Mac (23) vecht zich terug na ernstige verwondingen aan het front in Oekraïne. ‘Het enige wat ik me herinner is de pijn’

„Het was nacht en ik was aan het werk bij een magazijn in het zuiden van Oekraïne. Samen met twee anderen. We hoorden een shahed-drone dalen, die vlakbij ontplofte achter een gebouw. We gingen erheen om te checken of er slachtoffers waren maar gelukkig was er op dat moment niemand in het pand. Dus we gingen weer door. Tien minuten later hoorde ik er weer een dichterbij komen. We renden weg, want in het magazijn lag veel explosief materiaal. Het geluid van de drone werd ineens heel hard. Iets in me zei dat ik dekking moest zoeken. Ik had het gevoel dat het me werd ingefluisterd door een guardian angel.”

,,Ik dook tussen een auto en een muur en nog voordat ik op de grond terecht kwam, ontplofte de shahed 10 meter achter me. De schokgolf was enorm, er was een fel licht – een hele surrealistische ervaring. De auto ving de klap van de drukgolf op maar kantelde en kwam op mijn voet terecht.” 

,,Het duurde even voordat ik me realiseerde dat ik nog leefde. Ik wilde opstaan, maar dat lukte niet. Om me heen zag ik vlammen oplaaien: brand. Een brandsfofwagen met zo’n zeven ton diesel lekte en vatte vlam.”

Kharkiv, oktober 2025. Mac zit tegenover mij in een café in de stad waar hij in de zomer van 2022 naar toe kwam om zijn vader Paul te helpen die al eerder naar Oekraïne was afgereisd. Paul was daar toen net met een garage begonnen om voertuigen van vrijwilligers en militairen te repareren. Met andere (internationale) vrijwilligers reisde hij richting de frontgebieden en hielp bij evacuaties van mensen uit gevaarlijke zones. Eind 2023 sloot hij zich aan bij het Oekraïense leger. Met zijn vader sprak hij daarover in de podcast Het geluid van de oorlog van deze krant.

,,Ik wist niet of mijn maten nog leefden, ik begon om hulp te schreeuwen. Gelukkig hoorde ik een van hen dichterbij komen. Hij probeerde me te helpen, de auto op te tillen om mijn voet los te maken. Dat lukt natuurlijk niet dus hij ging weg om een krat te halen maar was meteen weer terug: overal was vuur. Mijn andere maat kwam erbij om me te bevrijden. En ik lag daar en zag het vuur dichterbij komen.”

,,Ze trokken aan me, ze probeerden de auto iets omhoog te tillen maar het was te zwaar, ik zat vast en het vuur kwam dichter- en dichterbij. Als ik het zo vertel, lijkt het dat heel lang heeft geduurd maar alles gebeurde in een tijdsbestek van amper twee minuten. Ik voelde hoe mijn voeten en benen vlam vatten. ‘Shoot me’, riep ik. ‘Ik wil niet levend verbranden’.”

,,Het is heel gek maar daar was ik op dat moment helemaal klaar voor, het was allemaal heel intens.” 

,,Maar de grootste van de twee pakte me van achteren beet en leunde met zijn volle gewicht achterover en trok zo hard hij kon. En ineens vielen we achterover, ik was los.” 

,,Ze grepen me en tussen hen in probeerden we weg te komen van het vuur. De weg was bezaaid met omgeblazen bomen en we probeerden zo snel mogelijk de heuvel af, naar beneden te komen. Op dat moment sloeg een derde shahed in op de plek waar ik net daarvoor nog klem zat. We vielen weer op de grond maar konden overeind komen en verder gaan.”

,,Achter ons ontplofte munitie, overal was vuur: het was als een crazy scène uit een film. Uiteindelijk bereikten we een bunker. Toen voelde ik pas de pijn: mijn benen, mijn voeten. Alles was verbrand. In die bunker was er niemand die mij kon helpen, ik lag daar totdat er vervoer was naar een ziekenhuis.”

,,Ik herinner me nog dat er in het ziekenhuis allemaal vragen werden gesteld. Over allergieën en medicijngebruik. Ik wilde maar een ding: iets tegen de pijn. Ik heb geen enkel idee van hoe lang dat allemaal geduurd heeft maar het voelde eindeloos.”

,,Ik had ook helemaal niets meer: geen telefoon, geen papieren of sleutels. Alles zat in een heuptasje en dat was ik kwijtgeraakt toen ik in brand stond. Ik wilde mijn vader en vriendin Lisa bellen maar uiteindelijk deden zij dat. En ik werd onder narcose gebracht.”

,,Toen ik wakker werd, zaten ze aan mijn bed. Ik had mijn vader tot dat moment nog nooit zien huilen. En ook Lisa was overstuur. Ik kan me van die eerste dagen weinig herinneren, ik ben daar ook maar twee dagen gebleven. Daarna werd ik met een helikopter naar Kyiv gebracht, naar een brandwondencentrum.”

