Demissionair minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei). Foto: Remko de Waal
Bezwaarprocedures tegen gaswinning? Dan ook niet meedelen in de opbrengst. En als er schade ontstaat, krijgen bewoners slechts een schijntje van wat het kost aan onderzoek.
De Tweede Kamer reageerde donderdag in meerderheid positief maar ook wantrouwend op de plannen van demissionair minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei voor verdere gaswinning op land. Positief over nieuwe gaswinning maar wantrouwend over de manier waarop.
Het huidige kabinet wil door met winning uit kleine velden in met name Drenthe, Friesland en Groningen en het ziet er naar uit dat het nieuwe kabinet-Jetten dat ook wil. Alleen de linkse partijen zijn daar tegen, een ruime meerderheid is er voor.
Sjoukje van Oosterhout van GroenLinks-PvdA vond dat met name D66 daarmee een verkiezingsbelofte breekt. Want D66-leider Jetten heeft gesuggereerd tegen die winning te zijn. Volgens D66-Kamerlid Ulas Köse is dat een misverstand en is D66 wel degelijk voor afbouw van winning. Maar dat kost tijd.
Voor die ‘afbouwperiode’ heeft minister Hermans (VVD) een sectorakkoord afgesloten met afspraken dat de regio 5 procent van de opbrengst krijgt van nieuwe winning op land. Daar waren ook CDA, VVD en D66 net als de rest van de Kamer kritisch over.
Groningen krijgt niks
Groningen heeft al afwijzend gereageerd, want Groningen krijgt niks. Kleine velden zoals Warffum zijn namelijk bestaande winning. „Groningen draagt de meeste lasten maar krijgt de minste baten’’, vatte Köse samen.
Hermans zei dat „gevoel te begrijpen’’. Maar ‘Groningen’ komt volgens haar later aan de orde en de oliebedrijven konden bij de kostenberekening van bestaande winning geen rekening houden met die 5 procent. „En we komen de afspraken met Groningen over herstelbetalingen na de parlementaire enquête en Nij Begun natuurlijk na.’’
Voor gebieden in Drenthe en Friesland waar dan nieuwe winning gepland is, moet wel 5 procent van de opbrengst naar de regio gaan. Maar alleen als er geen bezwaarprocedures meer spelen. „Daar gaat een afschrikwekkende werking van uit’’, vond Van Oosterhout (GroenLinks-PvdA). In de wandelgangen viel zelfs het woord ‘chantage’.
Niets van waar, reageerde Hermans. Iedereen blijft vrij naar de rechter te stappen. Er kan volgens haar alleen sprake zijn van deling van baten als er daadwerkelijk baten zijn. En oliebedrijven gaan vaak pas echt gas winnen als de bezwaarprocedures voorbij zijn.
5 procent mag wel wat hoger
VVD en CDA gaan daar misschien moties over indienen. De minister hield de boot af. Ze heeft er in haar begroting geen rekening mee gehouden. „Maar nieuwe winningen staan ook nog niet in de begroting’’, vond CDA’er Henk Jumelet.
Een ander pijnlijk punt is de afwikkeling van schade in Drenthe bij Ekehaar en Hooghalen. Daar heeft de Commissie Mijnbouwschade onlangs na veel onderzoek 80.000 euro uitgekeerd aan schadevergoeding na de bevingen in 2023.
‘Onderzoeksbureaus worden rijk’
Het onderzoek daarnaast kostte alleen meer dan 448.000 euro. „Bizar’’, vond Alexander Kops van de PVV. „Onderzoeksbureaus worden rijk over de rug van de belastingbetaler.’’ Saillant is dat die 80.000 euro de eerste keer is dat deze Commissie Mijnbouwschade überhaupt iets uitkeert. Terwijl de commissie al vijf jaar aan het werk is voor zo’n twee miljoen euro per jaar.
De minister beloofde er nog eens goed naar te kijken of dat niet goedkoper en efficienter kan. „De hoge onderzoekskosten komen voort uit een deskundige werkwijze die in praktijk het vertrouwen moet vergroten. Er is werk aan de winkel.’’ Ze beloofde erover in gesprek te gaan met de mijnbouwbedrijven omdat de regeling waaronder de Commissie Mijnbouwschade werkt door die bedrijven is opgezet.
CDA’er Jumelet, een paar maanden geleden nog provinciebestuurder in Drenthe, vindt dat de schadevergoedingen in Ekehaar en Hooghalen ook met terugwerkende kracht moeten gelden. Dat wilde de minister niet toezeggen. CDA en VVD overwegen met een motie te komen daarover.
Burgemeester Anne Wietze Hiemstra van Aa en Hunze reageerde gematigd positief. „Vorige week heeft de Commissie Mijnbouwschade zelf vastgesteld dat de afwikkeling van de schade buiten Groningen niet goed genoeg is. De minister zegt nu ook dat het tot aanpassingen moet leiden. Meer milder, menselijk, makkelijk, zoals in Groningen.’’
Hij hoopt dat er toch sprake kan zijn van vergoeding met terugwerkende kracht. „De minister zegt toe er naar te kijken en er worden moties ingediend.’’
