Hulpdiensten bij een ongeluk met twee auto's bij Grijpskerk, waar drie mensen om het leven kwamen. Foto: ANP
Opnieuw was een provinciale weg het toneel van een groot verkeersdrama. Op de N-355 bij Grijpskerk kwamen maandagmorgen drie mensen om het leven toen twee auto’s frontaal op elkaar botsten. Tussen 2018 en 2022 eisten de provinciale wegen 569 levens. Veilig Verkeer Nederland en de ANWB pleiten al jarenlang voor maatregelen om het aantal slachtoffers te verminderen. Waarom lukt dat niet?
De exacte toedracht van het ongeval is nog niet bekend, maar duidelijk is dat een fout van een automobilist op een tweebaansweg onmiddellijk met desastreuze gevolgen kan aflopen.
Hoewel de N-wegen met 8.000 kilometer slechts 6 procent beslaan van het totale 140.0000 kilometer lange wegennet in ons land, gebeurt daar bijna een kwart van alle dodelijke ongevallen. Er zijn tal van oorzaken waarom dit zo is, maar de meest voorkomende is dat er vaak veel te snel wordt gereden en dat de uitwijkmogelijkheden vaak beperkt zijn.
Ook ontbreekt er meestal een fysieke scheiding tussen rijbanen, wat frontale botsingen waarschijnlijker maakt. Bomen, sloten en andere obstakels langs de weg vergroten de kans op ernstige gevolgen bij een ongeval.
Smalle rijbanen
Daarnaast spelen gedragsfactoren een grote rol. Ongeveer 90 procent van de ongevallen wordt veroorzaakt door te hard rijden, afleiding (zoals smartphonegebruik) of rijden onder invloed. Onoverzichtelijke kruispunten, smalle rijbanen en onduidelijke snelheidsaanduidingen dragen ook bij aan de onveiligheid.
Organisaties als Veilig Verkeer Nederland (VVN) en de ANWB pleiten al jaren voor structurele en gedragsgerichte maatregelen om het aantal slachtoffers te verminderen. Infrastructurele verbeteringen, zoals het aanleggen van middenbermen, het verbreden van wegen, verlengen van invoegstroken, verharden van bermen en het verwijderen van obstakels zijn daarvoor essentieel.
De ANWB schat dat hiervoor de komende 20 jaar 1,2 miljard euro nodig is. Veel leed kan worden voorkomen door de bermen van provinciale N-wegen te verharden zodat uitwijken veiliger kan.
Aanvullende maatregelen
Gedragsverandering is eveneens cruciaal, want het zijn toch vaak weggebruikers die zichzelf overschatten. VVN pleit daarom voor het verlagen van de maximumsnelheid op 80 km/u-wegen naar 60 km/u, omdat een lagere snelheid de impact van botsingen aanzienlijk vermindert.
Echter, experts waarschuwen dat dit kan leiden tot meer verkeer op smallere binnenwegen, wat weer voor nieuwe zou zorgen. Verkeerskundigen denken ook dat aanvullende maatregelen, zoals betere snelheidscontroles, campagnes tegen afleiding en strengere handhaving op alcoholgebruik het aantal incidenten kan verminderen.
België zag grote daling
Dat dit soort zaken effect kunnen sorteren, laten cijfers uit België zien. Daar zag men een daling van 6,2 procent in verkeersdoden, deels door verbeterde handhaving en infrastructuur.
De Hunebed Highway is ook een zeer gevreesde N-weg, waar talloze fatale ongevallen plaatsvonden. Foto: Jos Schuurman
,,Maar de mens blijft hoe dan ook de zwakste schakel in het verkeer. Ook op N-wegen, waar één fout direct fataal kan zijn”, constateert verkeerspsycholoog Matthijs Dicke-Ogenia.
,,Je moet voortdurend op je qui vive zijn. De meeste winst valt te behalen uit gedragsverandering bij de verkeersdeelnemer, die zich bewust moet zijn dat te hard rijden gewoon niet kan. Dat geldt natuurlijk ook voor telefoongebruik achter het stuur, overschatting van rijvaardigheid en ’hufterig’ rijgedrag zoals inhalen over de vluchtstrook, wat veelvoorkomende oorzaken van ongevallen zijn.”
’Vreselijke cijfers’
Tussen 2018 en 2022 eisten de provinciale wegen 569 levens, meldt een rapport van Sweco in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In 2024 vielen 675 verkeersdoden in Nederland, waarvan 119 op provinciale wegen.
,,Dat zijn vreselijke cijfers”, meent Dicke-Ogenia. ,,Het maakt ook duidelijk dat deze N-wegen weinig vergevingsgezind zijn. Eén stuurfout kan al je leven kan kosten. Smalle rijstroken, zoals 2,75 meter op veel van deze wegen, verhogen de risico’s, zeker als er geen afscheiding tussen de rijbanen is. Rode middenstrepen zouden wat dat betreft al een verschil kunnen maken.
Het kabinet heeft sinds 2023 een bedrag van 200 miljoen euro beschikbaar gesteld voor verkeersveiligheid op rijks-N-wegen, met prioriteit voor wegen met het hoogste risico op slachtoffers. Voor provinciale, gemeentelijke en waterschapswegen is tot 2030 zo’n 500 miljoen euro beschikbaar.