Door bemiddeling van de ‘traveling colonels’ - voormalige Amerikaanse officieren die humanitaire hulp bieden in Oekraïne - kwam Mac terecht in Lviv. Het hoofd van de brandwondenafdeling daar hoorde over hem en liet Mac overkomen. Het brandwondencentrum van St. Luke’s staat bekend als het beste van Oekraïne. 

Lviv, juli 2025. Op de parkeerplaats van het St. Luke ziekenhuis staat een oud camperbusje. Sinds Mac gewond raakte, enkele weken eerder, de verblijfplaats van Paul. Zo dicht mogelijk bij Mac, die 100 meter verderop op de intensive care van het St Luke’s behandeld wordt. Als we bij Mac komen, schrik ik. Zijn benen zijn volledig ingepakt, net als zijn arm. Zijn onderlijf is zwaar verbrand, Mac zelf is zwaar onder invloed van pijnstillers.

,,Wat er allemaal precies is gebeurd en gezegd in die eerste weken weet ik niet, ik ben veel kwijt. Het enige wat ik me herinner is de pijn, de constante pijn. Ik kreeg steeds meer medicatie omdat het niet goed aansloeg maar daardoor is het allemaal een grote vage brij geworden.”

,,Toen ik in het ziekenhuis in Kyiv lag, werd de stad elke avond en nacht aangevallen met shahed-drones. Ik raakte daar totaal van in paniek, kreeg allerlei flashbacks. Als ik alleen al een foto zag van een shahed voelde ik het al. Gelukkig gaat dat nu al een stuk beter: ik ben terug in Kharkiv en hier hoor je de shaheds bijna dagelijks. Maar als er serieus luchtalarm is of een grote aanval dan moet ik precies weten wat waar gebeurt, waar ik heen kan.’’

,,Voor dit allemaal gebeurde was ik toch wel wat laatdunkend over de shaheds, ik neem het nu wel een stuk serieuzer. Hiervoor reageerde ik, als ik in de stad was, niet op shaheds. Ik ging niet naar de schuilkelder of de gang of de badkamer. Ook al wilde mijn vriendin dat altijd wel. Nu zijn de rollen omgedraaid en ben ik degene die een veiligere plek opzoekt. Gelukkig woon ik in een appartement met dikke muren.”

,,En nu? Ja dat is de grote vraag. Ik wil mijn maten niet in de steek laten. Ik wil hier niet weg. Maar soms denk ik erover om terug te gaan naar Canada, om te kijken of ik daar verder geholpen kan worden. Tegelijkertijd is teruggaan naar het leger ook een optie. Ik heb nog steeds een contract. Als ik het uitdien, en daarvoor moet ik nog een jaar, krijg ik automatisch het Oekraïense staatsburgerschap en dat wil ik wel graag hebben. Op de oorlog na is het een fantastisch land. Ik kwam hier ooit om een paar maanden vrijwilliger te zijn maar sinds de zomer van 2022 ben ik het land niet meer uitgegaan.”

,,Mijn revalidatie begon in Lviv, daarna ging ik terug naar een ziekenhuis in Kyiv en nu ben ik thuis in Kharkiv. Het komt er eigenlijk op neer dat ik opnieuw moest leren lopen. Met huidtransplantaties hebben ze mijn benen enigszins opgelapt en eigenlijk gaat het allemaal best goed. Alleen mijn rechtervoet, waarmee ik bekneld zat onder de auto, doet het nog niet goed. De zenuwen zijn beschadigd toen ze me lostrokken. Als ik mijn aangepaste schoen niet aan heb val ik om. Maar eigenlijk gaat het best goed. Ik was bang dat het niet goed zou komen. Misschien is er nog een operatie nodig, dat weet ik nu nog niet. ”

,,Op dit moment ben ik bezig om hulp te krijgen in een ziekenhuis hier in Kharkiv, maar dat valt nog niet mee. Maandag stond er een rij van zeker honderd mensen die allemaal een plek zoeken om te herstellen. Vanochtend was de rij kleiner: een stuk of vijftig mensen wachtten om een dokter te zien. Ik zou in principe direct in aanmerking komen voor hulp maar er was iets mis met de documenten. ‘Ga daarheen, wacht hier, ik kan je niet helpen’, en zo gaat het maar door. Dus op dit moment heb ik geen medische hulp.

,,Als het me lukt een behandelplek te krijgen, krijg ik betere revalidatie. Maar ja die bureaucratische papiermolen, die is echt crazy. Het dubbele is dat terwijl ik dus moet vechten voor hulp, ik een onderscheiding heb gekregen van de burgemeester van Kharkiv. Ik had liever dat ze het krijgen van hulp simpeler zouden maken.”

,,Of ik spijt heb van mijn keuze om te dienen in het Oekraïense leger? Nee. Het enige waar ik spijt van heb is dat ik niet snel genoeg weggerend ben tijdens die aanval. Ik wist waar ik voor tekende, ik had al vrienden verloren. Het was simpelweg een kwestie van de verkeerde plek op het verkeerde moment. Daar heb je geen invloed op.”