Van snoeien komt groeien en bloeien. Tuinman Martin legt uit hoe je dat nu het beste kunt doen

Aan de meeste bomen en struiken kun je niet zien dat het tijd is om te snoeien. In de wintermaanden zien ze er eenvoudigweg kaal uit. Maar let op: van binnen kunnen de sappen alweer stromen. Daarom beginnen we met een waarschuwing voordat je het snoeimes of takkenschaar ter hand neemt, anders wordt het een ‘bloedbad’.

Martin Knol: „Er zijn bomen en planten die je nu, in februari, maart, absoluut niet mag snoeien. De sapstroom van de berk, esdoorn, amberboom, kastanje, tulpenboom, druif en kiwi is al op gang gekomen. Als je die snoeit gaan ze ‘bloeden’: uit de takken drupt dan het levenselixer van de plant, boom of struik. Ze kunnen dan zelfs doodgaan. Test het door een heel dunne tak af te knippen. Als deze na een paar minuten gaat druppelen, weet je het: afblijven! Als ze weer in blad staan, kun je straffeloos gaan snoeien. Dan kunnen ze hun sappen kwijt via de verdamping van de bladeren. Maar laat ze nu alsjeblieft met rust.”

Wie niet kan wachten om op een mooie februari- of maartdag lekker buiten in de tuin aan de slag te gaan, kan zijn enthousiasme botvieren op andere bomen en struiken. „Het zijn de ideale maanden om bomen en fruitbomen te snoeien”, aldus tuinexpert Martin. „Buiten is het nog koud, maar de natuur weet dat het voorjaar er aan komt. Je ziet de eerste knoppen al zitten. Als je naar de knoppen van de Japanse sierkers of de magnolia kijkt, proef je het voorjaar al.”

Bomen worden vaak van onderen gesnoeid. „Maar voor de boom is het niet de beste methode”, weet Martin. Hoe dan wel? „Een boom snoei je van boven naar beneden. Je kijkt eerst of er een dubbele kop in zit, die kan gaan uitscheuren op termijn. De meest rechte laat je staan, of de tak aan de noordzijde. Deze trekt vanzelf naar de zonzijde waardoor je een mooie rechte boom krijgt. Daarna kun je het dode hout wegsnoeien. Bovendien is het gevaarlijk om te laten zitten.”

„Vervolgens kijk je of er zogenaamde takkransen zijn, drie of meer zijtakken op dezelfde hoogte, daar haal je ook een paar van weg. Waterloten, wilde scheuten, stamschot of takschot snoei je niet weg, die scheur je er af. Dan ontstaat er een klein wondje waar water in blijft staan. Hierdoor krijg je geen nieuwe loten. Bij ‘netjes’ snoeien krijg je dat wel. En tenslotte kun je de boom opkronen, de onderste takken weghalen. Dat doe je alleen om praktische redenen. Het is mooier, beter en natuurlijker om deze te laten zitten. Als je een kind vraagt om een boom te tekenen, krijg je vaak een stam met een kroon erop. Toch is dit niet natuurlijk, een boom vertakt van onderaf.”

Nou, dat is nog best een uitdaging om dat als leek te doen. „Ja, je moet je er wel in verdiepen voordat je een boom gaat snoeien in eigen tuin. Ook moet je het veilig doen en met het juiste gereedschap”, adviseert Martin. „Ben je niet zeker van je zaak, vraag dan een bomenexpert om hulp.”

Martin adviseert kersen- en pruimenbomen niet nu, maar in de herfst te snoeien. Appel- en perenbomen daarentegen kunnen wel in februari/maart gesnoeid worden, maar alleen de volwassen bomen. „In de jeugdfase moet de boom zijn vorm krijgen. Daarom: weinig snoeien en goed bemesten. Als de boom meer body krijgt, kan hij vruchten gaan dragen. Het belangrijkste is dat je recht omhooggaande scheuten verwijdert en takken afbuigt. Dan wordt de sapstroom langzamer. De boom krijgt een soort parapluvorm. Aan horizontale takken groeit een appel of peer nu eenmaal beter dan aan een verticale tak. De laatste knop die je laat zitten bepaalt de groeirichting. De beste richting? Naar buiten en naar beneden. Dan is de kans op een goede oogst het grootst.”