De witte helleborus is de eerste winterbloeier. Foto: Shutterstock
De winter wordt vaak gezien als het meest saaie tuinseizoen. De planten staan er verdord bij, bomen en struiken zijn kaal: de tuin lijkt in winterslaap. En toch kan het voorkomen dat op een zonnige dag in januari of februari opeens een zoete lucht je zintuigen prikkelt. Het is de geur van de winterbloeiers. Ook tuinman Martin Knol snuift dit natuurlijke parfum graag op.
Eerst maar een hardnekkig misverstand de wereld uit helpen. Vast wel eens gezien: een struik of plant die in de winter in bloei staat. ,,Vaak wordt gedacht dat het voorjaar dan al begonnen is, vooral na een periode van wat zachter winterweer. Maar het is de normale bloeitijd van deze planten”, weet Martin Knol.
,,Het zijn bloemen van de winterbloeiers en die hebben niks met het voorjaar te maken. Wel zijn het een soort voorbodes van de lente, want als ze zijn uitgebloeid, dan is het bollentijd, dan komen de blauwe druifjes, narcissen en krokussen tevoorschijn.”
De bekendste eerste bloeier
De helleborus niger is misschien wel de bekendste winterbloeier. Deze plant met witte bloemen is in elk geval de eerste winterbloeier, rond de kerst laat de helleborus zijn bloemenpracht al zien. Hij wordt daarom ook wel kerstroos genoemd. ,,Een dankbare plant”, aldus Knol. ,,Hij bloeit nog weken door.”
Kleurrijke varianten van de helleborus bloeien later in de winter. Foto: Shutterstock
De meer kleurrijke varianten, de helleborus orientalis, met roze of donkerrode bloemen, bloeien later. Er zijn zelfs verzamelaars van deze planten. ,,Als je in de winter bij zo’n verzamelaar langskomt, lijkt het wel zomer, zo vol geur en kleur staat de tuin.”
Even blijven staan om te ruiken
Een lonicera fragrantissima in je tuin doet zijn naam (fragrant, aromatisch, geurend) eer aan: ,,De bloemen van deze winterkamperfoelie verspreiden een fantastische geur en hij bloeit de hele winter. Als je zo’n plant aan de straatkant hebt staan, blijven voorbijgangers altijd even staan om te ruiken”, weet tuinman Martin uit ervaring.
lonicera fragrantissima, winterkamperfoelie, bloeit de hele winter. Foto: Shutterstock
Nog zo’n ‘geurmagneet’: de sarcococca humilis, de vleesbes. Een buxusachtige struik die het hele jaar groen blijft, weinig onderhoud nodig heeft en in januari witte, geurende bloemen krijgt: ,,Vooral als de zon erop schijnt is het alsof je door een wolk parfum loopt. En anders moet je er even aan snuffelen, dan ruik je het ook.”
Sarcococca humilis heeft in januari witte, geurende bloemen. Foto: Shutterstock
Bloemen op kale takken
De toverhazelaar zorgt voor geur én kleur in de wintertuin. Er zijn maar liefst vijftig soorten van deze struik waar de bloemen op kale takken bloeien – en het dus ook goed ter decoratie doen in een vaas. De meest voorkomende is de gele variant, maar er zijn ook rode en oranje toverhazelaars.
Hamamelis virginiania, de toverhazelaar, bloeiend in de sneeuw. Foto: Shutterstock
De ‘aphrodite’ is de meest geurende, vertelt Knol: ,,Ze ruiken niet alleen heerlijk, het zijn ook nog eens opvallende struiken en prachtig om te zien. Ik raad ook altijd aan de toverhazelaar zo in je tuin neer te zetten dat je er in de winter vanuit je woonkamer of keuken ook van kan genieten.”
Sneeuwbal met lente bloesem
Een andere kleurrijke winterbloeier is de viburnum bodnantense dawn, de sneeuwbal. Hoe toepasselijk! Tuinman Martin: ,,Een geweldige plant met geurende, roze bloemen op de kale takken. Hij kan twee meter hoog worden en het mooie is: je hoeft er niks aan te doen.”
De viburnum bodnantense dawn, de sneeuwbal. Foto: Shutterstock
Het is deze plant die de onwetende voorbijganger voor het lapje houdt, want de bloemen lijken een beetje op voorjaarsbloesem. Maar de oplettende lezer weet nu beter.
Sneeuwklokje
Een andere vroege winterbloeier is het sneeuwklokje (ghalantus). Een sierlijk plantje dat altijd goed is voor een glimlach op je gezicht. Er zijn meer dan 120 soorten en net als bij de helleborus zijn hier ook verzamelaars van. Knol: ,,Galantofielen, zo worden deze mensen genoemd. De echte liefhebbers gaan elk jaar in de winter op tuinreis naar Engeland om hun verzameling uit te breiden.”
Sneeuwklokje in de sneeuw. Foto: Shutterstock
Bloeiende bomen
Naast planten en struiken zijn er ook winterbloeiende bomen: de sierkers. Er is een roze (prunus subhirtella autumnalis rosea) en witte (prunus subhirtella autumnalis) variant. De bloemetjes bloeien op kaal hout, soms wel tot april.
Bij de sierkers gaan de bloemen bloeien op kale takken. Foto: Shutterstock
