Irene Wiersma onderzoekt op haar nieuwe album toxische relaties, stalking, narcisme, grensoverschrijdend gedrag en traumabindinging. Foto: Dennis Venema
Irene Wiersma en Klaske Oenema presenteerden zondagmiddag allebei hun derde plaat in VERA, Groningen: ‘Vijftien’ en ‘Piano, Paper, Scissors’. Het contrast was muzikaal groot, maar de vriendinnen bleken allebei een persoonlijke zoektocht voort te zetten.
Zoekt en gij zult vinden. Het zijn bemoedigende woorden uit de Bijbel en op deze zondagmiddag wordt er volop gezocht in VERA, nota bene ooit opgericht als gereformeerde studentenvereniging in Groningen. Het is mooi als cirkels rond zijn. Zoals het ook mooi is om te zien en te horen hoe twee vrouwen ieder op een eigen wijze hun persoonlijke zoektocht voortzetten.
Vraag Irene Wiersma (Groningen, 1985) naar haar thematiek en zij antwoordt dat het gaat over zoeken. Naar wie zij is. En naar wie de ander is. Eenzaamheid, maar ook autonomie. „Puur en authentiek”, zegt zij ook als haar wordt gevraagd naar een overeenkomst met het werk van haar goede vriendin Klaske Oenema (Deventer, 1975).
Schaduwprojecties
Die Oenema beschrijft haar werk als onderzoekend. Aftastend, zoekend naar houvast. En ja, de natuur kan troost bieden. Aan de Amsterdamse Gerrit Rietveld Academie leerde zij hoe zij haar Engelstalige teksten en muziek kan begeleiden met schaduwprojecties, knipsels die zij tijdens haar performance neerlegt. En daarin komt de tijdelijkheid terug. Wat er is, is er maar even en maakt plaats voor iets anders. Het veranderen van perspectief, het zelf van gedachten veranderen.
Klaske Oenema (rechts) werd bij de presentatie van haar nieuwe album in Vera begeleid door Nyk de Vries. Foto: Dennis Venema
Waar de vanuit Groningen naar Amsterdam verhuisde Oenema meestal in haar eentje optreedt, komt ze nu met een primeur. Zij laat zich begeleiden door Martine Rademakers op toetsen en gitaar en Nyk de Vries op akoestische gitaar, de Fries die zijn literaire werk (meest recent De Baptisten uit 2025) ook afwisselt en soms combineert met muziek.
Ongenaakbaar en kwetsbaar
De verstilde liedjes van Oenema’s derde plaat, Piano, Paper, Scissors, waren er al even, maar zijn nu eindelijk vastgelegd. Ze worden beheerst vertolkt, met een hoofdrol voor de statige manier van zingen; zowel ongenaakbaar als kwetsbaar. Het heeft iets vertrouwds, waardoor er een zuiverende en kalmerende kracht vanuit gaat. Misschien komt het doordat de liedjes in een traditie van serene Engelse folk staan, wie zal het zeggen.
De stemmen van Oenema en De Vries vinden elkaar in Begin dat ze ook al samen vastlegden op de plaat Hoeveel Woorden (2024) van de voormalige Dichter van Fryslân. Als literaire performer verstaat hij de kunst om zijn publiek indringend bij de lurven te pakken. „Mensen zijn zo zeker van zichzelf. Ze praten zo graag”, horen we hem voordragen. „Maar de zak Croky is snel leeg. En opnieuw vreet je jezelf op.” Vrijdag treedt hij op in Iduna, Drachten, niet ver van zijn geboortegrond.
Wat voorafging aan ‘Prooidier’
Dat de derde plaat van Wiersma even op zich liet wachten, heeft onder meer te maken met haar debuutroman Prooidier die vorig jaar verscheen. En hoewel zij onder de naam Flux (Pluimgewichten) en Dame Flux (Champagne) al geprezen muzikaal werk maakte nadat zij aan de Academie voor Popcultuur in Leeuwarden afstudeerde, zette die psychologische roman haar weer goed op de kaart.
Irene Wiersma Wiersma stond met negen man/vrouw op het podium in Vera. Foto: Dennis Venema
Toxische relaties, stalking, narcisme, grensoverschrijdend gedrag en traumabinding, het zijn onderwerpen die Wiersma erin verkent. Geput uit eigen ervaringen, maar zo wil zij benadrukken, inmiddels is er zoveel jaren later voldoende afstand om er kunst van te kunnen maken. En ja, zij had ook liever over andere onderwerpen geschreven en gezongen, maar dit is wat haar overkwam en waar zij iets mee moet. „Geen wraak, wel emotie.” En zij is nog niet klaar met het terugclaimen van haar narratief, naar verwachting verschijnt volgend jaar nog een boek bij Uitgeverij Passage. Waarna zij hoopt dit hoofdstuk enigszins te kunnen afsluiten.
Boek en plaat vullen elkaar aan
Met haar plaat Vijftien vertelt zij nu muzikaal wat voorafging aan wat zij in Prooidier onder woorden bracht. In elf liedjes is het meisje Kirsten 15 jaar, zij krijgt een relatie met een veel oudere man. „Een verwoestende periode uit haar jeugd”, noemt Wiersma het, gevangen in wat zij scherp-naïeve teksten noemt.
Het is wonderlijk hoe jeugdig onbevangen en opgewekt de liedjes overwegend klinken, terwijl er onder de oppervlakte dus toch van alles speelt. Tijdens de strak geregisseerde presentatie houdt Wiersma het met negen man/vrouw op het podium ook luchtig en laat zij het werk voor zich spreken. Boek en plaat vullen elkaar aan, maar kunnen ook prima los van elkaar bestaan al mist de luisteraar of lezer dan context die een verrijking is. Als kwartet wordt opgetreden tijdens het Zonnebloemenfestival (benefiet voor Oekraïne) in Warffum (23/5).