Het ‘hé scheids!’ is niet van de lucht tijdens een jeugdwedstrijd Foto: Dennis Venema
Het moet maar eens afgelopen zijn met wangedrag op het voetbalveld, zegt Be Quick 1887-voorzitter Henk Jan Jensema. Schreeuwende en intimiderende ouders langs de lijn, voetballers die zich misdragen: Be Quick gaat grenzen stellen. ‘Ze staan zo voor je: jij moet dit, jij moet dat’.
Zaterdagochtend 7 maart. Een bleek zonnetje breekt door de wolken op de Esserberg in Haren, waar het krioelt van de jeugdvoetballers en hun ouders. Veel teams op hoog niveau, er wordt goed gevoetbald.
‘Hé scheids!’ is niet van de lucht
Op veld 2 staan Be Quick Onder-17-2 en HS ’88 Onder-17-1 tegenover elkaar. Het is een stevig potje, dat nu en dan even dreigt te ontsporen. Het ‘hé scheids!’ is niet van de lucht, ouders roeren zich regelmatig en er zijn een paar momenten waarop scheidsrechter (en bekend sportarts) Steef Bredeweg zijn handen vol heeft.
Maar Bredeweg is ervaren en duidelijk. Hij roept spelers direct bij zich als dat nodig is en tolereert geen gezeur. „Ik ben in zo’n wedstrijd eigenlijk vooral emoties aan het managen”, legt hij in de rust van de wedstrijd, als hij even op zijn gemak naar de wedstrijd op het hoofdveld kijkt, uit. „Voetbal is nu eenmaal emotie en dat laat ik tot een bepaald niveau toe. Maar je moet wel heel duidelijk grenzen stellen. Als je dat niet doet, gaat het fout.”
‘Negen van de tien van buitenaf getriggerd’
Hij wil wel het voortouw nemen, zegt voorzitter Jensema. Anderhalf jaar lang heeft hij het aangezien, nu is het tijd om er met zijn allen eens goed over te praten. Om erover na te denken, om er iets aan te doen. Want het loopt zo langzamerhand de spuigaten uit, zegt Jensema. Bij het jeugdvoetbal, maar ook bij de senioren. En het zijn soms de voetballers zelf die over de schreef gaan, maar heel vaak ook niet.
„Als er een opstootje komt op het veld, dan wordt dat in negen van de tien gevallen getriggerd door mensen langs de kant of vanaf de bank”, is Jensema’s stellige overtuiging. „Spelers kunnen er vaak prima mee omgaan, maar als een ouder begint te schreeuwen, gaat het vaak mis.”
Henk Jan Jensema, voorzitter van Be Quick 1887. Foto: Dennis Venema
Grenzen stellen
Grenzen stellen. Dáár gaat het om, zegt Jensema, die met dit onderwerp ook te gast was in onze amateurvoetbalpodcast Tikkie Breed. „Als je over de schreef gaat, als je een klap uitdeelt, als je schopt of als je bijvoorbeeld racistische opmerkingen maakt, dan krijg je straf. Heel eenvoudig. Geen gemaar, geen excuses. En daar gaat het vaak fout. We moeten echt duidelijker grenzen stellen.”
In de afgelopen twee jaar waren er twee flinke incidenten op Sportpark Esserberg, waarbij een jeugdwedstrijd werd gestaakt doordat ouders zich nadrukkelijk met het spel bemoeiden. Begin 2024 werd een wedstrijd tussen een Be Quick-team Onder-12 gestaakt, toen een ouder van tegenstander HFC ’15 verhaal ging halen bij de scheidsrechter.
Enkele maanden later ontaardde een duel tussen Be Quick Onder-16 en Buitenboys Onder-16 uit Almere bij het ingaan van de rust in een forse knokpartij, doordat ouders zich met een ruzie tussen spelers bemoeiden. Zes agenten moesten de orde herstellen.
En onlangs ging het wéér mis. Op 7 februari werd de wedstrijd tussen Be Quick Onder-19-1 en WHC Onder-19-1 kort voor het einde gestaakt. Dat duel ontspoorde toen de grensrechter, vader van een Be Quick-speler, werd belaagd door een lid van de technische staf van de club uit Wezep. „Ik vlagde voor buitenspel, waarna die man ineens pal voor me stond”, zegt de man, die een maand later nog verbouwereerd is en niet met zijn naam in de krant wil. „Hij begon te duwen, ik kreeg een knietje en toen kwamen onze spelers me te hulp.”
De assistent-scheidsrechter tijdens een jeugdvoetbalwedstrijd op de Esserberg. Foto: Dennis Venema
‘Echt van de gekke’
Wat volgde was een behoorlijk gevecht tussen spelers en staven van beide clubs, waarbij ook geschopt en geslagen werd. Uiteindelijk belde een ouder zelfs de politie. „Het was echt van de gekke wat er gebeurde”, zegt een van de ouders, wiens naam bij de redactie bekend is, maar die niet met zijn naam in de krant wil. „Onze grens kreeg zo’n klap, we wilden aangifte doen.”
De politie kwam ter plekke en herstelde de orde, nam verklaringen op van beide partijen en vertrok weer. Inmiddels had scheidsrechter Wagenaar, die in het tumult nog twee rode kaarten trok, het duel al lang en breed gestaakt. De KNVB moet nu beslissen wat er met het gestaakte duel in divisie 6 wordt gedaan.
Jeugdvoetbal op de velden van Be Quick 1887. Foto: Dennis Venema
Respect
Voor Be Quick-voorzitter Henk Jan Jensema is de maat wel zo ongeveer vol. Hij wil dat spelers, maar ook ouders en andere omstanders, zich weer gaan gedragen zoals het hoort. Normen en waarden op de Esserberg. En het liefst ook ver daarbuiten.
