Bé Schollema, wethouder bij de gemeente Westerkwartier. Foto: Jan-Willem van Vliet
We ruilen in ons land de gasfornuizen in voor inductieplaten. Daarmee verandert ook de rol van de ‘verborgen’ gasopslag in Grijpskerk. Wethouder Bé Schollema legt uit hoe het knooppunt ook in de toekomst belangrijk kan zijn.
Een kilometer ten noorden Grijpskerk is het enige herkenbare van de grotendeels verborgen gasopslag te zien. Tientallen buizen banen zich een weg rondom stenen gebouwen die lijken op bunkers. Maar de daadwerkelijke installatie is omvangrijker, ondergronds reikt die van Munnekezijl tot Niezijl. En hoewel de naam anders doet vermoeden, niet tot onder de straten van Grijpskerk.
De gasopslag is geen welkome buur voor de inwoners van het dorp. Met de omliggende kleinere gasvelden zorgt het voor onzekerheid. En schade. Desondanks denken weinig mensen bij ‘aardbevingsgebied’ aan Grijpskerk. Inwoners noemen zichzelf de vergeten groep.
Gaswinning gaat onverminderd door
Sinds de sluiting van het Groningenveld is de gasopslag essentieel voor de Nederlandse energievoorziening, vooral in de winter. Daarvoor is de installatie bij Grijpskerk geschikt gemaakt voor zogeheten laagcalorisch gas, het type gas dat gebruikt wordt in gasfornuizen en cv-ketels.
De NAM wil nog tot december 2031 door met de gaswinning rond Grijpskerk. Foto: Archief/ Venema Media
Dat het einde verhaal is voor het grootste gasveld, betekent niet dat alle gaswinning is gestopt. Integendeel. In de kleinere velden, ook rondom Grijpskerk, gaat de gaswinning onverminderd door. Na protesten van omwonenden stopte dit in april vanwege een verlopen vergunning, net als in Warffum. Tot de rechter in juni toestemming gaf om de gaswinning voort te zetten.
Ik hoop dat ons standpunt er uiteindelijk voor zorgt dat gaswinning op land wordt gestopt
Negatief advies haalt weinig uit
De gemeente gaat elke keer tegen de gaswinningsverzoeken in, door het uitspreken van een negatief advies. „Wij zijn tegen gaswinning en gasopslag op het vasteland”, zegt wethouder Bé Schollema (PvdA en GroenLinks). Het is inmiddels een slagzin.
Maar hoe veel impact heeft dit?
Weinig. De gasopslag en gasvelden zijn nog gewoon in gebruik. De gemeente Westerkwartier telt vijftien kleine gasvelden en naast Grijpskerk bevindt de gasopslag in Norg zich ook in het grondgebied van Westerkwartier.
„Het heeft echter wel degelijk effect”, stelt Schollema. Als raadslid en later wethouder van de voormalige gemeente Loppersum werd hij bijna twintig jaar geleden spil in dit dossier. En met die ervaring ziet hij dat volharding en aanhoudendheid het verschil maken. „Neem het meenemen van maatschappelijke onrust in het besluit. Ik hoop dat ons standpunt er uiteindelijk voor zorgt dat gaswinning op land wordt gestopt.”
Van elektriciteitskabels naar gasleidingen
Als dat realiteit wordt, blijft Grijpskerk waardevol. In een land dat steeds meer draait op groene energie en minder op aardgas, kan de opslag meebewegen. Daarvoor kijkt Schollema naar de Noordzee, koploper in de opwekking van windenergie en belangrijk voor de energietransitie.
De gasopslag in Norg. Foto: Corné Sparidaens
„De windparken wekken zo veel stroom op dat we het eigenlijk niet kwijt kunnen. De volgende stap is dat de groene stroom op zee wordt omgezet in waterstof”, stelt Schollema. Oftewel: geen elektriciteitskabels van de windmolens naar land, maar gasleidingen voor de waterstof. Waterstof is een gas dat huizen kan verwarmen en elektriciteit kan opwekken.
Goed nieuws, want de buizen liggen al onder de grond. En laat Grijpskerk een bijzonder knooppunt in het Europese gasnetwerk zijn. „Het is het meest dichtbijgelegen en kan industrieel gas opslaan. Dat netwerk kun je relatief makkelijk gebruiken voor het vervoer van waterstof.”
Waterstofopslag in Grijpskerk
Grijpskerk kan dus een belangrijke rol spelen in de energietransitie, wanneer aardgas wordt ingeruild voor duurzaam gas. Als de opslag nu al zorgt voor onrust in de omgeving, wat gebeurt er dan met het vele malen explosievere waterstof?
Het antwoord daarop is meten, meten en nog eens meten. „We willen zo vroeg mogelijk weten wat ondergronds gebeurt. Op dit moment wordt de meetapparatuur geïnstalleerd, voor het einde van dit jaar start het.” Als hieruit blijkt dat er veel zware bevingen of grondbewegingen zijn, kan dat reden zijn om de opslag te sluiten.
Een andere reden om de boel te sluiten is het overbodig maken. Dus: huizen gasloos maken en industrieën laten draaien op hernieuwbare energie. „Ik heb goede hoop dat het in Westerkwartier gaat lukken, maar het gebeurt niet in van de ene op de andere dag. Je moet je ergens voor inzetten en daaraan blijven vasthouden, met het belang van de inwoners voorop”, zegt Schollema met daadkrachtige stem. „Dan komen veranderingen.”
