Ugur is een buschauffeur van in de 50. Elke dag rijdt hij in zijn ‘dolmus’ (minibus) door Kadikoy, een district aan de Aziatische kant van Istanboel. Het is werk dat hij al jaren doet, en het is niet bepaald inspirerend en ook niet heel goed betaald. Maar het is nou eenmaal zijn leven.
Het rijden in de chaotische miljoenenstad is stressvol en hij haalt er weinig voldoening uit. Maar er is een andere reden waarom hij wel graag naar zijn werk gaat.
In het gras tegenover het busstation waar Ugur zijn pauzes doorbrengt, ligt Sultan. Sultan draagt geen tulband, maar heeft een zachte vacht en blaft alleen als ze honger heeft. Sultan is een goedverzorgde straathond zoals er zo veel zijn in Istanboel. Ugur en zijn collega’s zorgen voor Sultan. Dat begon zo’n zes jaar geleden toen ze nog een pup was. Onder Ugurs leiding bouwden de buschauffeurs een band met haar op.
Verhit debat en straatprotesten
,,Vandaag staat gegrilde kip uit de oven op het menu”, grijnst hij. In zijn handen een tupperwarebak met bruingebakken kipfilets. ,,Elke dag neemt één van ons restjes van thuis mee”. Sultan kwispelt met haar staart als Ugur naar haar toe loopt. Hij kiepert de bak leeg op het gras en Sultan begint meteen te eten.
,,Onze dochter Sultan is ons dierbaar”, zegt hij. ,,We regelen ook haar injecties en andere medische behandelingen.” Het idee alleen al dat Sultan kan worden weggehaald om weg te kwijnen in een dierenasiel geeft Ugur rillingen over zijn lijf. ,,Ze doet hier niemand kwaad”, roept hij. ,,We laten het niet gebeuren”.
De naar schatting 4 miljoen honden die in Turkije vrij op straat leven zijn onderwerp van een verhit debat en straatprotesten. De Turkse regering kwam met een nieuwe wet die ervoor moet zorgen dat het ‘straathondenprobleem’ wordt aangepakt. De honden moeten worden opgepakt en ondergebracht in een asiel, waar ze voor adoptie moeten worden aangeboden.
‘Ze vallen kinderen, ouderen en andere dieren aan’
De wet geeft gemeenten toestemming om honden af te maken als ze agressief of ernstig ziek zijn. President Erdogan wil binnen een paar jaar geen hond meer op straat zien. ,,We hebben een straathondenprobleem”, zei hij. ,,Ze vallen kinderen, ouderen en andere dieren aan. We zullen onze straten veiliger maken met deze wet.”
Dat 4 miljoen straathonden wat veel is, daar zijn de meeste mensen het wel over eens. De populatie is de laatste jaren te hard gegroeid. Dat elk incident er één te veel is, ook daar doet niemand lichtvoetig over. Maar die incidenten zijn de afgelopen maanden uitvergroot in Turkse media die onder invloed staan van de regering.
Gruwelijke video’s van een hond die een kind aanvalt gingen viraal. Allemaal met als doel om steun voor het wetsvoorstel te vergroten. Uit peilingen blijkt desondanks dat een grote meerderheid van de Turken tegen de wet is. Maar Erdogan’s hondenwet werd in juli toch aangenomen in het parlement. Tegenstanders blijven de straat op gaan. ‘Stop de massaslachting’ staat op protestborden. En: ‘Dierenasiels zijn dodenkampen’.
Hondenliefhebbers zijn bang dat de wet de deur openzet naar het massaal afslachten van honden. Want hoe moeten gemeenten opeens miljoenen honden opvangen? In bestaande opvangplekken zitten honden al onder erbarmelijke omstandigheden in te kleine hokken. Er is geen geld en er is geen plek.
Na het ingaan van de wet zijn op verschillende plekken dode honden gevonden, waarvan activisten zeggen dat ze vermoord zijn door autoriteiten, die dat vervolgens weer ontkennen.
Steriliseren en vaccineren
Een meer humane oplossing voor de overpopulatie is mogelijk, zeggen experts en dierenartsen. Namelijk: steriliseren en vaccineren, zodat er niet te veel jongen meer bij komen en de honden gezond blijven. Dat stond aanvankelijk ook in de wet, maar het gebeurde te weinig. Door ze te verzorgen en te voeden voorkom je bovendien dat honden agressief worden en mensen aanvallen.
Wie wel eens in Istanboel is geweest weet hoe uniek Turkije is als het gaat om de omgang met en verzorging van straathonden. Sommigen spreken liever van ‘vrije honden’ en dat zegt denk ik wel genoeg. Net als katten, horen honden bij het straatbeeld.
Buschauffeur Ugur is niet alleen. In alle buurten bestaan mensen zoals hij. Honden krijgen vlees van slagers en supermarkten leggen aan het eind van de dag eten voor ze neer. Overal staan waterbakken en hondenhokken. Winkels laten de dieren in de hete zomer zelfs binnen zitten voor verkoeling bij de airconditioning.
De Turkse regering wil doen voorkomen alsof het land gepolariseerd is op dit onderwerp. Maar ik merk juist dat er bijzonder veel eenheid is. Het zorgen voor dieren zit in onze cultuur, hoor ik steeds van Turken uit alle lagen van de samenleving.
Wat me opvalt bij de protesten is dat dit onderwerp eigenlijk alle clichés en vooroordelen overstijgt. Er wordt vaak gedacht dat alleen seculiere Turken iets met honden hebben. Maar ook in de meest islamitische kringen is met afschuw gereageerd op de wet.
Vrome moslims zullen niet zo snel een hond in huis nemen omdat ze onrein zouden zijn. Maar elk leven is heilig en dierenrechten zijn belangrijk in de islam, zo vertelde een vrouw met gekleurde hoofddoek me bij één van de demonstraties.
,,Ik bid elke dag voor onze honden,” zei ze. ,,Zij hebben het recht om te leven. De wereld is niet alleen van de mensen.”
Dagblad van het Noorden en Leeuwarder Courant publiceren iedere week een column van Onze Vrouw/ Man, een van de acht mediacorrespondenten uit een ander continent.
Mitra Nazar (Delfzijl, 1980) is Turkije-correspondent voor onder meer de NOS, Nieuwsuur en het AD. Ze woont met haar partner en dochter sinds 2020 in de wereldstad Istanboel. Voordat ze neerstreek in Turkije was ze jarenlang vanuit Belgrado correspondent op de Balkan. Ze heeft een Iraanse vader en een Friese moeder, groeide op in Hurdegaryp en Leeuwarden en studeerde Taal- en Cultuurstudies en Pedagogische Wetenschappen (met een minor Journalistiek) in Utrecht.
