Wat moet je zien en horen? 15 tips voor veelbelovende voorstellingen en lezingen op Noorderzon (en er zijn nog kaarten!)

Een van de drie thema’s of programmalijnen dit jaar op Noorderzon is ‘zij’, over de zichtbaarheid van vrouwen en vrouwelijke perspectieven. Er is een drieluik van lezingen over moederschap en ook Mami van de Albanees-Griekse Mario Banushi sluit perfect bij het thema aan. Banushi ging toen hij amper 1 jaar was bij zijn grootmoeder in Albanië wonen en werd toen hij 13 was herenigd met zijn biologische moeder in Athene. Daar woonde hij boven de bakkerij waar zij werkte: in het Albanees betekent ‘mami’ moeder en ‘mam’ brood. Hij brengt zo een poëtische ode aan de vrouwen die hem grootbrachten en aan de moeder-kindrelatie.

2. Cabosanroque – Sous les violons, la plage

Ken je nog dat gevoel van toen je kind was? Dat je een toren had gebouwd maar dat je die ook altijd weer wilde kapotmaken? Dan is deze installatie van de Catalaanse kunstenaars van Cabosanroque iets voor jou. Je betreedt een ruimte waar violen, een altviool en een cello in de lucht hangen – en op de grond liggen stenen. Aan jou om de instrumenten te bekogelen en te beluisteren wat dat doet met Haydns Strijkkwartet nr. 66. De titel verwijst naar de beroemde leus uit mei ’68: ‘Sous les pavés, la plage!’ – onder de straatstenen ligt het strand. Toen studenten tijdens de Franse studentenprotesten de stoep openbraken voor barricades, vonden ze zand. Net als toen gaat het hier niet alleen om verzet, maar om de hoop die in destructie schuilt. Wat hoor je als je alles afbreekt? De performance past naadloos in de Noorderzon-programmalijn over rebellie.

3. Zoukak Theatre - I Hate Theatre I Love Pornography

Wat gebeurt er wanneer het lichaam een spektakel wordt – op het podium, op je scherm, in de oorlog? I Hate Theatre I Love Pornography onderzoekt met gitzwarte satirische humor de verstrengeling van het lichaam op het podium, het pornografische lichaam en het dode lichaam zoals we dat dagelijks in de media zien belicht – als symbolen van hoe lichamen worden verhandeld, uitgesloten en geëxploiteerd. Hoe positioneer je jezelf daarin als burger? 

Zoukak Theatre is een Libanees gezelschap dat theater behandelt als een vorm van sociaal en politiek engagement en altijd de status quo wil uitdagen. Ook deze voorstelling past bij het thema rebellie. Er is nog een voorstelling van ze te zien op Noorderzon, Three Verses of Solitude, over eenzaamheid en afzondering, maar ook verbondenheid na oorlog en verlies.

4. Alexander Vantournhout – Frames

Het draait vaak om de inhoud van bijvoorbeeld een schilderij, maar wat gebeurt er als je de lijst of het kader centraal stelt? Daarmee speelt de Belgische artiest Alexander Vantournhout in een grensvervagende mix van circus en dans. In dit geval loop je door de Paradijsvogeltuin in de Oosterparkwijk en zie je vier performers zich telkens om metalen frames buigen. Ze moeten balanceren en samenwerken tot ze onmogelijke vormen hebben gemaakt. Als toeschouwer loop je eromheen en eronderdoor en zie je telkens een ander perspectief.

5. Guangdong Modern Dance Company – Burning Marches

Hoe houd je je als jongere staande in een geglobaliseerde, telkens veranderende wereld? Waar sta je voor en waar vecht je voor? De Guangdong Modern Dance Company (GMDC) onderzoekt die vragen in deze dansvoorstelling, die tegelijk een viering is en een vuist in de lucht van jongeren die hun weg zoeken in het leven. Wat betekent het om nu jong te zijn? De GMDC, opgericht in 1992, was het eerste professionele moderne dansgezelschap van China. Choreograaf Yang Zhen stond vorig jaar ook al op Noorderzon met Hommage.

