hulp. Inmiddels communiceren we dit ook op onze website.”
Reinder Berends, De Poort van Assen
„Wij willen voor iedereen toegankelijk zijn. Of je nu blind bent of in een rolstoel zit. Daarom hebben we ook een toilet voor mindervaliden. We spreken ook altijd degene aan in de zelf rolstoel, niet degene erachter. Dat gebeurt vaak, maar daar houden wij niet van.”
Bert van lunchcafé Plein 10
„Met de verbouwing in 2016 hebben we ruimte gemaakt voor een invalidentoilet We hebben zelfs contact gezocht met het Nederlands Instituut voor Toegankelijkheid en vaste gasten gevraagd waar het toilet volgens hen aan moest voldoen. Dat vonden we heel belangrijk.
Als lunchcafé vinden wij dat iedereen hier mag komen, zolang ze zich gedragen. En wij moeten voor iedereen toegankelijk zijn. Voorheen hadden we de faciliteiten niet voor mensen met een beperking. Dat vond ik vervelend. Nu hebben we een heel compleet invalidentoilet. Alles wat er in hoort, zit erin. Het is zelfs ruimer dan volgens de regels zou moeten.”
