Een knarrenhof in Drenthe? Daar zit Peter Prak achter. Projectontwikkelaar botst vaak met wethouders en vastgoedbazen

Wie Peter Prak wil spreken moet goed plannen. Elke autorit is een potentieel overleg, elke treinreis een vergadering. De voorman van Stichting Knarrenhof lijkt altijd onderweg van bespreking naar beraad. Niet gek, met alleen in Drenthe al vijf potentiële locaties.; Als hij dan daadwerkelijk aan de lijn hangt laat de maatschappelijk ontwikkelaar zelden een stilte vallen.

In een Knarrenhof wonen zelfredzame senioren samen in een hofje. Mensen die het leuk vinden om elkaar te helpen, maar zonder verplichtingen van een woongroep, zo staat op de site te lezen. Initiatiefnemers kunnen zich verzamelen in een vereniging. De gelijknamige stichting, onder leiding van Prak, helpt deze ‘trekkers’ vervolgens met de planontwikkeling en de zoektocht naar een geschikte locatie.

De stichting trekt al snel veel aandacht. Politieke partijen gebruiken het fenomeen Knarrenhof als schoolvoorbeeld van geslaagde burgerparticipatie en door heel Nederland vormen geïnteresseerden verenigingen. Volgens Prak zijn burgers moe van de complexe vastgoedwereld. „Veel wordt in achterkamertjes geregeld. Ik wil dat proces graag transparanter en democratischer maken. Dat vinden vastgoedbazen over het algemeen heel vervelend.”

Met die aanpak trapt Prak regelmatig op tenen. Als hij het niet eens is met ontwikkelingen in de gemeente waar hij een Knarrenhof hoopt te realiseren, strijkt hij soms tegen de haren in. Ook dat doet hij op een, in zijn ogen, transparante manier: op sociale media zoals Twitter. Daar deinst hij niet terug voor een stevige discussie met lokale politici.

„Ik ben erg emotioneel betrokken”, zegt hij daar zelf over. „Voor onze bewoners wil ik me altijd inzetten. Stichting Knarrenhof is opgericht om mensen met een smalle beurs te helpen in een complexe vastgoedwereld. Als ik soms door een deur of porseleinkast moet lopen om mijn punt te maken, is dat maar zo. Onrecht motiveert mij, ik ben opgegroeid als een linkse broeder en dat blijf ik tot aan mijn dood. Opkomen voor mensen die het minder hebben betekent soms dat je een robbertje moet vechten.”

Een gemeente waar Prak botst met politici is Tynaarlo. In 2021 nam de gemeenteraad daar bijna unaniem (op één partij na) een motie aan om een ouderenwoonvorm ‘in de gedachte van een Knarrenhof’ mogelijk te maken op het terrein van de voormalige Bladergroenschool in Paterswolde. De jubelstemming verging toen wethouder Jurryt Vellinga van Leefbaar Tynaarlo in december 2022 besloot om de grond over te doen aan woningcorporatie Stichting Eelder Woningbouw (SEW). Een klap voor de initiatiefnemers Jaap de Graaf, Emmy Bremer en Jan Slangen, die niet begrijpen waar de draai van de wethouder vandaan komt. In 2021 was Vellinga, toen nog als fractievoorzitter, namelijk een van de indieners van het voorstel. Er liepen serieuze gesprekken met ambtenaren van de gemeente.

„Als wethouder moet je soms harde keuzes maken”, zegt Vellinga daar nu over. „In Tynaarlo hebben we een groot tekort aan sociale huurwoningen. Die geef ik nu prioriteit.” Vellinga ziet zeker kansen voor een Knarrenhof in Tynaarlo. „Maar niet op deze locatie.” Dat voorman Peter Prak zo af en toe stevig van leer trekt tegen zijn gemeente is daarop niet van invloed, zegt Vellinga al verbaast het hem wel. „Prak slaat om zich heen op Twitter maar verwacht vervolgens wel zaken met ons te kunnen doen. Ik kan daar prima doorheen kijken, maar vind het een vreemde manier van werken.”

Een samenwerking tussen de stichting Knarrenhof en de SEW is volgens directeur Michiel Veenstra geen optie. „Dan mogen we maar negen of tien woningen bouwen, dat is niet genoeg. Tynaarlo heeft maar erg weinig sociale huur, zo’n 15 procent. Minister Hugo de Jonge van Volkshuisvesting ziet het liefst dat we naar 30 procent gaan. Als wij een woning aanbieden krijgen we meer dan driehonderd reacties. Ik begrijp de teleurstelling van Stichting Knarrenhof wel, maar wij zijn ontzettend blij dat we de kans krijgen in Paterswolde te bouwen.” Veenstra benadrukt dat de plannen van SEW lijken op die van Stichting Knarrenhof. „Het wordt alsnog een hofje, maar dan met sociale huurwoningen.”

In andere gemeenten staan bestuurders juist te springen om een Knarrenhof. Wethouder Jisse Otter van Wakker Emmen nam zelf het initiatief om ambtenaren in contact te brengen met de stichting. „Ik heb nog nooit meegemaakt dat een wethouder ons het werk uit handen trekt”, zegt Prak lachend. „We hebben normaal gesproken lokale geïnteresseerden die als ‘trekkers’ fungeren en zich verenigen. Die stap hebben we hier kunnen overslaan.”

De verwachting is dat het hofje aan de Meerstraat begin april wordt opgeleverd. Een woordvoerder van de gemeente laat weten dat de bouw inderdaad erg voorspoedig gaat. „We willen in Emmen ruimte bieden aan veel verschillende woonvormen. Een Knarrenhof past daar heel goed tussen.” Volgens hem zijn alle woningen inmiddels verkocht, maar staat de deur op een kier voor meerdere locaties. „Om te bouwen heb je ruimte nodig. Als we binnen de gemeente geschikte plekken hebben mogen er van de wethouder meer hofjes komen.”

De opmars van de Knarrenhof lijkt voorlopig niet te stuiten. In Meppel tekende Prak vorige week een intentieverklaring voor een Knarrenhof in nieuwbouwwijk Nieuwveense Landen. In Peize is de inschrijving geopend voor de ontwikkeling van een stuk grond aan de Oude Velddijk. Dat gaat voor een vaste prijs naar de indiener van het beste plan voor levensloopbestendig wonen, het liefst in de vorm van een hofje. Ondanks protesten van omwonenden, die bang zijn dat het perceel volgebouwd wordt, is de gemeente Noordenveld voorstander van zo’n woonvorm. Stichting Knarrenhof dingt mee.

Ook voor Tynaarlo blijft Prak zich inzetten. „In eerste instantie heb ik tegen de initiatiefnemers in Paterswolde gezegd dat ze hun verlies moesten nemen. Na zo’n lang traject met een gemeenteraad die zich niet aan afspraken houdt, leek me dat trekken aan een dood paard. Maar zij willen door, en daar hebben ze gelijk in. We gaan een laatste poging doen voor een Knarrenhof op het terrein van de Bladergroenschool, of op zoek naar een alternatief. In Tynaarlo hebben meer dan 600 mensen zich bij ons ingeschreven voor een woning. We zien ook mogelijkheden op het voormalige Prins Bernhardhoeveterrein in Zuidlaren, of in nieuwbouwwijk Vries Zuid. We kunnen onze bewoners niet in de steek laten. Het regelen in achterkamertjes pikt de burger niet meer.”