Midzomernachtfestivals, hiken, kanoën, suppen, fietsen… In Finland hoef je je niet te vervelen, activiteiten zat, tijdens de zomermaanden. In het zuidoosten van het land ontdekt reisredacteur Sybylle dat Finnen niet alleen van inspanning houden en graag buiten zijn, maar ook dat ze ontspanning en wellness tot levenskunst hebben verheven.
Het is half een ’s nachts en buiten fluiten vogels. Een vreemde gewaarwording, maar in de zomermaanden wordt het nauwelijks donker in Finland. De zon gaat pas laat onder en komt even later ook alweer op: witte nachten noemen ze dat. Ons bioritme is helemaal van slag, slaperig zijn we niet. De volgende ochtend, na een paar uurtjes slaap in de schemerende nacht: geen spoortje vermoeidheid. Alsof de overdosis zonlicht voor een extra energieboost heeft gezorgd.
In badjas en op slippers lopen we tussen de berken en dennenbomen naar de sauna aan de oever van het Saimaa-meer. We inhaleren de zoete dennengeur en zien zonnestralen tikkertje spelen met de schaduwen tussen de bomen. Wat vooral opvalt: de stilte. Het ruisen van het bos, het gekabbel van het water en het gezang van de vogels komt daardoor helderder binnen, lijkt het wel.
Afkoelen in het meer van Savonlinna. Foto: Visit Savonlinna
We zijn neergestreken in Savonlinna, in het zuidoosten van Finland, tegen de grens met Rusland aan. Ze zeggen wel eens dat Finland het land van de duizend meren is. Alleen al in deze regio zijn dat er al veel meer. Sterker nog: je kunt het beter het land van de duizend eilanden noemen, want water heeft hier de overhand.
Op de steiger staat Sari al te wachten. Het is nog niet eens acht uur, maar ze heeft er al een ‘rondje sauna’ op zitten. Als Finse is ze niet anders gewend. ,,Sauna hoort bij ons leven.’’ Even later zitten we in het roodhouten huisje bij de houtgestookte kachel vol stenen waarvan de bovenste zijn voorzien van gaten. Sari gooit er rijkelijk veel water uit het meer op, de stoom slaat er onmiddellijk vanaf. Doordat het water in de ‘gatenkaasstenen’ iets meer tijd nodig heeft om te verdampen, blijft het extra lang warm in de sauna.
Kwartiertje zweten, (zachtjes) slaan met berkentakken, uitdampen
Na een kwartiertje zweten en onszelf (zachtjes) met berkentakken slaan zodat het lijf nog een extra oppepper krijgt, lopen we dampend naar buiten, de steiger op en het kristalheldere water van het Saimaa-meer in. Dit ritueel herhalen we een paar keer. Voor Finnen is het saunagebeuren net zo gewoon als voor ons een douche, het wordt hen als kind al met de paplepel ingegoten.
Berkenbladeren. De berk is de nationale boom van Finland Foto: Visit Savonlinna
,,Toch is het voor ons meer dan een reinigingsritueel. Het is ook een sociaal gebeuren met familie, kinderen en vrienden, vooral op vrije dagen en in het weekend. Sauna in, sauna uit, water in, water uit, samen eten, bijpraten, soms wel een hele dag lang. Sauna is voor ons dus heel gewoon en tegelijkertijd blijft het bijzonder. Het is een belangrijk element van onze leefstijl en cultuur’’, vertelt Sari terwijl ze een glas water pakt. Het kraanwater wordt gemaakt van water uit het meer waarvan gezegd wordt dat het zo schoon is, dat je het ook zó kunt drinken.
Wellness aan het Saimaameer Foto: Visit Savonlinna
Honderd jaar geleden wisten ze al dat je hier, tussen de bomen aan het meer, kon herstellen van akelige ziektes zoals tbc. Schone lucht, de geur van dennen en berken en kraakhelder water zijn nog steeds heilzaam voor lichaam en geest. Wat ooit een sanatorium voor longpatiënten was, is nu een health&wellness resort. Kuuroord Kruunupuisto heeft – uiteraard – een sauna met daarnaast een breed scala aan activiteiten.
Wandelen over de voormalige natuurlijke grens met Rusland
We wandelen met Sari door het naastliggende natuurgebied, Punkaharju, en we ontkomen er niet aan om het natuurverschijnsel van dit gebied te ervaren: een hoge rimpel (harju in het Fins) in het landschap. Zo’n 11.000 jaar geleden opgestuwd door het ijs tijdens de laatste IJstijd en lange tijd de natuurlijke grens met buurland Rusland. Hoeveel bomen hier ook zijn, water is altijd dichtbij. Als we bovenop deze richel staan, zien we het meer door de boomtoppen heen schitteren.