6. Baro d’evel – Qui Som?

De circusvoorstellingen in de grote tent op Noorderzon waren in eerdere jaren steevast uitverkocht. In Martiniplaza is er meer ruimte, zodat iedereen die dat wil kan komen kijken. Al doe je het Frans-Catalaanse Baro d’evel eigenlijk tekort door ze als circusgezelschap aan te duiden, hoewel daar hun wortels liggen. In Qui som? (Wie zijn wij?) komen acteurs, dansers, muzikanten, acrobaten, clowns, een keramiste én een hondje samen om een wereld te creëren die nog moet ontstaan. Verwacht een explosie van kleur en klei en reis mee naar onze binnenwereld, waarin we ontdekken wie we écht zijn en waarin hoop voor de toekomst ontstaat.

Wanneer: 22 en 23 augustus, 20.00 uur. Waar: Martiniplaza. Duur: 100 minuten. Prijs: 23 euro. Klik hier voor meer info en tickets.

7. Stichting Le Culte – NEST

NEST gaat over de bewoners van seniorenflat Het Hoogtepunt in de Groningse wijk De Hoogte. Over hun verhalen en hun dromen, maar ook over de eenzaamheid die hen verbindt. De voorstelling is gebaseerd op en geïnspireerd door keukentafelgesprekken met bewoners. En die spelen er zelf ook in mee, op het podium in de binnentuin van de flat. De première is op Noorderzon, maar de voorstelling is daarna ook nog te zien. Er is ook een voorgesprek met theatermaker Anne van Slageren, tekstschrijver Yvon Muskita en regisseur Hiepie Hoogeveen op 17 augustus in de Nova-tent in het Noorderplantsoen.

Journalist, columnist en schrijver Japke-d. Bouma staat liefst drie keer op Noorderzon. Haar lezing over jeukwoorden is uitverkocht, maar Mannen komen niet van Venus en vrouwen ook niet is minstens zo interessant om bij te wonen. Ze gaat in wetenschap en taal op zoek naar de reden waarom vrouwen zich op de werkvloer anders gedragen dan mannen. Zo wordt het woord ‘bazig’ alleen voor vrouwen gebruikt, wordt een man die woedend is, ‘woedend’ genoemd, en een woedende vrouw ‘hysterisch’. Wat betekent dat voor hoe we met elkaar omgaan? Daarnaast is Japke-d. Bouma vertegenwoordigd in het drieluik over moederschap. Host Lara Harbers praat met haar en het publiek over hoe feminisme en ouderschap zich tot elkaar verhouden. Over rolverdelingen en het spanningsveld tussen idealen en de dagelijkse praktijk. De lezing sluit aan bij de programmalijn ‘Zij’ over vrouwen en hun plek in de samenleving.

In de interviewreeks Style & Society spreekt presentator Jelte Posthumus met gasten over muziekstromingen die meer zijn dan alleen muziek: ze zijn levensstijlen, vormen van protest en motoren van maatschappelijke verandering. We duiken in de oorsprong van deze stromingen, hun rol in sleutelmomenten in de samenleving en hoe ze van niche naar mainstream gingen – of andersom. De reeks is georganiseerd in samenwerking met Arts in Society/Rijksuniversiteit Groningen.
Hiphop – met Dastan Abdali, Sherlock Telgt, Annemiek Rosaria en Evelyn Andoh 
Punk – met Kim Hoorweg en Rens Dietz 
Jazz – met Benjamin Herman & Loes Rusch 

Wanneer: respectievelijk 15, 17 augustus, 21.00 uur en 24 augustus, 15.00 uur. Waar: Pollux, Noorderplantsoen. Duur: 75 minuten per lezing. Prijs: 11 euro per lezing. Een combiticket kost 25 euro.

