Surveillant Bjorn (31) bewaakt de stilte tijdens eindexamens. ‘Lange zit. Morgen mag ik weer’

Het is inmiddels 13.15 uur, de leerlingen mogen naar binnen. Als ze hun naamkaartje hebben gevonden gaan ze zitten. Ze wensen elkaar succes, kletsen met degene voor hen en bespreken op het nippertje de laatste stof met elkaar. Op tafel liggen gelukspoppetjes, bananen en drinkflessen.

Voor wiskundedocent Bjorn Sangers (31) wacht zijn eerste surveillantendienst op het CSG Wessel Gansfort in Groningen. „Ik werk ook op de Kluiverboom, daar is het allemaal iets kleiner en zitten wij ook niet in gymzalen.” Naast Sangers lopen nog twee surveillanten door de zaal. De hoofdsurveillant controleert de examens, Sangers houdt vooral de rust in de gaten. Op deze dinsdagmiddag maken de havoleerlingen scheikunde en de vwo’ers beginnen aan Nederlands.

Tien minuten later opent de examencoördinator de examens. Ze gaat de verschillende regels per examen bij langs . Ook stelt ze de belangrijke vraag „heeft iemand zijn telefoon nog bij zich?” De leerlingen beginnen allemaal te voelen in hun zakken, voor en achter. Oeps. Eén meisje kleurt rood, ze rent naar de kleedkamer van het gymlokaal en legt haar telefoon weg. Opgelucht gaat ze weer zitten. Het had een duur foutje kunnen zijn. Betrapt worden met een telefoon kan een 1 voor het examen of zelfs totale uitsluiting van de eindexamens tot gevolg hebben.

Het is nog vijf minuten wachten, want de examens moeten overal in het land precies tegelijk beginnen. Sangers begint met het uitdelen van de examens. En dan is het klokslag 13.30 uur. Het geroezemoes verdwijnt en stilte neemt haar plek in. Sangers gaat op zijn bureaustoel in het materiaalhok zitten. Tussen de trampolines, matten en kasten kijkt hij de zaal in, van links naar rechts, wachtend tot er een hand omhooggaat.

Na ruim drie kwartier mag Sangers voor het eerst in actie komen. De rust is verstoord. Een paar leerlingen maken buiten een TikTok. Het gelach en gegiechel is binnen te horen. Sangers stuurt ze weg, waarna de rust weer terug keert. „Ook wel fijn om de zon te kunnen zien”, zegt hij. 

Lang blijft het niet stil, hij moet weer naar buiten om leerlingen weg te sturen. Even later roept hij er een paar collega’s bij om het plein in de gaten te houden.

Het wachten gaat verder. Het surveillantenprotocol heeft hij inmiddels al vier keer doorgebladerd en zijn kladblaadje is vol getekend. Gelukkig mag hij om het half uur opstaan. Een leerling moet naar de wc of heeft een nieuw kladpapier nodig. Zo kan hij af en toe de benen strekken. 

Het is een lang examen, pas na twee uur levert de eerste leerling het examen in. Vooral het Nederlands examen lijkt lastig. Slechts twee leerlingen leveren voor 16.30 uur dat examen in. Tijdens het laatste kwartier mogen de leerlingen het lokaal niet verlaten. De hoofdsurveillant roept dit om 16.15 uur door de zaal. Een jongen keert zich op dat moment om, met zijn handen op zijn hoofd. Hij baalt, want hij stond op het punt zijn examen in te leveren. Gefrustreerd en nee-schuddend maakt hij van zijn papieren een nette stapel, die hij aan de zijkant van zijn tafel neerlegt. Voor hem is het wachten, het laatste kwartier uitzitten.

Het is 16.30 uur, het examen is voorbij. De surveillanten halen rustig de papieren op. De leerlingen beginnen naar elkaar te seinen. Veel op en neergaande duimpjes gaan omhoog. Kleine gesprekjes komen op gang over de opdrachten. Vijf minuten later verlaten zij met zo min mogelijk geluid het lokaal, al lukt dat amper. Na een zwijgteken van de hoofdsurveillant is het opnieuw stil. „Na drie uur stilzitten moet het er ergens uit”, zegt Sangers.

Maar die stilte is nog nodig. Een tiental leerlingen heeft extra tijd. Om klokslag vijf uur kijkt de laatste leerling om haar heen. „Ben ik nu helemaal alleen. Nou ja, ik ben klaar.” Haar examen wordt opgehaald en ze verlaat de gymzaal. „En dan is de zaal weer leeg”, zegt Sangers.

De examens verdwijnen in grote enveloppen richting het examensecretariaat. Zij zorgen dat deze veilig bewaard blijven tot het nakijken kan beginnen. „Lange zit”, zucht Sangers na afloop. „Morgen mag ik weer.”