Wandelen langs de 'harju' Foto: Sybylle Kroon
Dat Finnen inspanning en ontspanning tot levenskunst hebben verheven, merken we bij terugkomst bij ons wellnessoord aan het Saimaa-meer. Tussen de berken – de nationale, zeg maar gerust heilige boom van Finland – zijn hangmatten bevestigd. Tijd voor even helemaal niks. Wiegend tussen de bomen komen onze gedachten tot rust. Seal sleeping noemen ze dat hier. Weggezakt in de hangmat lijken we namelijk een beetje op een zeehond die ligt te slapen.
'Seal sleeping', slapen in een hangmat Foto: Sybylle Kroon
De symbolen van Savonlinna: de Saimaarob en de berk
En niet zomaar een zeehond, maar de Saimaarob, die alleen voorkomt in het Saimaa-meer en zich helemaal heeft aangepast aan het zoete water nadat het merengebied tijdens de laatste IJstijd afgesloten raakte van open zee. Naast de berk is deze rob het symbool van Savonlinna. Liggend tussen de berken wiegen we nog een tijdje heen en weer, gaan op in het ruisen van blad en water en begrijpen opeens helemaal waarom de Finnen de gelukkigste mensen op aarde zijn. Meer dan bomen en meren heb je niet nodig.
In Finland vieren de bewoners de zonnewende met bloemen in het haar en vreugdevuren. Het midzomerfeest Juhannus – genoemd naar Johannes de Doper - vindt altijd plaats op de vrijdag na 21 juni. Dat markeert ook meteen de zomervakantie. ’s Ochtends worden bloemenkransen gemaakt waar onder meer de bladeren van de berk, de nationale boom van Finland, in zijn verwerkt. ’s Avonds worden vreugdevuren ontstoken. Ook worden er festivals georganiseerd. Voor veel Finnen is het midzomerfeest vooral ook het begin van een periode van vrij zijn, lekker eten en relaxen, het liefst in een zomerhuisje met sauna aan het meer.
Bomen en Finnen
Bomen zijn sinds mensenheugenis belangrijk voor Finnen geweest. Overal in de Finse cultuur komen bomen, en dan met name berken, terug. ‘Finnen zijn nog niet zolang uit bomen gekomen’, luidt een spreekwoord. Het zou een van de redenen zijn waarom ze zo graag in houten huizen wonen en graag in de bossen zijn. Bomen hebben daarnaast een belangrijke economische betekenis voor Finland. De hout- en papierindustrie maken al eeuwen deel uit van de Finse economie. In het Finse ‘bosmuseum’ Lusto (wat jaarring betekent) in Punkaharju wordt de betekenis van bomen en de houtindustrie in Finland door de eeuwen heen tentoongesteld. In de omgeving is ook een groot arboretum waar onder meer de hoogste boom van Finland staat.
Savonlinna
Savonlinna is een regio in het zuidoosten van Finland dat gekenmerkt wordt door meren en bossen. Het Saimaameer is het grootste meer van dit gebied. In de wintermaanden wordt er geschaatst op de meren en gelanglauft in de bossen. In de zomermaanden kun je er onder meer fietsen, hiken, wandelen, kanoën en suppen. En relaxen: elke hotel of resort heeft sauna’s en als je geluk hebt, heeft je eigen kamer een privésauna. Vanuit de stad Savonlinna kun je met een authentiek stoomschip, dat vroeger gebruikt werd als vervoermiddel van personen en dieren, een tocht over het Saimaa-meer maken. Je komt dan onder meer langs het Olavinlinna-kasteel, dat op de oever van het meer staat. Sinds 1912 vindt elk jaar in juli in dit kasteel het Opera Festival plaats. Sybylle vloog met Voigt Travel rechtstreeks naar Savonlinna. Zomer 2024 zullen er weer rechtstreekse vluchten worden uitgevoerd. De regio is ook via Helsinki te bereiken: er gaat een trein dwars door het landschap van Zuid-Finland naar de regio Savonlinna.
Stoomschip op het Saimaameer met het kasteel Olavinlinna op de achtergrond Foto: Visit Savonlinna
Luxe wellness in de natuur
Naast ‘normale’ hotelkamers, bed&breakfasts en vakantiehuizen kun je in Savonlinna op diverse locaties letterlijk en figuurlijk in luxe baden. Bij het Sahanlahti Resort boek je een houten villa met privésauna pal aan het Saimaa-meer. De villa’s hebben een roeibootje zodat je ’s ochtends naar je ontbijt in het restaurant aan de overkant van het meer kunt roeien. ’s Winters staat er een kickslee klaar. Dit resort heeft een fraai terras dat een paar jaar geleden uitgeroepen is tot het terras met het mooiste uitzicht van Finland. Bij verblijf in een van de cabins van het Kuru Resort, ook tussen de bomen aan het Saimaa-meer, komt het ontbijt ’s ochtends naar je toe. De houten cabins hebben naast een heerlijk bed een privésauna, houtkachel en een bad dat uitkijkt over het meer. In het bijbehorende restaurant Solitary worden alleen lokale gerechten geserveerd.
Kuru resort staat tussen de bomen met uitzicht op het Saimaameer Foto: Visit Savonlinna
