Een werk door Peter O. Gerrits en Bing Image Creator.
Is dit nog kunst? En wie heeft het auteursrecht? Vragen die graficus Peter O. Gerrits uit Roden zich stelt bij het gebruik van AI (artificial intelligence) in de kunst. Hij legt zelf een verklaring af: ‘ik maak geen werk met AI’.
Onlangs was grafisch kunstenaar Peter O. Gerrits bij zijn kleindochter, die achter de computer bezig was met het maken van composities. ‘Laat opa ook eens’, zei hij. En hij gaf Bing Image Creator de opdracht een beeld te maken met een rood vierkant en een zwarte lijn. Er rolde een ontwerp uit dat helemaal past in zijn oeuvre. ,,Dat frustreerde me, het was hartstikke mooi.’’
Bij wijze van experiment maakte hij sjablonen van de vormen, en hiermee maakte hij een prent in het Grafisch Atelier in Groningen, waar hij het meeste van zijn eigen werk produceert. ,,Wie is nu de maker? Wie heeft het auteursrecht?’’, vraagt hij zich af. Hij ondertekende dit werk met zijn eigen naam én ‘ontwerp: Bing Image Creator’. ,,Is dit wel kunst?’’, was zijn voornaamste vraag, want hij had het immers niet zelf bedacht. ,,Ik heb eigenlijk alleen een zoekopdracht gegeven.’’
Eigen werk Peter O. Gerrits.
De verleiding ligt op de loer om iets na te maken dat je mooi vindt, vreest hij. ,,Ik ben bang dat dit concurreert met kunst’’, zegt hij. Zelf probeert hij zich uit te drukken in minimalistische, krachtige structuren. ,,Mijn werk is verbonden aan de Stijl, maar het kost me best veel tijd om een goede compositie met eenvoudige vormen te bedenken. De computer deed dat in 5 seconden!’’
Voor dezelfde vragen die dit bij Gerrits oproept, ziet ook de Stichting Nobilis in Fochteloo zich gesteld. Gerrits was tot 1 januari voorzitter van deze stichting die zich inzet voor de prentkunst in Nederland. Hij blijft als vrijwilliger betrokken bij de collectieregistratie. De stichting krijgt geregeld nalatenschappen of oeuvres van kunstenaars aangeboden. ,,Ik zou straks wel willen weten of iemand gebruik heeft gemaakt van AI. We moeten ons dan afvragen, is dit nog kunst? Waar ligt de scheidslijn?’’
Om speculatie en onduidelijkheid te voorkomen heeft hij een verklaring opgesteld, een artist statement: ,,Ik heb Al toegepast en er één zeefdruk mee vervaardigd. Ik verklaar hierbij dat dit de enige AI-prent zal zijn die ik vervaardig. Ik vertrouw op mijn eigen creativiteit.’’
