Kleine en grote avonturen - acht tips voor de Kinderboekenweek

-----------------

Leesboeken

-----------------

De meeste avonturen beleef je gewoon in en rondom het huis en hoeven niet spectaculair zijn om indruk te maken. Bijvoorbeeld als buiten spelen enerverend wordt omdat de rivier is overstroomd of slapen spannend omdat er een inbreker in de kast lijkt te zitten. Alles voelt gewoon en vertrouwd en misschien is Oskar & ik vooral daarom wel zo’n prettig boek. De personages gaan op een gewone en lieve manier met elkaar om. De Noorse successchrijfster Maria Parr laat Ida vertellen over de belevenissen in hun gezin en vooral over haar broertje Oskar, een ongeleid projectiel met wie ze enorm kan lachen. De verhaallijn over een stervende oom geeft diepgang. Prachtig en herkenbaar is het hoofdstuk waarin klasgenoten voor het eerst bij Oskar en Ida thuiskomen en ze ineens ‘speelverlegen’ zijn.

Een landhuis vol geheimen van Marieke Smithuis kent juist wel veel opvallende karakters. Zoals de zure oppas tante Wijnie, de eigenzinnige oom Peer en de adellijke familie Báthory de Somlyó. Het boek is duidelijk geïnspireerd door Pippi Langkous. Een broer en zus ontdekken een jongen die zich met zijn oma in een landhuis verborgen houdt voor kwaadaardige tantes die uit zijn op het familiekapitaal. Een dynamisch verhaal met veel grappige taal die zich uitstekend leent om voor te lezen. Béla en zijn oma hebben zich een ouderwetse en wat bekakte versie van het Nederlands eigen gemaakt. Béla zegt ‘heur’ in plaats van ‘hoor’ en oma vraagt ze zich af of de kinderen belatafeld zijn. Het avontuur is realistisch en onwaarschijnlijk tegelijk. Met lekker veel sfeervolle illustraties.

,,Als je honderd knakworsten kan koken, kan je alles”, zegt de vader van 12-jarige Bengt Gustav. In de praktijk maakt de man er nogal een zootje van, vooral tijdens nachtelijke feesten in de flat. Toch houdt de jongen ongelooflijk veel van zijn alcoholistische vader aan wie hij veel meer heeft dan aan zijn weggelopen moeder die alleen nog met verjaardagen belt. Bengt Gustav probeert de situatie te veranderen door in te grijpen in het verleden van zijn vader. Als hij nou niet dronken was tijdens dat ene dinertje en geen arbeidsongeluk had gekregen, blijft hij dan van de drank af? Het blijkt niet de oplossing. Net als dat de jongen het niet helpt om zo lang mogelijk onder water te blijven om aan de realiteit te ontsnappen. Een aangrijpend verhaal met magisch-realistische kantjes over een jongen die er achter komt dat hij het niet alleen hoeft te kunnen. Van de auteur van het indrukwekkende De trein van vier over twaalf, waarop dit boek wel erg veel lijkt.

------------------------

Prentenboeken

-----------------------

Kiki & ik is het ultieme paardenboek. En tegelijkertijd het ultieme mensenboek. Paard Polly wordt afgeleverd bij een meisje en het is vrij snel aan tussen die twee. ‘Kiki hield van me. En ik van haar.’ De twee zijn onafscheidelijk tot op een dag alles verandert. Kiki kijkt ineens meer naar een jongen dan naar het paard. Vlaming Leo Timmers slaat een nieuwe weg met dit prentenboek voor iets oudere kinderen waarin humor niet het belangrijkste ingrediënt is. Adembenemende, kleurrijke landschapsprenten worden afgewisseld met minutieuze tekeningen in zwart-wit. Veel tekst is er niet nodig want de beelden spreken voor zich en roepen ontroering en vertedering op.

