Al kreeg Nanja (53) 1 miljoen euro, ze raakt geen wijn meer aan. ‘Mijn alcoholverslaving begon in Groningen’

Kinderen die appelsap in een champagneglas krijgen aangereikt door hun ouders. Zodat ze gezellig kunnen mee proosten met de volwassenen die echte champagne drinken uit een zelfde glas. Nanja van Vliet (53) schudt het voorbeeld uit haar mouw als ze uitlegt hoe groot en vanzelfsprekend de rol van alcohol is in het dagelijks leven. ,,Onbewust en achteloos is alcohol volledig genormaliseerd. En dan kijken we ervan op als iemand verslaafd raakt. Sterker: als iemand stopt met alcohol, wekt dat medelijden op.’’

Dat ondervond ze zelf aan den lijve toen ze zes jaar geleden het roer omgooide en radicaal stopte met drinken. ,,Mensen vroegen aan me of ik serieus nooit meer een glaasje mocht drinken. Inmiddels is mijn antwoord dat ik het misschien wel mag, maar niet meer wil.’’

Nanja van Vliet is alcoholcoach, sinds 2022 toen ze een paar jaar alcoholvrij leefde. Ze zegde haar werk als bedrijfseconoom op omdat ze dacht van waarde te kunnen zijn voor mensen zoals zij, vrouwen vooral die vastzitten in hun alcoholgebruik. ,,Dat alcohol geen hoofdrol meer speelt in mijn leven, voelt als een bevrijding. Daar wil ik anderen bij helpen.’’

Over haar weg naar een alcoholvrij leven schreef ze het boek Blij alcohol vrij dat onlangs verscheen. Ze schreef het voor ‘ambitieuze mensen die blij zijn met hun leven, maar minder willen drinken.’

,,Een soort van gelukkig. Ik had geen financiële zorgen, ik had een lieve vent aan m’n zij, leuke vrienden. In het begin van m’n carrière dronk ik zeker niet door de week, maar wel in het weekend. En dan vaak ook veel.’’

,,Ooit kraamverzorgster. En wat ben ik gaan studeren? Bedrijfseconomie. Ik heb altijd mijn hoofd laten spreken, tot mijn 47ste heb ik altijd verstandige keuzes gemaakt. Mijn moeder dronk te veel, dat werd steeds zichtbaarder, bijvoorbeeld doordat er deurwaarders op de stoep stonden vanwege onze financiële problemen. Ik denk dat ik toen ergens heb besloten dat mij dat nooit ging gebeuren. Ik zou nooit afhankelijk worden van een ander, ik zou mijn eigen boontjes doppen.’’

,,Ik ging op kamers in een studentenhuis en dat betekende veel drinken. In Drachten, waar ik ben opgegroeid, had alcohol een smet vanwege mijn moeder. In Groningen viel die smet weg. Ik kreeg vriendinnen die gewend waren aan stappen, de remmen gingen los en ik vond het fijn om weg te zijn van het gedoe van thuis. Alcohol maakte dat ik het ongemak niet meer voelde.’’

,,De scheiding van m’n ouders, de schaamte voor m’n onaangepaste moeder, de financiële sores. Ik was introvert en vond mezelf onaantrekkelijk. Ik ben nooit onbezorgd geweest. Door alcohol werd ik een rooskleuriger versie van mezelf. Ik geloofde dat alcohol me ontspande, dat ik even niet gehinderd werd door die kritische stemmen.’’

,,Het eerste jaar was drankovergoten, daarna dronk ik minder omdat ik serieus met mijn studie bezig was en met baantjes om mijn studie te betalen. Maar ik zeg altijd: mijn verslaving is in Groningen begonnen. Dan dronken we thuis al wat, gingen voor een daghap de stad in waarbij het eten ondergeschikt was aan het drinken. We dronken in de Warhol, de Tapperij, de Drie Gezusters natuurlijk. Op donderdag bleef ik in de binnenstad tot het licht in de kroeg aan ging, al gauw kwam er een tweede stapavond bij, het weekend natuurlijk ook. Op zeker moment dronk ik ook doordeweeks wel eens in m’n eentje thuis.’’

