Ruslandexpert Hans van Koningsbrugge Foto: Corné Sparidaens
Hans van Koningsbrugge, hoogleraar Russische Geschiedenis en Politiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, geeft wekelijks commentaar op de oorlog in Oekraïne. Vandaag aflevering 243.
„Poetin zit zo in het nauw dat hij deze week anderhalf uur met Trump heeft gebeld. Hij heeft gevraagd druk op Zelensky uit te oefenen om een wapenstilstand af te kondigen voor 9 mei, de dag dat Rusland de overwinning op nazi-Duitsland viert.
Trump voelt daar wel voor, heeft hij laten weten. Om daaraan toe te voegen dat Oekraïne erg is verzwakt, omdat hun 159 schepen op de zeebodem liggen, de hele vloot. Trump had het over Iran, hij was in de war. Als Poetin een beroep op zo’n man doet, realiseer je je pas echt hoezeer hij in het nauw zit. Dat telefoontje geeft aan hoe zwak hij op dit moment is.
Kremlin komt belofte niet na
Toch richt de kritiek in Rusland zich niet op hun eigen president. Dat heeft te maken met het sociaal contract dat in Rusland geldt. De gewone Rus zegt hierbij toe zich verre te houden van de politiek. En de politiek, lees het Kremlin, bemoeit zich niet met privé-leven van de Russen.
Het Kremlin komt die belofte op dit moment niet na. Het blokkeert de veel door de Russen gebruikte communicatie-app Telegram, het internet en mobiel bellen. De Oekraïense drones en raketten treffen steeds vaker Russische steden, en dat is de tweede manier waarop het privéleven van Russen wordt geraakt.
De kritiek die klinkt richt zich vooral op lokale bestuurders. Poetin blijft buiten schot. Dat is minder vreemd dan het lijkt, omdat iedere Rus weet dat je na kritiek op Poetin onmiddellijk in de cel belandt.
Sovjet-Unie 2.0
Dat er barsten zijn ontstaan in dat sociale contract, is wel duidelijk. Allerlei bloggers waren altijd op de hand van Poetin, maar die keren zich tegen hem.
Een influencer die woont in Monaco maakte een vlog waarin ze zei dat de Russen binnenkort leven in een Sovjet-Unie 2.0. Daarmee bedoelt ze een land dat totaal is geïsoleerd van de westerse wereld, een soort Noord-Korea dus.
Haar vlog is 30 miljoen keer bekeken, ondanks die blokkade van het internet. Dat bewijst wel hoe de gewone Russen raad weten met die blokkade, ze zijn massaal overgestapt op vpn. Nu wil het Kremlin ook dat onmogelijk maken.”