Een bekentenis: Ik hou niet van Johannes Brahms. Ik kan niet verklaren waarom, maar zijn muziek raakt me doorgaans nauwelijks. Ik hoor dat het goed is, ik hou van het romantische idioom, maar toch doet het me weinig. Maar de Brahms van Johannes Leertouwer vind ik prachtig.
Het is een bijzondere luisterervaring, dat nieuwe album met Brahms’ drie vioolsonates. Bij de eerste noten van de Eerste vioolsonate denk je nog: ‘Is dit niet vals? Wat klinkt de viool kaal en uitgebeend! Waar is die behaaglijke wolk van volle, warme klanken?’ Maar binnen enkele maten word je onherroepelijk de muziek ingezogen. Wat daarbij meehelpt is de glasheldere klank van de opname en de spannende, speelse muzikale gesprekken die de twee musici voeren.
Het album met de vioolsonates van Johannes Brahms.
Waar bij mij de aandacht bij Brahms vaak snel verslapt, blijf ik bij de uitvoering van violist Johannes Leertouwer (Groningen, 1959) en pianist Julian Reynolds aan de boxen gekluisterd. En na de eerste beluistering ging ik er meteen nog een keer voor zitten. Het veelvuldige gebruik van glijtonen (portamento), het veel spaarzamer toegepaste vibrato (dat juist daardoor meer opvalt), de soms stormachtige tempowisselingen, de flexibiliteit in ritme – het is één groot loflied op de vrijheid en de muziek.
Radicaal anders
De opnames voor dit album vonden begin dit jaar plaats, een week voordat Leertouwer zijn dissertatie over Brahms (1833-1897) verdedigde aan de Rijksuniversiteit Leiden. Op basis van historisch onderzoek bepleit hij daarin een radicaal andere uitvoeringspraktijk van Brahms’ muziek. Op dit album brengt hij de inzichten en nieuwe overtuigingen die hij in zijn onderzoek opdeed in de praktijk.
Maar een academische uitvoering is dit zeker niet geworden. Juist niet! Technisch zijn Leertouwer en Reynolds (die een Blüthner -piano uit 1857 bespeelt) in topvorm. Maar wat hun uitvoering van de drie vioolsonates zo bijzonder maakt, is de intense muzikaliteit en de diep doorvoelde emoties die er vanaf spatten. Deze muziek leeft op een manier waarop Brahms voor mij nog nooit geleefd heeft.