De huiselijk vrede in de woongroep van insecten wordt ruw verstoord door toedoen van een mensenhand die de steen waaronder ze leven weghaalt. Weg huis. Gelukkig kunnen ze terecht bij een neef van slak, maar dat vergt wel een pittige reis. In De grootste reis ooit van Loes Riphagen (bekend van de boeken over het vogeltje Coco) ligt de focus op die trip vol obstakels naar een nieuw onderkomen. De diertjes moeten een woeste rivier over en er ligt een woestijn op de route. Als ze bij de nieuwe steen arriveren, blijkt tot grote verrassing van de dieren dat slak allang is gearriveerd. Op een onthullende prent is te zien dat die ogenschijnlijk enorme reis zich binnen dezelfde tuin heeft afgespeeld. Fijn friemelboek dat sympathie opwekt voor de pissebed, de oorwurm en de vuurwants.

----------------

Gedichten

---------------

Bette Westera is de koningin van het lichtvoetige kindervers en heeft op dat vlak de leegte gevuld die Annie M.G. Schmidt achterliet. Licht betekent niet dat ze serieuze thema’s mijdt. Samen met de gelauwerde illustratrice Sylvia Weve maakte ze bekroonde themabundels over onder andere de dood, scheiden en oud worden. Er vloog een vliegje in de vla gaat over eten in de breedste zin van het woord. Van veganisme, glutenvrij, anorexia en overgewicht tot smaakverschillen en winden laten (‘ze zijn een ramp voor het bezoek en trekken strepen in mijn broek’). Aangevuld met wetenswaardigheden en de vraag wat er een broodje-aap verhaal is. Zitten er in de Deventer Keutelkoek echt muizenkeutels en eten sommige vrouwtjesspinnen hun partner op na het paren?

---------------

Non-fictie

--------------

Als dier tel je niet mee als er nog geen kinderboek over je is geschreven. Beren, wolven, dassen, kippen en okapi’s en nog veel meer dieren vielen de eer al te beurt. Katten hebben nu ook een gedegen non-fictieboek dat simpelweg De kat heet. Floortje Zwigtman neemt de lezer mee naar het oude Egypte, de Middeleeuwen en Azië en de Arabische wereld en beantwoordt de vraag hoe er in de loop der eeuwen tegen katten is aangekeken. Ze werden vereerd, maar net zo vaak als ding behandeld. Het gaat over mythes en bijgeloof (nee hoor, een zwarte kat brengt geen onheil) en we leren waar dat zwaaiende katje in de vensterbank vandaan komt (het zou geluk brengen). In het tweede gedeelte zoomt de auteur in op het gedrag van katten. Waarom kunnen ze niet kauwen en komen ze echt op hun pootjes terecht? De kat is in een heerlijke, vertellende stijl geschreven, waardoor je niet kunt stoppen met lezen. De levendige en humoristisch illustraties zijn van Andrea Kruis, inderdaad de dochter van de schepper van Jan, Jans en de kinderen. En dat is goed te zien.

Een kinderboek over de geschiedenis van Indonesië in de relatie met Nederland was er nog niet en na lezing van Het begon met peper besef je wat een gemis dat was. Het is ongelooflijk hoe sterk Nederland en Indonesië nog steeds aan elkaar verbonden zijn. Er valt zoveel over te vertellen en dat doen de auteurs op voortreffelijke wijze. Ze gaan geen taboe uit de weg en beschrijven hoe nietsontziend Nederlanders hebben huisgehouden in het enorme land. Met veel getuigenverslagen en handige rubriekjes die kinderen ruimte bieden om een eigen gezichtspunt te bepalen. Het gaat ook over cultuur, natuur en eten. Je leert het verschil tussen Indisch en Indonesisch en snapt waarom we hier veel speculaasjes eten en ze in België geen pindasaus kennen. Zonder onze gezamenlijke geschiedenis zouden we in Nederland nooit woorden als goeroe, rimboe, bakkeleien en piekeren gebruiken. Een belangrijk boek vol mooie illustraties en foto’s, waar ook veel volwassenen nog wat van op zullen steken.