Groningstalige band StAD na een kwart eeuw terug aan de top van de streektaalpop

Mooi dat theatermaker Theo de Groot tijdens zijn droogkomische, inleidende praatje even aanstipt dat de plek waar zich de albumpresentatie van stAD afspeelt een rijke geschiedenis kent die een eeuw teruggaat. De Grunneger Sproak – tegenwoordig kortweg A-Theater – is bijkans heilige grond voor iedereen die de Groningse taal een warm hart toedraagt. Met dank aan initiatiefnemer Jan Evert Scholten (1849-1918), de industrieel en politicus uit Foxhol, die zich in zijn tijd al bekommerde om het dialect.

Wat dat betreft past het uitstekend dat uitgerekend hier twee Groningstalige acts optreden die het niet gemakkelijk hebben een podium te vinden. Zo’n Centrum voor Groninger Taal en Cultuur zal ook blij zijn met deze ambassadeurs.

Zo’n figuur is de vijftiger Olaf Vos die behalve beroepsmatig ook dankzij Bond Tegen Harries en Van De Straat allang geen onbekende meer in de wereld van de Groningstalige muziek. Toch bekent hij dat dit zijn eerste optreden is sinds hij afgelopen najaar zijn debuutplaat Dattien uitbracht onder de naam Olaf Vos & De GRV.

Hiphop in het Gronings, waarom niet. Natuurlijk, Wat Aans! doet het ook, maar Vos gaat nu minder voor het grote gebaar al gaan hier tijdens Weerom Noar De 80s ook voorzichtig wat handjes de lucht in. Vos laat zich niet uit het veld slaan door het feit dat er op streamingdiensten amper wordt geluisterd naar de tekst die hij schreef voor Kaansen. Hij is er zelf zo trots op en vertolkt het lied als ware hij de Eminem uit Meedhuizen. „Doar dien waig stoan het, geft n bult aan.”

Voor StAD is het vervelend dat de cd’s nog niet zijn gearriveerd uit Polen, maar gelukkig is het vinyl er al wel. Mensen die de band via een geslaagde crowdfunding steunden, kregen hun exemplaar persoonlijk bezorgd en sinds vrijdag is Mooi Bie Huus Blieven ook online te streamen.

In 2000 lieten Robert de Keijser en Fiebo Scholtens voor het eerst onder de naam StAD van zich horen met de plaat Doarom Zing Ik. De mannen, in de jaren tachtig al samen actief in de metalband Lotus en Scholtens deed het daarna nog met Benjamin B., waren hun tijd vooruit door Groningstalige teksten te combineren met eigentijdse popmuziek. Ede Staal ontmoet Blur, zo werd het indertijd aangeprezen. En ja, bewondering voor Staal hadden ze, de man die in Credo, Mien Bestoan ook uitlegt waarom hij zong.

De in Oude Pekela geboren De Keijser legde ook eens uit waarom hij het deed: „Gronings is toch vaak de taal van de fabriek, de werkvloer, waar gescholden wordt, ‘domme hond’ en zo, en commando’s worden gegeven. Voor het uitdrukken van gevoelens die te maken hebben met liefde en dood kan je in het Gronings niet direct terecht. Dat heeft te maken met de volksaard denk ik.”

Dat zijn poging om wél gevoelige en serieuze onderwerpen te verwoorden in de taal waarmee hij opgroeide nog niet ten einde is, is goed nieuws. Dat vindt ook de aanwezige muzikant Bert Hadders die onder de indruk is van hoe De Keijser zich uitdrukt.

Wonderlijk is het natuurlijk wel dat het na een veelbelovend begin zo lang heeft geduurd dat er een opvolger kwam. Maar zo gaat dat, het leven wordt ook gewoon geleefd. Aan de kijk op de zaken waar het om draait in dat leven is niet veel veranderd.

De Keijser heeft oog voor details en weet met humor en zelfspot onderhoudende teksten voor het voetlicht te brengen. Over Wilma Mit De Honden bijvoorbeeld en Ik Kin Hier Gainaine, maar ook het oudje Knikkers waarin zijn dementerende oma een hoofdrol speelt. Of Lekkerroek waarin het woord zwienhond langskomt.

Het gebeurt met dezelfde mannen van weleer uit Winschoten en omgeving en dat levert op zich al een prachtig podiumbeeld op. Acht nuchtere mannen van middelbare leeftijd, hier en daar een indrukwekkende baard en een kale schedel, soms vijf gitaren in de aanslag. Het stel weet zich keurig in te houden om zo de zangpartijen van De Keijser niet in de weg te zitten.

Warm pleitbezorger René Walhout van RTV Noord hoopt in het najaar een Groningstalige avond met onder meer StAD en Vos in poptempel VERA te kunnen organiseren. Wie StAD in eigen habitat aan het werk wil zien, kan op 5 mei terecht in Winschoten waar tijdens het Bevrijdingsfestival Oldambt wordt opgetreden.