„Wij zien dat het steeds moeilijker wordt om als bestuur juist daar op te sturen”, verduidelijkt Jensema, die sinds anderhalf jaar voorzitter is. „De cultuur van Be Quick was en is er eentje waarin respect voor elkaar heel belangrijk is. Je slaat geen tegenstander, je laat je niet racistisch uit, je gedraagt je. Maar het is tegenwoordig bijna een uitzondering als iedereen dat doet.”
‘Niet alvast spelers beschuldigen’
Voorbeeld? De afhandeling van dat incident bij de onder-19 van een maand geleden. Jensema voerde, vooruitlopend op de uitspraak van de tuchtcommissie van de KNVB, inmiddels gesprekken met de eigen spelers die betrokken waren. En dat zet weer kwaad bloed bij ouders. „Ik verwacht van mijn clubbestuur dat het allereerst kijkt naar wat er gebeurd is en niet alvast spelers zo ongeveer gaat beschuldigen”, zegt een vader anoniem.
„Die jongens kwamen op voor hun eigen assistent-scheids, die werd aangevallen. Dat kun je toch niet veroordelen? En ja, een paar zijn over de schreef gegaan, maar die hebben inmiddels uitgebreid excuses aangeboden. Het zijn jonge jongens met veel testosteron; je weet hoe dat dan kan gaan. Veel ouders vinden dat het bestuur zijn eigen spelers wel wat meer mag steunen.”
Jeugdvoetbal op de velden van Be Quick 1887. Foto: Dennis Venema
‘Het is ronduit intimiderend’
Maar Jensema heeft moeite met die uitleg. „Er is geslagen door spelers van ons en dat kunnen we als club niet accepteren. Nooit. Dat is nu precies waar het om gaat. Als je dit accepteert, als je dit goedpraat, dan zijn we verkeerd bezig.”
Die lijn wil Jensema doortrekken, niet alleen tegen ouders die hem aanspreken op dat bestuursbesluit om alvast met de betrokken spelers te gaan praten. „Het gebeurt veel vaker dan alleen nu na die gestaakte wedstrijd. Sommige ouders gaan zo voor je staan: jij moet dit en jij moet dat. Het is ronduit intimiderend. Dat gedrag willen we hier niet.”
‘Ben ik veilig als ik mijn hond uitlaat?’
Laatst, tijdens een bestuursvergadering, viel de druppel. „We hadden het er toen over welke beslissing we zouden nemen over een bepaald onderwerp, en toen zei iemand: ja, maar dan krijg je die en die op je dak. Toen dacht ik: maar moeten we dan een goede beslissing niet nemen uit angst voor een ouder? Dat gaat me toch echt veel te ver. Ben ik straks wel veilig als ik de hond uitlaat? Het gaat me echt veel te ver dat we daar als verenigingsbestuurders over na moeten denken.”
Steef Bredeweg, op veld 2 intussen bezig met de tweede helft tussen Be Quick en HS ’88, fluit nog met plezier. Maar veel van zijn collega’s zijn inmiddels gestopt als scheidsrechter. Niet voor niets. Jensema, die zelf ook zijn wedstrijdjes fluit, weet hoe dat gaat. „Te vaak komt er na afloop of in de rust zo’n ouder op me af die dan zegt: hé scheids, je bent zeker wel trots op jezelf hè, dat je je eigen club zo hebt geholpen. Dat intimiderende gedrag, verschrikkelijk.”
Scheidsrechter Steef Bredeweg roept spelers bij zich. Foto: Dennis Venema
‘Acceptéér dat nou gewoon’
Mede daardoor is het steeds lastiger om fluitisten te vinden. „Ik ben zelf ongeveer de slechtste scheidsrechter die er is”, zegt de Be Quick-preses, „een soort van last resort als er echt niemand meer wil. Maar ook mij moeten de spelers gewoon accepteren. Zo is het nu eenmaal. Scheidsrechters zijn mensen, die net als voetballers zelf fouten maken. Acceptéér dat nou gewoon. Dan zijn we met zijn allen een stuk verder.”
En bovendien, zo wil hij nog graag toevoegen: meestal gaat het goed. „Echt hoor, in 95 procent van de gevallen gaat het goed, ook in het jeugdvoetbal. Maar het gaat om die laatste 5 procent. Die moet gewoon beter.”
Gesprek vooraf én een clubmanager
Ook intern scherpt Jensema de normen en waarden aan. Voordat een jeugdlid wordt ingeschreven, wordt er een gesprek gevoerd met de ouders en het aspirant-lid, waarbij ook het nieuwe ‘Handboek’ van de vereniging Be Quick 1887 wordt overhandigd. „Daar staat in wat wij als club belangrijk vinden”, zegt Jensema. „Dat je bij voorbeeld je vrijwilligersdienst draait, dat je op tijd bent, dat je trots bent om het Be Quick-embleem op je borst te dragen.”
Te vaak komt het voor, zegt Jensema, dat ouders hun kind aanmelden bij de vaak geroemde jeugdopleiding op de Esserberg, zonder een idee te hebben wat voor club Be Quick is. „Dan komen ze bijvoorbeeld uit Delfzijl en droppen ze hun zoon hier, zonder dat ze bij wijze van spreken weten in welke kleuren Be Quick speelt. Met die aspirant-leden hebben we tegenwoordig een duidelijk gesprek, waarin ook afspraken over bijvoorbeeld het draaien van kantinediensten worden gemaakt. Want we zijn geen sportschool, we zijn echt een vereniging. We moeten het met elkaar doen.”
Sinds 2022 is Peter Koopman (56) als aanspreekpunt voor de ouders in dienst bij Be Quick 1887. Hij helpt ouders, maar spreekt ze ook aan als ze over de schreef gaan langs de lijn.
