De politie heeft handen vol aan personen met verward gedrag: 'De overheid moet nu zorgen voor voldoende hulp voordat het mis gaat'. Foto: ANP / Flip Franssen
De politie krijgt dagelijks honderden meldingen over personen met verward gedrag. De overlast, maar ook ernstige misdrijven veroorzaakt door mensen met psychische problemen is het afgelopen jaar opnieuw gestegen en heeft een recordaantal meldingen bereikt. Dat blijkt uit de jaarcijfers van de politie.
In 2024 registreerde het korps maar liefst 149.853 incidenten, een stijging van zes procent in vergelijking met 2023, toen 141.822 gevallen werden genoteerd. Ernstige misdrijven gepleegd door verwarde personen zijn niet meegenomen in deze cijfers. Wel blijkt uit andere data dat een op de vijf verdachten die worden aangehouden voor moord, doodslag, zedendelicten of andere ernstige misdrijven eerder bij de politie bekend was vanwege verward gedrag.
„Het gaat soms om zeer heftige incidenten. Denk bijvoorbeeld aan de gijzeling in Ede in maart vorig jaar”, zegt Martin Sitalsing, politiechef Noord-Nederland en portefeuillehouder Zorg & Veiligheid.
De politie maakt zich grote zorgen over de toenemende overlast door personen met verward gedrag. Een groep van ongeveer 75.000 mensen is verantwoordelijk voor het grootste deel van de bijna 150.000 meldingen die het afgelopen jaar over deze personen zijn geregistreerd.
Escalatie in plaats van hulp
„In veel gevallen hebben de mensen bij wie wij komen behoefte aan hulp of zorg. Aangezien wij geen zorgverleners zijn, is de inzet van politie vaak niet de meest effectieve en kan het zelfs tot escalatie leiden. Alleen al in het afgelopen jaar is het arrestatieteam tweehonderd keer in actie gekomen. Er moet daarom veel meer aandacht uitgaan naar hulp en zorg zodat we dergelijke situaties kunnen voorkomen”, zegt Martin Sitalsing, politiechef Noord-Nederland en portefeuillehouder Zorg & Veiligheid.
Sitalsing legt de verantwoordelijkheid bij de overheid. „Het is aan de overheid om daar absolute prioriteit aan te geven en voldoende geld voor uit te trekken.” Hij benadrukt dat van alle hulpgerelateerde meldingen die de politie ontvangt, in bijna zeventig procent sprake is van een situatie met verward gedrag.
Het is niet voor de eerste keer dat Sitalsing spreekt van een zorgelijke ontwikkeling. „Wij zien niet dat er een oplossing komt. Laat de overheid nu zorgen voor voldoende hulp voordat het mis gaat. Wat er nu wordt gedaan, werkt wel, maar het is vooral kleinschalig. Het is tijd om deze oplossingen op grotere schaal en structureel in te voeren.
Hij verwijst onder meer naar de zogenaamde levensloopaanpak, waarbij de politie samenwerkt met de GGZ, Zorg- en Veiligheidshuizen en het Openbaar Ministerie om ondersteuning en zorg te bieden aan mensen met onbegrepen gedrag. Ook noemt hij de geïntegreerde 24-uurs hulpzorg van de GGZ, waarbij hulpverleners samen met politie op pad gaan. „Hieruit blijkt dat begeleiding vaak zinvoller is dan repressie.”
Het aantal meldingen over mensen met verward gedrag of onbegrepen gedrag is in de afgelopen jaren fors gestegen. In 2021 werden er ruim 130.000 meldingen genoteerd, terwijl dat er in 2018 nog ongeveer 90.000 waren. Het gaat om bijvoorbeeld mensen die de weg kwijt zijn omdat ze alzheimer hebben tot personen die onder invloed van alcohol of drugs zijn tot mensen met ernstige psychische problemen.
Afbouw voorzieningen
„Deze stijging is mede te wijten aan een tekort aan opvangplekken, maar ook doordat voorzieningen worden afgebouwd. Iedereen moet zo snel mogelijk naar huis naar hun eigen woonomgeving, wat in woonwijken vaak voor problemen zorgt. Hier moet echt verandering in komen. Er moet worden geïnvesteerd in meer opvangplekken en de 24-uurs beschikbaarheid van zorg en hulpverlening.”
Sitalsing roept mensen op om alleen de politie te bellen bij een acuut veiligheidsprobleem. „De meeste meldingen horen niet bij de politie thuis, maar we zijn er wel veel tijd aan kwijt. Tijd die we niet kunnen inzetten bij veiligheidsproblemen. De mensen waar het om gaat, zijn gebaat bij de juiste hulp. In andere gevallen vraag ik hen contact op te nemen met het landelijk meldpunt zorgwekkend gedrag. Die is bereikbaar op 0800-1205”, benadrukt hij.
Ondertussen ziet de politie een verdere afname van geregistreerde misdrijven. In 2024 werden er 801.618 misdrijven geregistreerd, tegenover 805.451 in 2023. Vooral het aantal winkeldiefstallen, gevallen van cybercrime en verkeersgerelateerde misdrijven is afgenomen. De daling in winkeldiefstallen wordt volgens de politie mogelijk verklaard door maatregelen rondom zelfscankassa’s en het wegebben van de boosheid over prijsstijgingen, die begin 2023 nog een rol speelde.