,,Als vrouw ben je met 7 eenheden per week een zware drinker. Maar verslaafd zijn of niet heeft niet zo veel te maken met hoeveelheden. Het gaat om de mate waarin je met alcohol bezig bent, de fixatie op het middel.’’

,,Zo lang het een probleem was dat ik met niemand deelde en dat alleen in mijn hoofd bestond, kon ik het negeren. Ik wilde niet zo zijn als m’n moeder, ik kon het ontkennen en bagatelliseren. Ik vond het zo’n brevet van onvermogen, dat ik het verhulde. Op feestjes hield ik m’n drankgebruik beperkt, ik leefde met een masker waardoor het voor de buitenwereld leek of er niet veel aan de hand was. Ondanks het vele drinken heb ik me nooit ziek gemeld, ik heb nooit een deadline gemist. Ondertussen nam alcohol een steeds grotere rol in en stond alles in het teken ervan.’’

,,Toen mijn moeder overleed in 2004 begon ik dagelijks te drinken. Een paar jaar later overleed mijn partner plotseling. Toen stond ik er weer alleen voor.’’

,,Dat was mijn nieuwe vriend Bas. Hij was niet blij met zijn alcoholgebruik en maakte zich zorgen over dat van mij. Hij stopte er acuut mee. Moeiteloos. Dat wilde ik ook. Ik kon dat ook, tijdelijk en op wilskracht. Als ik met hem op vakantie was, dronk ik niet. Ik heb wel eens 7 maanden niets gedronken.’’

,,Stoppen was niet het probleem. Dat kon ik, maar dat deed ik altijd op eigen kracht en dat betekende doorzetten en volhouden. Waar je dan aan voorbij gaat, is dat die wilskracht op zeker moment op is. En dan neem je toch weer een glaasje, al was het maar als beloning omdat je al zo lang niks hebt gedronken. De zwaarte van de stap naar de kliniek zat voor mij in de schaamte, dat ik het zo ver had laten komen. De benadering in de kliniek is hard. Tegelijkertijd dwingt de kliniek af dat je niet kúnt drinken, want er is natuurlijk geen alcohol in de buurt. Ook werd ik er niet afgeleid door werk en andere verplichtingen. Dat was voor mij op dat moment helpend.’’

,,Bas had een filmpje gemaakt van mij, vroeg in de avond, dronken op de keukenvloer. Hij liet me dat de volgende dag zien en ik schrok van mijn wezenloze blik en de manier waarop ik me gedroeg.’’

,,Na de kliniek heb ik nooit meer gedronken, maar dat betekent niet dat ik me al vrij van alcohol voelde. Ik ben pas na de kliniek de onderliggende redenen van mijn drankgebruik gaan aanpakken. Dat betekent dat je radicaal eerlijk moet zijn naar jezelf. Sinds 2022 ben ik alcoholcoach en help ik anderen vanuit die invalshoek. Eigenlijk is de rode draad altijd dat er iets van onvrede speelt gecombineerd met het geloof dat alcohol je iets oplevert.’’

,,Het is zo veel beter. Ik kan niets verzinnen dat minder is geworden. Ik word niet meer beïnvloed en klein gehouden door iets buiten mezelf. Alcohol hielp me juist niet, zorgde juist voor stress en was juist geen sociale verbinder. Voor geen miljoen euro zou ik er weer aan beginnen.’’

,,Dat ze niet de enige zijn, dat ze de keuze hebben om in actie te komen en dat het niet hun schuld is.’’

,,Alcohol is zo alom aanwezig in de samenleving. Hoe kun je nou met droge ogen beweren dat je niet verslaafd raakt aan een verslavend middel? Alcohol is verslavend voor ieder mens. Met z’n allen doen we of het de gewoonste zaak van de wereld is dat we te pas en te onpas drinken. Het zit verweven in ons dna.’’

,,Ik juich alle periodes van niet drinken toe, daar knap je van op. Het gevaar ligt alleen op de loer dat het een schijnbewijs is dat je zonder alcohol kunt leven. Na dertig dagen zonder mag je weer. Eerst alleen in het weekend, dan op donderdag ook al en voor je het weet sta je op dinsdag op een bedrijfsborrel met een glas wijn in je hand.’’