Recent bracht Zijne Majesteit de Koning werkbezoek aan Assen in het kader van de ruimtelijke ontwikkeling in Drenthe gericht op het NOVEX-gebied Regio Groningen-Assen - alweer een samenwerkingsproject. Foto: Marcel Jurian de Jong
Drentse gemeenten zijn gedwongen steeds meer samen te werken. Er is alleen een groot probleem: de agenda’s zijn overvol, maar veel bureaus blijven leeg wegens gebrek aan personeel. En dat is niet het enige probleem.
Dat blijkt uit een overzicht dat de Vereniging Drentse Gemeenten naar de Drentse gemeenteraden stuurt.
Dit document bulkt van de opdrachten, taken en doelstellingen die de gemeenten op hun bordje hebben. In een wirwar van samenwerkingsverbanden verspreid over domeinen als gezondheid, wonen, milieu en onderwijs.
Waar hebben we het dan over in de praktijk? Je kunt beter vragen waarover níet? De gezamenlijke gemeenten storten zich op een duizelingwekkende hoeveelheid taken en projecten.
Duizelingwekkend
Drenten moeten gezond oud worden, blijven bewegen, duurzaam leven en wonen. Bedrijventerreinen moeten gerevitaliseerd, gemeenten moeten lobbyen voor subsidies, er moeten woningen gebouwd (er zijn diverse stuurgroepen).
O ja, er moet ook nog een woonwagenbeleid komen (een werkgroep gaat daar mee bezig) en niet te vergeten: er komt een verkenning naar een cultuurconventant op scholen. En in de tussentijd gaan ook de streekomroepen op de schop. En Drenthe wil de Special Olympics binnenhalen in 2028. En er komt een regionale werkgroep wielerevenementen.
Dit is nog maar een bescheiden greep uit de plannen, taken, voornemens en verplichtingen. En voor de duidelijkheid: dit komt bovenop de andere taken die gemeenten al hebben. Met andere woorden: de ambities zijn enorm, de (vele, vele) taken vaak erg complex maar in de tussentijd staat de uitvoering onder druk.
Een van de grootste zorgen is het personeelstekort. Vrijwel alle dossiers – van zorg tot ruimtelijke ordening en van klimaat tot bestaanszekerheid – leunen op een beperkt aantal ambtenaren, van wie een flink deel binnenkort ook nog eens met pensioen gaat. Een op de zes is ouder dan zestig.
Gemeenten willen intensiever samenwerken en taken regionaal oppakken, maar dat botst steeds vaker met de realiteit van lege bureaus en overvolle agenda’s.
Daar komt bij dat de problemen er niet overzichtelijker op worden. Wonen raakt zorg, energie raakt armoede, onderwijs raakt de arbeidsmarkt. Bestuurders worden gedwongen om over hun portefeuille heen te kijken, terwijl de organisaties en verwantwoordelijkheden daar nog niet altijd op zijn ingericht.
Stijgende kosten
Zeker in het sociale domein – met stijgende zorgkosten en krapte op de arbeidsmarkt – groeit de spanning. De zorg moet dichter bij inwoners worden georganiseerd, maar tegelijk betaalbaar blijven.
Ook de energietransitie blijft een hoofdpijndossier. Netcongestie, ruimtelijke inpassing en maatschappelijke weerstand kunnen de plannen gemakkelijk afremmen. En terwijl gemeenten investeren in warmte, opwek en isolatie, blijft de vraag wie het uiteindelijk gaat uitvoeren – en betalen.
Grootste dreiging
Op het woonfront stapelen de risico’s zich op. De druk om te bouwen is groot, maar woningcorporaties zien hun financiële positie verslechteren. Dat zet vooral de sociale woningbouw onder druk. Dan is er nog de stikstofproblematiek die de bouw van nieuwe wijken verhindert.
Misschien wel de grootste dreiging hangt boven de financiën. Het zogenoemde ‘financieel ravijn’ in 2028 wordt meerdere keren genoemd.
Zonder structurele extra middelen van het Rijk dreigen gemeenten te moeten snijden in voorzieningen, juist op het moment dat de samenleving meer van hen vraagt. Sportaccommodaties, cultuur, welzijn en preventie: alles staat op de weegschaal.
Geen luxe maar noodzaak
De rode draad in het stuk van de Vereniging Drentse Gemeenten is duidelijk: samenwerken is geen luxe meer, maar noodzaak. Zeker gezien de enorme bak werk die de gemeenten zich op de hals menen moeten te halen.
Tegelijkertijd dringt zich de vraag op of het niet een onsje minder kan. Kachelt Drenthe hard achteruit zonder ‘regionale coördinator Bestaanszekerheid’? Groeien inwoners van Drenthe massaal dicht zonder een ‘Platform Ondernemende Sport’ en een Drents ‘beweegbeleid’? En is de Drentse ‘Gelijke Kansen Agenda’ werkelijk dermate achterhaald dat er een herijking nodig is?
