Stifstofmaatregelen Femke Wiersma gaan boeren in Veluwe en Peel pijn doen. Noorden daardoor minder getroffen?

Het landbouwministerie wil 4 tot 7 miljard euro uittrekken om 1800 bedrijven in die gebieden te laten innoveren, extensiveren, verplaatsen of stoppen, zo melden Haagse ingewijden. Minister Femke Wiersma (BBB) wil daar 4 tot 7 miljard voor uittrekken.

Doordat het zwaartepunt van de stikstof- en mestproblemen in De Veluwe en De Peel ligt, geven landbouwvertegenwoordigers boeren in Noord-Nederland al langer aan dat zij onevenredig zwaar getroffen worden voor maatregelen die in het hele land gelden. Noord-Nederland zou door deze omslag van Wiersma mogelijk minder zwaar getroffen kunnen worden.

Bedrijven of boeren die binnen ’bufferzones’ op 250 meter van stikstofgevoelige natuurgebieden zitten, krijgen te maken met harde maatregelen om de uitstoot te laten dalen. Wiersma wil hen daarvoor wel financieel compenseren. Dit is op korte termijn nodig om het juridische stikstofslot te doorbreken en vergunningverlening op gang te brengen, klinkt het vanuit de twaalfkoppige commissie onder leiding van premier Dick Schoof.

Daar is nog wel felle discussie over het geld, ook omdat het landbouwministerie voor de langere termijn inschat nog eens meer dan 15 miljard euro extra nodig te hebben. Andere ingrijpende maatregelen, zoals nieuwe trajectcontroles voor het verkeer rondom natuurgebieden liggen eveneens op tafel.

Bronnen schetsen dat de afgelopen tijd veel aandacht is gegaan naar het omgooien van de huidige stikstofwet- en regelgeving, waar onder meer woonminister Mona Keijzer zich helemaal in vastbijt. Maar in ’spoor 2’, het nemen van concrete maatregelen om de stikstofuitstoot snel naar beneden te krijgen, was nog weinig bekend omdat deze ’pijn’ gaan doen, onder meer in de boerenachterban van coalitiepartij BBB.

Toch klinkt door dat minister Femke Wiersma overweegt maatregelen te nemen, mede vanwege de vastgelopen vergunningverlening en de toenemende economische schade. De bewindsvrouw blijft naar verluidt vasthouden aan de afspraak uit het regeerakkoord, die voorschrijft dat er geen gedwongen uitkoop zal plaatsvinden.

Wel sorteert zij voor op een plan dat er bufferzones van 250 meter rondom stikstofgevoelige Natura2000-gebieden komen, die vrij moeten worden van intensieve landbouw of bijvoorbeeld drijfmestgebruik. Een idee waar ook boerenactiegroep Agractie en de provincie Gelderland (zij hanteren een bufferzone van 500 meter) eerder voor pleitten. Zo’n 1800 boeren en bedrijven rondom De Veluwe en De Peel zouden hierdoor geraakt kunnen worden. Zij krijgen de keuze: of innoveren, extensiveren (minder dieren), verplaatsen óf stoppen. Kosten: 4 tot 7 miljard euro.

Maar daarmee zijn de problemen in andere delen van het land zoals Noord-Nederland nog niet helemaal opgelost. Andere plannen die bijvoorbeeld op tafel liggen en zijn aangedragen door andere ministeries zijn het instellen van trajectcontroles nabij Natura2000-gebieden, het versneld elektrificeren van het goederenvervoer in de haven van Rotterdam, veel meer stalinnovaties en het nemen van vergroeningsmaatregelen in de binnenvaart.

Voor de langere termijn is een extra maatregelenpakket nodig. Naar verwachting telt dit op tot meer dan 15 miljard euro. Of hiervoor geld beschikbaar komt, is echter nog ongewis. Gemeld wordt dat VVD en NSC inschatten dat de maatregelen zoals het verkleinen van de veestapel onoverkomelijk zijn. Besluiten over totaalbedragen en ’de maatvoering’ zijn er door de twaalfkoppige ministeriële commissie dan ook nog niet genomen.

Een woordvoerder van Wiersma wil ’nog niet vooruitlopen op eventuele maatregelen’, al geeft zij wel aan dat voor Wiersma ’buiten kijf’ staat dat bij maatregelen er „perspectief tegenover moet staan voor boeren, ook in de vorm van financiële ondersteuning.”

Dergelijke mega-bedragen klinken overigens niet vreemd in de oren: het vorige kabinet-Rutte IV wilde voor het oplossen van de stikstofcrisis een stikstoffonds van 24 miljard euro. Tijdens de formatie van het kabinet Schoof werd dit bedrag weggesneden. BBB sprak van een ’boeren-oprotfonds’ maar is er nu toch achter gekomen dat forse maatregelen genomen moeten worden om de stikstofcode te kraken, mede na verstrekkende gerechtelijke uitspraken van de Raad van State.