Een container op het strand van Schiermonnikoog na de ramp met MSC Zoe in 2019. Foto: Kees van de Veen
Wat zat er precies in de overboord geslagen containers van MSC Zoe? Meer dan vijf jaar na de milieuramp is de volledige lijst met spulletjes eindelijk openbaar.
Bijna 7000 kilo kunstbloemen, ruim 16.000 kilo doseerpompjes en ongeveer hetzelfde gewicht aan handgereedschap. Het is zomaar een greep uit de 342 containers die op 1 en 2 januari 2019 in de Noordzee vielen.
Tot dusverre wilde het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat deze lijst niet publiekelijk delen. ‘Bedrijfsvertrouwelijke informatie’, was het verweer wanneer Kamerleden of journalisten ernaar vroegen.
Nu is de lijst met bij elkaar opgeteld 3.257.100 kilo aan meubelstukken, lithiumbaterijen, lampenfittingen, zelfrijdende grasmaaiers, hartvormige tinnen doosjes en oneindig veel meer definitief vrijgegeven.
Bezwaar
Het heeft alles te maken met een beroep op de Wet open overheid (Woo) vanuit de Universiteit Leiden. Samen met studenten werkt docent en jurist Esther Kentin daar aan een project tegen plasticvervuiling.
Op verzoek van de Waddenvereniging wist ze eerder dit jaar al de zogeheten Master Target List vrij te spelen. Dat is een overzichtskaart met plekken waar de in het water gevallen containers gevonden zijn.
Ook hiervan dacht de overheid eerst dat het om bedrijfsvertrouwelijke informatie ging. Maar dat klopte niet, stelde Esther Kentin. Ze diende een onderbouwd bezwaar in en kreeg alsnog gelijk.
De Woo maakt vanwege het internationale milieuverdrag van Aarhus namelijk een uitzondering voor ‘emissies in het milieu’, oftewel vervuiling. „En toen dacht ik: maar dan moet die ladingslijst óók openbaar zijn.”
Dat bleek inderdaad zo te zijn. Al blijft het natuurlijk gek dat dit eerder niet lukte. „De Nederlandse overheid heeft steken laten vallen in het voldoen aan de internationale verplichtingen die het zelf heeft aangegaan.”
Sieraden
Grote verrassingen staan er trouwens niet op de lijst, weet Ellen Kuipers van de Waddenvereniging. Zij houdt zich bezig met schoon water en de veiligheid van de scheepvaart.
„Het is allemaal op de stranden gevonden”, vertelt ze. Denk bijvoorbeeld aan de aangespoelde lattenbodems van Ikea: die zaten waarschijnlijk in een van de 59 containers die kortweg zijn aangemerkt als ‘meubilair’.
Maar ja, de 6600 kilo aan ‘planten in potten’? „Heel eerlijk gezegd had ik die nog niet gezien.” En die 3400 kilo aan sieraden uit de container numero 3585642? „Nee, die ook niet.”
Kuipers vindt het verder jammer dat de aangeleverde beschrijvingen wel erg beknopt zijn. Neem die aangespoelde plastic bolletjes, ook wel nurdles of pellets genoemd: „Die zie je nergens op de lijst staan. Het is te vaag.”
Ook blijft onduidelijk waar de vele plastic My Little Pony’s vandaan kwamen. Zaten die in een van de negen containers met ‘plastic’? Of in de drie met ‘speelgoed’? Of vielen ze in de veelgenoemde categorie ‘overig’?
Precedent
Hoe dan ook: het belangrijkst aan het vrijgeven aan de lijst is de precedentwerking. Mocht zich ooit weer zo’n ramp voordoen, dan zal een beroep op het bedrijfsgeheim toch wat minder makkelijk werken.
Bovendien gelden vanaf 2026 nieuwe internationale afspraken die rederijen dwingen om verloren lading eerder te melden. Kortom: „Het mooie is dat er meer dan vijf jaar na die tijd nog steeds geleerd wordt van de ramp.”
Militairen ruimen de rotzooi op die op het strand van Schiermonnikoog was aangespoeld nadat het vrachtschip MSC Zoe containers was verloren. Foto: Remko de Waal
