Terwijl de een werkt op Goede Vrijdag zijn anderen vrij, zoals hier op de bloemetjesmarkt in Groningen. Foto: ANP
Goede Vrijdag is een bijzondere dag voor werkend Nederland. Het is een feestdag, maar in de meeste sectoren wordt stug doorgewerkt. Hoe zit dat? En zijn winkels vrijdag eigenlijk de hele dag open?
Is Goede Vrijdag een feestdag?
Ja, Goede Vrijdag geldt als een officiële feestdag. Maar in tegenstelling tot onder meer Tweede Paasdag, Hemelvaartsdag en Pinkstermaandag worden de meeste mensen vrijdag gewoon op hun werk verwacht. In de cao van ambtenaren is wel vastgelegd dat zij op Goede Vrijdag vrij zijn, maar zij moeten er vaak wel een vakantiedag voor opnemen. De meeste scholen en banken zijn vandaag eveneens dicht.
„In individuele arbeidscontracten van werknemers kan ook staan dat zij een betaalde vrije dag van hun werkgever hebben op Goede Vrijdag. Maar dat is niet vaak het geval”, zegt arbeidsrechtadvocaat Pascal Besselink (DAS).
Moeten sommigen vrijdag verplicht een vakantiedag opnemen?
Dat is inderdaad mogelijk in sectoren waar in de cao niet is afgesproken dat Goede Vrijdag een doorbetaalde vrije dag is voor werknemers, zoals bij de overheid of in het onderwijs. Bedrijven die hun deuren vrijdag ook gesloten houden, kunnen hun personeel verplichten om een snipperdag op te nemen.
Maar afspraken daarover moeten wel vooraf op papier zijn vastgelegd, benadrukt Besselink. „Werkgevers moeten daarbij aangeven dat hun personeel een x-aantal dagen per jaar collectief vrij is. Zo’n verplicht opgelegde vrije dag zie je ook vaak op de dag na Hemelvaart.” Volgens hem is er trouwens zelden gedoe tussen werkgevers en werknemers over het verplicht opnemen van vakantiedagen. „Er wordt meestal ook goed over gecommuniceerd, zodat het personeel ruim van tevoren weet wanneer een bedrijf dicht is.”
Zijn winkels vrijdag de hele dag open?
Nee, in de Winkeltijdenwet staat dat winkels op Goede Vrijdag om 19.00 uur dicht moeten zijn. Dat betekent dat veel supermarkten eerder dichtgaan en dat koopavonden niet doorgaan. Gemeenten kunnen trouwens wel ontheffing verlenen. Winkels die bijvoorbeeld op toeristen gericht zijn, kunnen daardoor vrijdagavond toch langer openblijven.
Dat geldt ook voor drukbezochte supermarkten in de grote steden. Op Paaszondag zijn er minder supermarkten open. Winkels mogen op Tweede Paasdag op basis van de Winkeltijdenwet open zijn van 10.00 tot 18.00 uur. Maar ook daar zijn lokaal uitzonderingen mogelijk.
Levert werken op Paasmaandag extra geld op?
Voor werknemers hangt het er vanaf wat erover in hun cao of arbeidsovereenkomst staat. In sommige sectoren levert werken op Tweede Paasmaandag een toeslag van 50 of 100 procent op bovenop het normale loon. Maar er zijn ook medewerkers die later een compensatiedag kunnen opnemen voor het aan de slag gaan tijdens Pasen.
In de zorg en de horeca wordt werken op feestdagen als redelijk normaal gezien, maar kan het personeel wel een onregelmatigheidstoeslag krijgen.
Is iedereen op 5 mei wel vrij?
Nee, alleen schoolpersoneel heeft standaard een vrije dag. Voor werknemers in andere sectoren is Bevrijdingsdag niet standaard een door de werkgever betaalde vrije dag, legt Besselink uit. „Dat is pas het geval als dit in de individuele arbeidsovereenkomst, cao of het personeelsreglement is geregeld”, aldus de arbeidsrechtadvocaat.
In een groot aantal cao’s in het bedrijfsleven is wel afgesproken dat medewerkers in lustrumjaren vrij zijn op Bevrijdingsdag. Maar zowel in 2030, 2035 als 2040 valt 5 mei op een zaterdag of zondag.
