In de serie Deze week in... blikken we terug op historische momenten in Drenthe. Dit keer gaan we terug naar 2014, toen deze provincie de poort openzette voor edel- en damherten. Of toch niet?
De horecasector, recreatieondernemers en natuurorganisaties zagen het helemaal zitten: grote dam- en edelherten introduceren in de Drentse natuur. Die zou daarmee veel spannender en aantrekkelijker worden. Goed voor het toerisme.
De provincie dacht er ook zo over en op 4 november 2014 werd een nieuw Flora- en Faunaplan gepresenteerd. Daarin stond dat de grote hertensoorten vanaf dat moment welkom waren in de Drentse natuur. Er zou onderzoek volgen naar de mogelijkheden tot introductie, met name in het Drents-Friese Wold. Ook het Dwingelderveld werd, vooral door ondernemers rondom het park, als optie genoemd.
Plek voor tweehonderd edelherten
In het Drents Friese Wold zou volgens Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Het Drentse Landschap ruim voldoende voedsel en plek zijn voor zo’n tweehonderd edelherten. „Die dragen niet alleen bij aan een evenwichtig natuurbeheer”, schetste toenmalige gedeputeerde Rein Munniksma, „maar groot wild helpt ook bij de werkgelegenheid in de recreatiesector.”
Burlende edelherten in de bronsttijd vormen op de Veluwe namelijk een grote attractie in het najaar en brengen daardoor flink wat geld in het laatje van ondernemers die daarop inspringen. Daar voelde de Drentse vrijetijdssector ook wel iets voor. ‘Of de wolven naar Drenthe komen, is nog maar de vraag’, schreef Dagblad van het Noorden destijds over het nieuwe faunaplan. ‘Maar de schaduw van edel- en damhert is al zichtbaar in het Drentse landschap. Recreatieondernemers hebben het hek wijd opengezet.’
Het liep totaal anders. De wolf verscheen wel en is nu zo talrijk dat een aanzienlijk deel van de Drentse bevolking al tijden om maatregelen roept. Maar roedels edelherten? Die verschenen nooit.
Lastige kwestie
Niet lang na het groene licht vanuit Drenthe kwam er namelijk een kink in de kabel. De stuurgroep van het Regionaal Landschap Drents-Friese Grensstreek, een overlegorgaan van verschillende organisaties die bij de natuurgebieden op de grens van Drenthe en Friesland betrokken zijn, werd het niet eens over een plan van aanpak.
Vooral verkeersveiligheid, het vergoeden van landbouwschade en het wel of niet omheinen van natuurgebieden bleken lastige kwesties. Het resultaat: edelherten en damherten waren toch niet welkom in Drenthe. En dus bleef de nulstand gehandhaafd: al het groot wild, van dam- en edelherten tot wilde zwijnen, moest worden afgeschoten.
Een mannetje, vrouwtje en jong edelhert. Foto: Wikimedia Commons/Luc Viatour
Een aantal jaar bleef het stil, tot in 2020 een edelhert werd gesignaleerd in deze provincie. Een mannetje, dat hier zeer waarschijnlijk vanuit de Veluwe naartoe was gezworven en al een aantal jaren onder de radar in de Drentse bossen huisde.
Petitie om edelhert te redden
Een petitie van IVN Natuureducatie om dit edelhert te redden van de kogel werd 27.000 keer ondertekend, waarna de provincie de nulstand voor deze soort opschortte. Het afschieten van een dwaalgast was niet nodig. Daarbij werd geschermd met onderzoek dat aantoonde dat edelherten erg schuw zijn en doorgaans de drukke wegen mijden.
De keuze om de nulstand voor edelherten op te schorten, werd officieel bekrachtigd in 2022. In dat jaar werd een nieuwe Natuurvisie van de provincie Drenthe vastgesteld. Damhert en edelhert zijn vanaf dat moment, acht jaar na het oorspronkelijke besluit, alsnog officieel welkom in Drenthe.
‘Hoewel het naar verwachting nog jaren kan duren voordat het edelhert zich vestigt, is er sprake van spontane vestiging van een enkel dier. Daarvoor wordt geen nulstand gehanteerd’, staat in die meest recente Natuurvisie. ‘Het damhert laat zich voorlopig nog niet zien in Drenthe. De waarnemingen betreffen tot nu toe steeds dieren die zijn ontsnapt of uitgezet.’
Wolf eist aandacht op
Onnatuurlijke introductie van damherten is volgens de provincie ongewenst, maar Drenthe bereidt zich opnieuw voor op een toekomst met groot wild, door na te denken over de wijze van beheer van edel- en damherten. Dat betekent dat liefhebbers van deze soorten hoop mogen houden, maar ondertussen is de roep om introductie van grote herten overstemd door de problemen die de wolf veroorzaakt. Niet het hert, maar de wolf heeft op dit moment alle aandacht in Drenthe. Dat had tien jaar geleden vrijwel niemand voorzien.
