Ik werd erbij genaaid door een ‘zakenman’ en nu zit hij vast | column Joost Bosman

De Russische ‘zakenman’ Pavel Vroebljovski is deze week in Moskou tot 10 jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens witwassen en grootschalige fraude. Het zal de gemiddelde krantenlezer niets zeggen, maar ik heb een kleine geschiedenis met de oprichter van het betalingsverwerkingsbedrijf ChronoPay. En niet zo’n fraaie (van zijn kant).

In december 2001 woonde ik nog in Moskou en zag op een maandagavond een twitterbericht van Vroebljovski, waarin ik was getagd. ‘De oplichter S. verhuurt zijn appartement voor 800 dollar aan een Nederlandse journalist’, luidde de tweet. S. (ik schrijf zijn naam maar liever niet voluit) was mijn huisbaas, een vriendelijke vijftiger met wie ik nooit problemen had. 

Sterker nog, ik had hem maar één keer gezien; toen ik 3 jaar eerder het huurcontract tekende en hij me daarna met rust liet. Vroebljovski vocht al een paar jaar een juridische vete met hem uit. Hij zou een half miljoen dollar van mijn huisbaas tegoed hebben.

Ik vroeg me af wat het bericht te betekenen had en hoe Vroebljovski aan die huurinformatie was gekomen. En ik kende zijn gezicht en naam ergens van. Ineens wist ik het: een paar jaar daarvoor was ik voor een televisiebijdrage op zoek geweest naar een hacker. En via via kwam ik bij hem terecht. 

Het telefoontje van een minuut of 20 was tamelijk amicaal geweest. Daarom overwoog ik Vroebljovski na zijn tweet een direct mail sturen om te zeggen dat hij míj, een bekende, op de korrel had. Wellicht had hij mijn naam niet herkend, was hij ons gesprek vergeten en zou hij ophouden mij in zijn fittie met mijn huisbaas te betrekken als ik hem nader zou informeren.

Wat een geluk dat ik het niet heb gedaan. De volgende dag zat ik in een restaurant in het centrum van Moskou te wachten op een afspraak toen de telefoon ging. Aan de lijn de Russische nieuwssite Lenta, vroeger een gerespecteerde nieuwsbron, maar sinds Kremlingezinden de tent er hebben overgenomen een haard van misinformatie en propaganda.

„Huurt u werkelijk het appartement van de heer S.?”, wilde de verslaggever weten. „Dat is jouw zaak niet en verder heb ik geen commentaar”, zei ik. Ik dacht daarmee de zaak te hebben afgedaan, maar ‘s avonds thuis opende ik toch maar even de site van Lenta. 

Een onbehaaglijk gevoel bekroop me toen ik las wat de Russische collega had opgetikt. Het was een grote aanklacht van Vroebljovski, die de nieuwssite uitgebreid te woord had gestaan, tegen mijn huisbaas en tegen mij. 

Ik was een ‘schandaaljournalist’, die ‘onderzoek deed, gericht tegen de Russische staat’ met als doel ‘de verhoudingen tussen Rusland en Oekraïne te destabiliseren’. Ook zou ik met mijn hatelijke, Westerse praatjes mijn huisbaas tegen zijn eigen vaderland hebben opgezet. 

Bovendien vertelde hij, dat hij mijn naam had doorgegeven aan de veiligheidsdienst FSB. Niet dat ik als buitenlands journalist niet bekend zou zijn bij de voormalige KGB, maar het feit dat Vroebljovski mij er doelgericht had bijgenaaid, vond ik onheilspellend. Waren de autoriteiten iets van plan en probeerden ze een nepzaak tegen me op te zetten met behulp van een pionnetje? Niet ongebruikelijk in Rusland. 

Mijn ongerustheid groeide toen ik op internet naar Vroebljovski op zoek ging. Hij bleek als cybercrimineel al een keer anderhalf jaar gebromd te hebben en had mogelijk ook banden met de FSB. Geen frisse jongen, dat begreep ik inmiddels.

De weken erna klonk twee keer op een zondagochtend de deurbel (ik kreeg nooit onaangekondigd bezoek). Een keer hield het gezoem drie kwartier aan, met tussenpozen van een minuut of 10. De tweede keer ging het als een bezetene achter elkaar door. Het was duidelijk, dat ze echt voor mij kwamen. Ik vermoedde dat het Vroebljovksi’s vriendjes waren en deed de deur niet open. Daarna hield het op. 

2 maanden later vertrok ik naar Oekraïne, waar Rusland die dagen binnenviel. En toen ik daarna even in Nederland was, stuurde een Russische vriendin me een nieuwsbericht: Pavel V. was gearresteerd. Ook zijn 17-jarige zoon was ingerekend. Hij zou zich schuldig hebben gemaakt aan wapenhandel op het darknet. Zo vader, zo zoon. 

Vroebljovski’s vroegere contacten bij de FSB hebben hem kennelijk niet kunnen redden en nu verdwijnt hij voor 10 jaar achter de tralies. Ik stuurde het bericht naar mijn voormalige huisbaas, die antwoordde: ‘Vroebljovski krijgt wat hij verdient. Gerechtigheid zegeviert.’ De Britten hebben er een mooie term voor: good riddance!  

En dat huurcontract? Hoe wist Vroebljovski daarvan? Simpel, hij was nou eenmaal een handige cybercriminieel en had de computer van mijn huisbaas gehackt.