Viggo Waas (63) kent sinds zijn herseninfarct geen zenuwen meer: ‘Mijn neuroloog wist het ook niet’

Vier kinderen die elkaar naar het leven staan om een familiebedrijf over te nemen: De Opvolgers van De Nieuwe Ploeg gaat over macht, geld en erkenning. Het is een thema waarin acteur en cabaretier Viggo Waas (63) zich thuis voelt. „Er gebeurt altijd wel iets in families”, zegt hij. „Zeker in families waar veel geld zit.”

Centraal staat miljardair Castor Delacroix, gespeeld door Titus Tiel Groenestege, die zijn vermogen verdiende door drinkwater uit arme landen op te pompen en duur te verkopen. Wanneer de vader op leeftijd raakt, barst binnen de familie de strijd om de opvolging los.

Waas speelt een van de zoons: een rechtse politicus die geregeld racistische taal uitslaat. Voor zijn rol kijkt hij nadrukkelijk naar de actualiteit. „Je ziet dit type overal opduiken”, zegt hij. „De toespraken en de clichés die je tegenwoordig hoort, geven genoeg inspiratie. Het is een fijne rol, omdat hij zo ver van me af ligt.”

Onder die politieke bravoure zit volgens hem vooral een persoonlijk motief. „Die jongen is eigenlijk politicus geworden omdat hij aandacht van zijn vader wil”, zegt Waas. „Hij wil gezien worden. Als een vader zijn kinderen niet ziet, kan dat veel ellende geven.”

De familie Delacroix is in de toneeltekst van Lucas de Waard dan ook geen schoolvoorbeeld van harmonie. De kinderen zijn ieder op hun eigen manier ontspoord. „Er is een halfzus die in drugs en drank is verdwenen. De rest is vooral bezig met: hoe kan ik zoveel mogelijk geld bij elkaar harken?”

Dat is vaak geestig, zegt Waas. „Er zit een hoop humor in menselijk gedrag: hoe die kinderen met elkaar omgaan, hoe ze elkaar bestrijden en achter elkaars rug om dingen proberen te regelen.”

Tegelijkertijd blijven familieleden vaak aan elkaar verbonden, hoe hard de ruzie ook oploopt. „Je kunt elkaar de huid vol schelden. Maar met kerst zit je toch weer samen aan tafel.”

De voorstelling speelt bovendien met morele vragen. De vader van het gezin heeft zijn miljarden verdiend met water, een grondstof die volgens Waas eigenlijk voor iedereen beschikbaar zou moeten zijn. „Water is een grondrecht”, zegt hij. „Maar je ziet het veel vaker: dingen die eigenlijk van ons allemaal zijn, worden opeens geclaimd. Er wordt een vlag in de grond geprikt en iemand zegt: dit is van mij.”

Wie De Opvolgers bezoekt, krijgt geen traditioneel toneelstuk te zien. De voorstelling springt van stijl naar stijl. Dialoog kan zomaar overgaan in muziek, dans of cabaret. „Er zit drama in, komedie, stand-up, musical, zelfs opera.”

Daarnaast is er een telkens wisselende gastrol, ingevuld door onder anderen Theo Maassen, Lucretia van der Vloot en Stephanie Louwrier. Ze duiken per toerbeurt op. „Peter Heerschop kreeg een beetje spijt dat hij niet meedeed aan deze voorstelling en wij missen hem ook. Dus hebben we een rolletje voor hem ingeruimd. Op die manier kan hij toch een aantal keren meespelen.”

De gastacteur krijgt ruimte om deels te improviseren. „Die kan opkomen wanneer hij of zij wil”, zegt Waas. „Dan moet je soms heel snel reageren. De eerste twee keer is het meestal zoeken, ook voor ons, wat zo’n gastacteur meebrengt.”

Voor de spelers betekent het dat elke voorstelling net even anders verloopt. En voor het publiek blijft het een verrassing wie er die avond op het toneel staat. „Het is leuk om te speculeren: wie zal er vanavond spelen?”

Waas staat al zo’n vier decennia op het podium. In 1987 begon hij samen met Peter Heerschop en Joep van Deudekom cabarettrio NUHR (Niet Uit Het Raam), een gezelschap dat – later aangevuld met Eddie B. Wahr – al nadrukkelijk buiten de grenzen van het traditionele cabaret keek.

De Ploeg ontstond in 1998 als een soort zomerproject naast dat trio. De cabaretiers en hun regisseurs – die ook acteurs waren – maakten samen voorstellingen. Wat begon als een tussendoortje, groeide uit tot een vaste waarde in het theater.

Inmiddels verandert de samenstelling van de groep. Een aantal spelers uit de oorspronkelijke Ploeg stopte of gaat richting pensioen, waardoor er ruimte ontstaat voor nieuwe acteurs. „Dan ga je nadenken over opvolging in de stijl van de oude kern”, zegt Waas.

In De Nieuwe Ploeg staan daarom ervaren spelers en een nieuwe generatie samen op het podium. Naast Waas en Groenestege spelen onder anderen Maartje van de Wetering, Vincent Croiset en Birgit Schuurman mee. Volgens Waas gaat het daarbij vooral om een gedeelde manier van werken. „Bij ons heeft elke acteur een even grote inbreng. Iedereen kan beslissingen nemen en met ideeën komen.”

Voor Waas zelf kreeg het theater een extra betekenis na een herseninfarct, inmiddels 5 jaar geleden. Revalideren had voor hem één duidelijk doel: „Mijn grootste motivatie was: ik wil weer kunnen spelen.”

Die periode ligt inmiddels grotendeels achter hem. „Het gaat heel goed”, zegt hij. „Ik sport veel, ik voetbal, ik ben aan het acteren en tekst aan het leren. Alles gaat weer oké.”

Toch merkt hij dat er dingen zijn veranderd. „Mijn leven is misschien wat vervlakt”, zegt hij. „De pieken en dalen zijn verdwenen.”

Een opmerkelijke ontwikkeling is dat hij nauwelijks nog zenuwen voelt voor een voorstelling. „Ik voel wel lichamelijk dat ik spanning heb, maar ik voel dat niet meer in mijn hoofd, buik of hart.” Waardoor dat precies komt, weet niemand. „Ik heb het aan mijn neuroloog gevraagd, maar die wist het ook niet.”

Voor hem is het inmiddels geen groot probleem meer. Hij heeft geleerd ermee te leven. „Het is gewoon zo. Ik moet ermee handelen, ik moet ermee leven. En dat is goed te doen.”