Anne Jan Toonstra gaat in gesprek met fotograaf David van Dartel over Ommelanden. Dit boek, dat binnenkort uitkomt en waarvan een voorpublicatie in Volkskrant Magazine verscheen, gaat over opgroeien in het noordelijkste deel van Nederland. Van Dartel verbleef samen met schrijver Pepijn Keppel drie maanden in een boerderij boven Usquert. Ze portretteerden de jongeren die ze er leerden kennen en die elk hun omgeving koesteren. Naast Van Dartel worden in deze lezing ook twee van de jongeren uit het boek, Steven Bakker en Lauree Groenwold, geïnterviewd. Deze lezing is onderdeel van het derde thema dit jaar: Stad & platteland, waarin de vermeende tegenstelling tussen die twee wordt onderzocht en waarin ook onderwerpen als wonen, klimaat en toekomst worden besproken.

11. Is kunstmatige intelligentie racistisch? Over de macht van de machines 

Computerwetenschapper Robin Aïsha Pocornie wist als eerste in Nederland een uitspraak van de rechter af te dwingen over algoritmisch racisme. Als geen ander kan ze daarom vertellen over hoe kunstmatige intelligentie (AI) aan discriminatie doet. Ze is expert op het gebied van digitale ethiek en AI-vooroordelen en laat zien hoe maatschappelijke ongelijkheid wordt weerspiegeld én versterkt door technologie, en hoe belangrijk het is om ons daar als samenleving bewust van te zijn.

12. Harm Edens – De belangrijkste vragen van je leven 

Voor zijn nieuwste boek De belangrijkste vragen van je leven ging Harm Edens, bekend van Dit was het nieuws en de podcast Duurzaam, in gesprek met zestien enthousiaste jonge denkers, onder wie Zaïda Floren van de Jonge Klimaatbeweging en Werner Schouten, directeur van de Impact Economy Foundation. Wat hen bindt is hun strijd tegen de klimaatverandering en voor een betere wereld. In deze lezing gaat Harm in gesprek met Marijke Roskam. Ze praten over het boek, zijn ambities en ervaringen, de toekomst en wat wij zelf kunnen doen om de wereld een beetje beter door te geven.

Rapper, schrijver en vader Pepijn Lanen (beter bekend als Faberyayo van De Jeugd van Tegenwoordig) schuift aan voor een openhartig gesprek over vaderschap, creativiteit en het dagelijks gedoe dat daarbij komt kijken. Lanen maakt de podcast V4der met andere bekende ouders over hoe je een leuke vader of moeder wordt. Hij schreef onder meer de boeken Sjeumigen Gezeik en Vad3r, waarover host Lara Harbers met hem in gesprek gaat. In dat boek zoekt hij met humor en kwetsbaarheid uit wat vaderschap anno nu betekent. Hoe blijf je creatief met een planning vol zwemlessen en ouderavonden? En hoe blijf je het ouderschap waarderen?

Het Groningse nachtleven biedt voor veel mensen vrijheid en ruimte voor ontmoetingen die je overdag niet hebt – van feestcafés tot queer spaces. Maar de nacht is ook bedreigend, met bijvoorbeeld seksueel grensoverschrijdend gedrag en drugshandel en -gebruik. Veel vrouwen, ook in Groningen, kiezen ‘s nachts een omweg, bleek onlangs. In deze livepodcast van stadsblog Sikkom praten hosts Carleen de Jong en Daphne Douwes met hun gasten, TikTok-uitsmijter Myron van Palace, nachtburgemeester Micha Pchenitchnikov en ervaringsdeskundige Eva, over hoe we de Groningse nacht veilig houden, zonder het rauwe en vrije te verliezen.

15. Delic & Huda i.s.m. Rijksuniversiteit Groningen – ReCharge & ReSearch 

Kunst kan iets met je doen – en wat precies, dat wordt onderzocht in koepelbioscoop DOT. Als bezoeker doe je hier letterlijk aan mee. Je wordt ondergedompeld in hypnotiserende muziek en visuals en draagt tegelijkertijd bij aan wetenschappelijk onderzoek van psychologen Kirsten van den Bosch en Tassos Sarampalis van de Rijksuniversiteit Groningen. De kunst komt van artistiek duo Delic & Huda, die eerste is bekend als producer van de Zwolse hiphopgroep Opgezwolle.