Terwijl steeds meer patiënten een nieuwe lever nodig hebben, promoveert Bianca (UMCG) op een machine die extra transplantaties mogelijk maakt

De lever is van zichzelf al groot. Op de huid na is het ons meest omvangrijke orgaan, dat al snel 1,5 kilo weegt. Tegelijk weten veel mensen niet precies wat de lever doet. Dat gaat van ontgiften tot eiwitten aanmaken en afbreken, gal produceren en nog een paar honderd andere functies. De lever kan goed herstellen en zelfs aangroeien als er een stuk is afgehaald. Maar ook dit orgaan kan niet alles hebben.

Vervetting van de lever is een toenemend probleem. Zo’n 4 miljoen Nederlanders hebben dit en vaak zonder dat ze het weten. Om hier aandacht aan te besteden staat sinds donderdag een enorme opblaasbare lever in het UMCG. Medewerkers van de Maag-, Darm-, Leverafdeling (MDL) zijn aanwezig om uitleg te geven over de gevaren van leververvetting door ongezond eten en drinken. En ook hoe je dit kunt voorkomen.

Mensen met een ongezonde leefstijl vormen een steeds groter deel van de patiënten die een levertransplantatie nodig hebben. Hierdoor groeit de wachtlijst voor een transplantatie alsmaar meer. Bijna 20 procent van de patiënten op de wachtlijst komt te overlijden.

Het goede nieuws voor leverpatiënten is dat er op het gebied van behandelingen ook van alles gebeurt. Het Transplantatiecentrum van het UMCG beschikt al jaren over een perfusiemachine waarmee donorlevers gemiddeld tot 12 uren langer kunnen worden bewaard en waarmee ook de functies worden getest, zodat de kans op een succesvolle transplantatie groter wordt.

,,Deze machine neemt tijdelijk de functie van het hart en de longen over”, legt anesthesioloog in opleiding Bianca Lascaris (UMCG) uit. Vorige maand promoveerde zij cum laude op een door haar ontwikkelde machine die nog meer orgaanfuncties toevoegt. ,,Denk aan een kunstnier en kunstalvleesklier en ook aan monitoring waarmee je op afstand kunt zien hoe de lever zich voelt en gedraagt.”

Lascaris en haar collega’s hebben samen met de ingenieurs van het Groningse bedrijf XVIVO een prototype van de machine gebouwd. In plaats van een uur of 12, zou een donorlever straks wel 7 dagen op de machine kunnen blijven. Dat heeft allerlei voordelen. ,,De conditie van de lever wordt steeds beter. Uit zichzelf gaat de lever zich ontdoen van vet, waardoor hij fitter en geschikter wordt voor transplantatie.”

De onderzoeker voorziet dat binnen een jaar of tien de wachtlijst voor levertransplantaties kan krimpen. Niet alleen doordat de machine levers oplapt die nu zouden worden afgekeurd, maar ook omdat het de deur opent naar nieuw onderzoek. ,,Er komen meer therapieën beschikbaar. We kunnen straks bijvoorbeeld donorlevers ontdoen van het DNA van de donor en het orgaan behandelen met stamceltherapie van de patiënt, waardoor er minder kans op afstoten is.”

Door het apparaat wordt ook meer onderzoek mogelijk naar de werking van nieuwe medicijnen op de lever. Dit zal er volgens Lascaris uiteindelijk toe leiden dat veel patiënten, onder wie kinderen, die nu nog op de wachtlijst belanden straks helemaal geen transplantatie meer nodig hebben. ,,Mijn proefschrift heet niet voor niets A world of opportunities. Er is straks gelukkig veel meer mogelijk.”