Steeds jonger worden ze. Daklozen. Organisaties slaan alarm om deze trend. Is die ook zichtbaar bij de winternoodopvang van Wender in Groningen? We nemen een kijkje.
Alarmerende cijfers eerder dit jaar. Een op de drie daklozen is jonger dan 27 jaar. Onderzoek van Hogeschool Utrecht en Kansfonds laat zien dat de leeftijd van mensen die op straat slapen steeds lager wordt. Is dat ook te zien in Groningen?
In de ontvangsthal van Wender aan de Sontweg in Groningen laat manager Sandra Weggemans (44) ons binnen. De geur van koffie vermengd met schoonmaakmiddel valt op. Alle lógees zijn om 9 uur vertrokken, de schoonmaak is begonnen. Velen vertrekken naar hun werk of de dagbesteding. „De sluit- en openingstijden zijn op elkaar afgestemd. In principe hoef je niet buiten te zijn”, legt Weggemans uit.
Mariska Weggemans laat de doucheruimte van de winternoodopvang zien. Foto: Corné Sparidaens
Jonge mensen zonder slaapplek
Sharon is coördinator bij de noodopvang. De recent bekend geworden cijfers, ziet zij in de praktijk. En inderdaad, zegt ze: „Laatst viel het me op dat er veel midden twintigers waren.”
Uit het onderzoek blijk dat 19 procent van de daklozen bestaat uit jongeren van 18 tot en met 27 jaar. 14 procent is nog jonger: zij zijn tussen de 0 en 17 jaar. Deze cijfers zijn gebaseerd op een telling van daklozen in negen regio’s.
„Daarnaast zien we ook dat er nieuwe drugs in omloop is. Verslaafden lijken daardoor dieper in hun problematiek te raken”, vult Weggemans aan. Maar één ding blijft hetzelfde: er zijn altijd weinig vrouwen. In deze opvang staan er drie op de lijst.
Tassencontrole
Bij binnenkomst vindt er een gedragsbeoordeling en een tassencontrole plaats. Alcohol, drugs of scherpe voorwerpen neemt de opvang tijdelijk in beslag. Wanneer de buitenslapers om 9 uur ’s ochtends het pand verlaten, krijgen ze hun eigendommen terug. „Behalve als we iets aantreffen dat echt gevaarlijk is, zoals die ene keer dat we een Chinees koksmes uit de tas visten.”
Ook wordt er gekeken naar leeftijd. Jongeren tot 27 jaar kunnen terecht in een aparte 24-uursopvang van Wender in Groningen, waar ze met hulpverleners naar hun toekomst kijken. „Omdat jongeren kwetsbaar en beïnvloedbaar kunnen zijn hebben we voor hen een aparte plek”, legt Weggemans uit.
De eerste deur van de hal geeft toegang tot de mindervalidekamer: een ruime zaal, waar in tegenstelling tot de andere kamers geen stapelbedden staan, maar normale bedden. Voor de ramen hangen donkere gordijnen en naast de bedden staat een stoel. Hier slapen de mensen die afhankelijk zijn van een rollator of een scootmobiel. De donkergrijze, niet brandbare matrassen, zijn nog niet opgemaakt. Bij binnenkomst worden beddengoedpakketten overhandigd.
Samen een kerstfilm kijken
„Dit is de gezelligste kamer”, zegt Weggemans terwijl ze naar de gezamenlijke ruimte loopt. Op de grond liggen enkele pepernoten en aan de muur hangen verschillende schilderijen, waaronder een wereldkaart. Aan de deur hangt een briefje met de wificode. „In het gebouw is beveiliging aanwezig, maar zelden moet er ingegrepen worden. Afgelopen week keken we samen een kerstfilm. De sfeer is goed.”
Dit is ook de ruimte waar zes keer in de week een kommetje soep te halen valt en waar één keer in de week een warme maaltijd gegeten wordt. „De gesprekken gaan over van alles, behalve over zakelijke dingen. Hier mogen ze juist even tot rust komen.”
De gezamenlijke ruimte. Foto: Corné Sparidaens
Gulle studenten
Elke avond is de samenstelling van de groep weer anders. „Inmiddels weten we een beetje wanneer het druk wordt en wanneer niet. Neem bijvoorbeeld kerst of oud en nieuw, dan is het hier uitgestorven want dan valt er veel te halen in de stad. Studenten kunnen met een slok op erg gul zijn.”
De grootste groep die in de noodopvang slaapt is verslaafd aan verdovende middelen. Vaak gaat aan die verslaving heel wat vooraf.
Sharon benadrukt dat dakloosheid iedereen kan overkomen. Ook de mensen die aankloppen hadden ooit nooit kunnen voorzien hier gebruik van te moeten maken. „Het verliezen van je baan, een scheiding, slachtoffer van de krappe woningmarkt of een weggevallen netwerk, het zijn allemaal verhalen en oorzaken die we hier voorbij zien komen.”
Cijfers
In 2024 waren er in de gemeente Groningen 275 dakloze jongvolwassenen. Dat blijkt uit cijfers van de Monitor Dakloosheid Groningen. Uit alle bezoekers die in een noodopvang sliepen, was 15 procent daarvan tussen de 18 jaar en 27 jaar oud. In totaal maakten 147 personen gebruik van de winternoodopvang aan de Sontweg.