300 jaar Dwingelermarkt: oliebollen, schapensoep, houwen en donderjagen steevast de belangrijkste ingrediënten

„In mijn jeugd deden we vaak dingen die niet mochten”, grijnst Zoer en de pretoogjes lichten weer op als hij het heeft over de markten van net na de oorlog. „De politie was zo’n beetje de hele dag op de markt en dan hadden wij vrij spel, want dan waren ze niet buiten het dorp. Dan gingen wij daar vissen en eieren zoeken en dat mocht eigenlijk niet in die tijd.” De Dwingeler knaap kreeg van zijn ouders een knaak om op de markt te spenderen, maar de markthandelaren zagen daar geen cent van. In plaats van de kas van de kooplieden te spekken repte Albert zich met zijn vrienden naar de viswinkel om visgerei van het ‘marktgeld’ te kopen. Dat paste hem beter dan de geneugten van de markt.

En ’s avonds ging hij met zijn kameraden dansen in een van de etablissementen die de dansavonden organiseerden. „Dat was in de tijd dat ik in militaire dienst zat. Maar na het dansen ‘vergat’ ik diezelfde avond om terug te keren naar het garnizoen... Dat kwam mij op 10 dagen straf te staan, dat betekende 10 dagen met zware bepakking lopen en sportverlof zat er ook niet in”, nog steeds vertelt hij de anekdotes met een royale glimlach op zijn gezicht.

We treffen Zoer samen met Koop Berlijn (78) in het Dwingeler woonservicecentrum De Weyert. Op de achtergrond het gezang van een groep mannelijke bewoners die uit volle borst en met overtuiging een oud volksliedje laten horen. Ze hebben ‘hun wagen vol geladen, vol met oude wijven. Toen we op de markt kwamen begonnen zij te kijven’. Dat gekrakeel van de vrouwelijke passagiers is de voerman blijkbaar niet goed bekomen, want die ‘neemt nu van al zijn levensdagen geen oude wijven op z’n wagen. Hop paardje hop’.

Het oude versje zou bedacht kunnen zijn op de Dwingelermarkt, die dit jaar aan zijn 300ste editie toe is en waar paarden en schapen lange tijd het beeld op de Brink bepaalden. Zoer zal net als Berlijn ook dit keer weer van de partij zijn. „Maar ik ga niet met de bus naar de markt”, maakt Zoer een afwerend gebaar. „Ik ga gewoon op de fiets.”

Bij Koop Berlijn gingen op de Dwingelermarkt in de avonduren ook de voetjes van de vloer. En net als veel van zijn leeftijdsgenoten genoot hij ook van de alcoholische versnaperingen. „Maar ik ben nooit dronken geweest hoor”, bezweert Berlijn. „En iedereen die aan het dansen was kocht na afloop knakworstjes bij Hendrik van Triest”, herinnert hij zich.

Voordat hij naar de markt ging kreeg Koop een gulden van zijn opa om er oliebollen voor te kopen. „Je kreeg er 10 voor een gulden, maar ik kreeg er voor hetzelfde geld 11 voor mijn opa.” In de middag zocht hij met zijn maten de kroeg op om rond een uur of drie af te taaien naar het gemeentehuis. Daar werden de paarden weer op de wagens geladen, maar dat tafereel zorgde nog wel eens voor wat tumult, omdat het inladen volgens Berlijn niet altijd gesmeerd verliep.

Maar ook de veehandel zorgde nog wel eens voor de nodige opwinding als de handelaren er achter kwamen dat ze, zoals Zoer het betiteld, ‘besodemieterd’ waren. De gemoederen liepen in sommige gevallen zo hoog op dat de ruzies ontaardden in ordinaire vechtpartijen, of ‘houwerij’ zoals de Dwingelers zeiden. „Ja”, zegt Zoer en ook Berlijn kan dat beamen, „als de kooplui het gevoel hadden dat ze besodemieterd waren, dan volgde de afrekening op de markt.”

Wat ook typerend is voor de Dwingelermarkt is de traditie van het eten van schapensoep. „Schapensoep is belangrijk op de marktdag”, zeggen Berlijn en Zoer. „Zoals bij veel anderen in het dorp kwamen familie en bekenden van buiten Dwingeloo bij ons schapensoep eten.” Zoer weet dat je deze soep vooral zo heet mogelijk naar binnen moet lepelen. „Want als dat niet zo is dan stolt het vet van de soep al in de mond”, waarschuwen de bewoners van De Weyert.

Mooie verhalen over het 300-jarig bestaan van de Dwingelermarkt vallen ook te lezen in het speciale jubileumnummer, een glossy, uitgegeven door de stichting Dwingelermarkt, de stichting Dorpsactiviteiten Dwingeloo en de stichting Dwingels Eigen.

De markt is op maandag 12 mei, maar het programma begint al op donderdag 8 mei met een toneelavond. In de tent wordt de komedie Tante Bella’s Beautysalon opgevoerd. Vrijdag 9 mei is er een kindermiddag, terwijl ’s avonds de band KaramBAM voor muzikaal vertier zorgt. Een hoogtepunt in deze feestweek is ook de optocht van versierde wagens op zaterdag 10 mei.

„We hebben nog nooit zoveel opgaven gehad voor de optocht van versierde wagens”, zegt Jan Huisman, voorzitter van de stichting Dwingelermarkt. „Het zijn er bijna 40 en dan heb je ook nog de individuele deelnemers. Een maand van tevoren beginnen de aanmeldingen te lopen. Veel jongeren doen mee en sommigen zijn al maanden van tevoren bezig met het bouwen van de versierde wagens.” Britt Huitink van de stichting Dorpsactiviteiten Dwingeloo zegt dat er sprake is van een verschuiving van buurtverenigingen naar vriendengroepen die meedoen aan de optocht. „Het is een mix van deelnemers geworden.”

Zondag 11 mei begint met een kerkdienst in de feesttent, gevolgd door een fietstocht en een zeskamp. The Perfect Showband sluit de zondag af in de feesttent. De Dwingelermarkt begint maandag 12 mei al om 07.00 uur. Vanaf 17.00 volgt de feestelijke afsluiting van de markt.