Leo Schilperoord (70) en zijn vrouw Mirjam (69) uit Haulerwijk zijn overleden op een cruiseschip in de Atlantische Oceaan. Mogelijk is het hantavirus de doodsoorzaak. Wat is dit voor virus en hoe besmettelijk is het? Vier vragen.
Wat is het hantavirus?
Je kunt beter vragen, wat zijn het? Hantavirussen zijn een familie virussen, die doorgaans door knaagdieren worden verspreid. In Nederland komen er drie voor: het Seoulvirus, het Tulavirus en het Puumalavirus. Maar er is er nog een aantal, afhankelijk van waar je woont.
Welk beestje het virus bij zich draagt, verschilt. Zo is in de VS de hertmuis de grote verspreider, terwijl in Nederland juist rosse woelmuizen, tamme ratten en veldmuizen als drager bekend staan.
Het Amerikaanse CDC, de evenknie van het RIVM, beschrijft dat besmetting plaatsvindt via contact met urine, uitwerpselen of speeksel van knaagdieren. Bijvoorbeeld als je schoonmaakt en opdwarrelend stof inademt, of als je iets eet waar eerder aan geknaagd is door een muis of rat. ’Het (virus) kan zich ook verspreiden via een beet of een uithaal van een knaagdier, maar dat is zeldzaam.’
Blijkbaar kun je er erg ziek van worden?
Doodziek zelfs, al gebeurt dat niet vaak. In Nederland verloopt infectie doorgaans mild. Als je al merkt dat je ziek bent, lijkt het vaak op de griep. Ook kunnen je nieren en lever ontsteken. Doorgaans gaan de klachten vanzelf weer over.
Dat blijkt ook uit cijfers van het ECDC, het Europese RIVM. In Europa worden jaarlijks enkele duizenden gevallen geturfd van hantabesmettingen, waarvan doorgaans bijna twee derde in Duitsland en Finland. Het aantal doden is minimaal. In 2023 waren het er drie, in 2021 vijf.
Maar in de VS is dat anders. Het CDC beschrijft twee ziekten die door hantavirussen worden veroorzaakt: HPS en HFRS. De laatste kan ook dodelijk zijn, maar het is vooral HPS dat zorgen baart. Het kan een week tot zelfs twee maanden duren voor de ziekte de kop opsteekt, maar dan kan het verloop akelig en fataal zijn.
Hoe ziet het ziekteverloop eruit?
Een besmetting lijkt lange tijd op een griepje. Het is een sluipmoordenaar die ineens toeslaat. Het CDC zegt daarom dat opname bij HPS op de intensive care noodzakelijk is, zelfs als de diagnose nog niet zeker is. „De kritieke ziektefase duurt maar kort. Mensen kunnen snel heel ziek worden en doodgaan, en in die fase is behandeling lastiger.”
In die fase wordt een patiënt kortademig. De longen lopen vol met vocht. Als iemand luchtwegproblemen krijgt, is de kans 38 procent dat hij of zij sterft aan HPS. Sowieso is er geen wondermiddel. Artsen kunnen vooral de symptomen bestrijden.
Hoe zorg ik dat ik het virus niet krijg?
De kans op besmetting is klein, stelt het RIVM gerust. Per jaar raakt slechts een handjevol mensen besmet in Nederland. Het beste is gewoon weg te blijven van knaagdieren en hun schuilplaatsen.
„Mogelijke oorzaken van besmetting zijn het schoonvegen van garage of zolder, of verblijf in (de buurt van) bos, weiland, camping of tuin”, legt het RIVM uit. „Mocht u thuis toch een nest vinden, dan kunt u het nest het beste natmaken waarna het verwijderd kan worden, daarna het oppervlak goed schoonmaken met een sopje en daarna desinfecteren met een 10 procent bleekmiddel-oplossing. Gebruik geen stofzuiger of bezem om nesten op te ruimen, daarmee verstuift stof en wordt het eventueel aanwezige virus juist verspreid. Draag altijd handschoenen als u dode muizen, uitwerpselen of resten van nesten aanraakt.”
