OM eist levenslang tegen Robert Dawes. 'Terugkeer in maatschappij onaanvaardbaar'

Officieren van justitie Pieter van Rest en Bas von Bartheld twijfelen donderdag niet. De gewelddadige, nietsontziende baas van een groot internationaal drugskartel, de man op de achtergrond, de persoon die schuilgaat achter talloze bijnamen, is één en dezelfde man: Robert Dawes.

Het was de Brit die 22 jaar geleden de moord op de onschuldige Groningse leraar Gerard Meesters bestelde, vindt het Openbaar Ministerie. ,,En daarvoor gebruikte hij schutter Daniel Sowerby als zijn werktuig. Door een organisatie van angst en onderdrukking te leiden, had Sowerby geen andere keus dan uitvoeren wat hem werd opgedragen.’’

De moord aan de Uranusstraat markeerde een omslagpunt in Nederland. Voor het eerst ‘grepen’ drugscriminelen niet elkaar, maar een onschuldige uit de omgeving van hun doelwit. ,,Het was de moord op advocaat Derk Wiersum of de liquidatie van Peter R. de Vries avant la lettre’’, meent Van Rest.

Dawes voor de rechtbank krijgen noemen de aanklagers een ‘lang en frustrerend proces’. Van Rest roemde het doorzettingsvermogen van de kinderen van Meesters, Koen en Annemarie. De officier van justitie wilde daarnaast de naam van DVHN-verslaggever Rob Zijlstra noemen. ,,Ook hij heeft onvermoeibaar aandacht voor deze zaak gehad en is, zoals het goede journalisten betaamt, een luis in de pels geweest van het OM.’’

Ondanks lang onderzoek zit de ‘smoking gun’ niet in het strafdossier. Vrijwel nooit valt de naam van Dawes, in geen enkel afgeluisterd telefoongesprek is hij te horen en uiteindelijk stapte niemand naar voren om de Engelsman rechtstreeks aan de liquidatie te koppelen. ,,En dat is precies de rode draad in deze zaak’’, zegt Van Rest. ,,Dawes is altijd in controle, maar nooit in beeld. Spelregel 1 in zijn netwerk: Je houdt je mond, anders ben je je leven niet zeker.’’

Het bewijs voor de betrokkenheid van Dawes moet wat justitie betreft gezocht worden in de latere verklaringen van schutter Sowerby, die nog altijd een levenslange gevangenisstraf uitzit. ,,Hij werkte enkel en alleen voor Dawes, gaf toe dat hij opdrachten uitvoerde, zoals de bedreiging van Meesters en het ophalen van een krantenbericht over de moord. Sowerby rapporteerde exclusief aan hem.’’

En het was ook de schutter die Dawes aanwees als ‘man aan de top’. ,,Alleen hij kan bepaalde moordopdrachten uitschrijven.’’

Dat de door Meesters’ zus bestolen drugscrimineel Tony Spencer achter de aanslag zou zitten, veegt justitie van tafel. ,,Spencer was niet de eigenaar van de drugs. En na de moord durft niemand te praten over Dawes, maar wel over Spencer. Het was Dawes die bepaalde dat het gebeurde, hoe het gebeurde en wanneer het gebeurde.’’

De verklaringen van de Britse verdachte zijn uitgebreid, maar nooit heel concreet, menen de aanklagers. ,,Zijn verweren komen neer op ‘nietes!’. Zelfs als zaken ‘bij rechte’ zijn bewezen, blijft hij ze ontkennen. Het tekent een totaal gebrek aan zelfinzicht.’’

Justitie zei dat zij moest kiezen tussen 20 jaar cel - in 2002 nog de maximale straf - of levenslang. Het werd dat laatste. ,,Dawes is al zijn hele leven crimineel. Hij is er schatrijk mee geworden. Hebzucht is de wortel van al zijn kwaad. Het is zijn leven, dat is wie hij is. Zijn strafblad laat dat zien, de internationale onderzoeken laten dat zien en deze zaak laat dat zien.’‘

Wat de officieren betreft verdient de bescherming van de samenleving voorrang. ,,Een terugkeer van Dawes in de maatschappij is onaanvaardbaar. Een tijdelijke celstraf volstaat niet.’‘

Maar net als Dawes stellen zijn advocaten dat er geen bewijs is dat de Brit daadwerkelijk de opdrachtgever was. Ze spreken van tunnelvisie. ,,De neiging om tegemoet te komen aan de wens van de nabestaanden om Dawes te vervolgen, heeft het gewonnen van het doen van neutraal onderzoek. Er is koste wat kost gejaagd op bewijzen dat Dawes schuldig is’’, bepleit raadsvrouw Mattanja Glismeijer.

Vrijdag mogen justitie en de verdediging van Dawes op elkaar reageren, waarna de vermeende moordmakelaar zijn laatste woord krijgt. De staart van het proces is te volgen op dvhn.nl en in de app. 10 januari volgt de uitspraak in de rechtbank in Groningen.