Lukas Jansen bij een oelenkast met bescharming tegen marters. Foto: Geert Job Sevink
„As de buurman moezengif strooit, kuj de pech hebben dat stienoelen vergiftigde moezen an de jongen voert”, zeg vogelliefhebber Lukas Jansen uut Raol. „Het is hartstikke triest aj daordeur alle jongen dood in de kast liggen hebt.”
„Kiek, mien moe hef dit nog bewaard”, zeg de 69-jaorige Lukas Jansen uut Raol. Hij pakt een klein plakboekie dat vol zit met kraantenknipsels over vogels, tiekenings en vogelplaoties. „Ik zal een jaor of 7 west wezen toen ik dit maakt heb.”
Jaor van de stienoel
Jansen weur geboren in Börk, maor verhuusde as 4-jaorig jochie naor Pais. Vanof zien 8e jaor gruid’e op in Oring. „Ik vin het echt hiel arg mooi dat mien moe dit boekie bewaard hef. Bliekbaor was ik as kind al interesseerd in vogels. Nou mien moe oet de tied kommen is, is het nog specialer.”
Har Jansen as kind zien vogelboekie vol vogels uut zien directe umgeving, nou gebruukt e verscheiden vogeltel-apps en waornemingsapps op de tillefoon. „2026 is deur Vogelbescherming Nederland, Sovon Vogelonderzoek en de Landelijke Steenuilenwerkgroep STONE oetroepen tot Jaar van de Steenuil”, vertelt Jansen.
Hier kom ik weg
De streektaolrubriek Hier kom ik weg is een samenwarking met het Huus van de Taol en giet over Drenten en heur verhalen. As kandidaten plat praot, wordt ze in heur eigen variant van het Drèents citeerd. Schrievers Jessica Bonnema en Annemiek Meijer gebruukt heur eigen variant: resp. het Zuudoost-Veen- en het Zuudoost-Zaand-Drèents.
Zölf telt e niet allent vogels, maar is e veur de Drèentse tak van STONE ok drok gangs met het geschikt maken van arven veur de stienoel. „De gemiente Aa en Hunze hef hier 30.000 euro veur oettrokken.’’
Rommelig arf
„Een stienoel vret veural moezen en meikevers. Meikevers leeft op heur beurt weer van de stront van boerderijdieren. Je bint daorum arven neudig waor wat vee löp”, zeg Jansen. „Die hadden wij hier in Drenthe eerder genog. Nou bint arven te strak anlegd.”
Een rommelig arf waor moezen leven en bossies met stiekels waorin een stienoel vortkroepen kan, is perfect. „Een stienoel is zölf niet allent jager, het is ok een prooidier.”
De stienoel is de kleinste oel van oes laand. Foto: Andre Eijkenaar
As ze geluk hebt, komt er een paartie stienoelen in de kast nusseln die de warkgroep op een arf plaotst hef. Eind april leggen de oelen dan heur eier. „De moe blef in de kast en de va heurt twei dagen veurdat de eier oetkomt de jongen mit de snavelties tegen de schaal antikken”, zeg Jansen. „Va giet dan as een malle an het moezen vangen. Vlak veur de eier oetkomt, lig der een bult dooie moezen in de oelenkast. Zo kan moe de jongen geliek voeren.” Vier week laoter kunnen de jongen heur vleugels uutslaon um de wereld te gaon ontdekken.
Gevaor
Ondanks alle goede zörg giet het wel ies mis. „Aj een kast op ’t arf hebt en de buurman op zien arf moezengif strooit, kuj de pech hebben dat de oelen vergiftigde moezen pakt en an de jongen voert. Het is hiel triest aj daordeur alle jongen dood in de kast liggen hebt”, zeg Jansen. „Of aj een nust met drei eier hebt en je op de camera ziet dat een marter in de oelenkast alle eier opet. Dat is zoer.”
Daorum bint de ingangen van de oelenkasten anpast, zodat de marters gien kaans meer hebben. „Wij hebt ok een soort maandtie veur in de waterbakken van vee. Valt een oelegie bij het drinken in de waterbak, dan kan e langs het maandtie weer oet de bak klimmen.”
Toen e as kind in Paais en Oring zien vogelboekie meuk, har Jansen nooit kunnen dreumen wat e nou veur de vogels döt. „Ik hoopt daw deur oes wark de stienoel-populatie rond Raol op peil holden kunt.”
