Bevrijdingsfestival Groningen snijdt in bezoekersaantal. 'In 2025 maximaal 50.000, daarna poort dicht'

Het bevrijdingsfestival in de stad kampt al sinds de coronapandemie met tegenvallende bezoekersaantallen. De afgelopen jaren is een festival opgetuigd voor 60.000 tot 80.000 bezoekers, maar die aantallen worden al jaren niet aangetikt. Met als gevolg dat ook de inkomsten achterblijven en de gemeente en provincie Groningen meermaals moesten bijspringen om het festival overeind te houden.

Creatief directeur Ebel Jan van Dijk zegt vanuit gemeente- en provinciebestuur een opdracht te voelen „scherp aan de wind te zeilen” en een festival voor minder bezoekers te produceren.

Nog vorige maand dreigde een faillissement als beide overheden samen geen 80.000 euro bijlegden. Rondom het festival heerst daardoor een sentiment dat de organisatie haar werk niet goed doet. Festivaldirecteuren Ebel Jan van Dijk en Feiko Stobbe probeerden de gemeenteraad woensdag te overtuigen van het tegendeel. De oorzaken van alle problemen liggen volgens hen niet aan de organisatie, maar aan zaken waar de festivaldirectie geen invloed op heeft.

In 2022 hield het festival een proef met kaartverkoop en kwamen slechts 43.000 bezoekers naar de drafbaan. Een jaar later moest het festival drie uur lang ontruimd worden door naderend noodweer en waren er slechts 50.000 bezoekers. Het zorgde voor een scheefgroei tussen kosten en inkomsten.

De editie van dit jaar viel ook tegen, mede door het weer en een weinig overtuigende line-up. „Het duurde door de financiële afhandeling van de vorige editie lang tot we groen licht kregen om de editie van 2024 te produceren”, verklaart creatief directeur Ebel Jan van Dijk dat. „Veertien festivals willen allemaal artiesten uit dezelfde vijver. In februari was die vijver al bijna leeg. Daarom misten we artiesten als Susan en Freek bijvoorbeeld. Die waren niet meer te boeken.”

Dat de zuidelijke ringweg eruit lag, hielp ook niet mee voor de bereikbaarheid van de stad. Het festival trok dit jaar opnieuw 50.000 mensen, maar maakte kosten voor 60.000 tot 80.000 bezoekers.

De totale kosten die het Bevrijdingsfestival Groningen ieder jaar maakt, liggen tussen de 1,1 en 1,2 miljoen euro. Twee derde van dat bedrag moet op 5 mei tijdens het festival worden terugverdiend. „Daar hebben we heel mooi weer en een dorstig Groningen voor nodig. Het is een wankel evenwicht.”

Raadsleden wilden daarom van Van Dijk weten hoe de editie van 2025 wordt begroot. „Tot de 50.000 mensen”, is zijn antwoord. Hoe dat er in de praktijk uitziet? Minder meters bar en toiletten - en dus langer in de rij staan - en minder personeel zoals beveiligers. „Komen er meer dan 50.000, dan kan de poort dicht. Het moet wel veilig blijven.”

Een ander belangrijk punt waar de gemeenteraad duidelijkheid over wil, is de manier waarop het festival de horeca zelf organiseert en niet verpacht aan ondernemers. Het voordeel van verpachten is dat de festivalorganisatie minder financieel risico loopt en de kans op tekorten lager wordt. Het voordeel van het zelf doen, is dat op een goede dag aanzienlijk meer geld te verdienen is. Slecht weer en tegenvallende bezoekersaantallen daarentegen betekenen een groter financieel risico.

„Er liep sinds 2019 tot dit jaar een contract met de bierleverancier”, legt Van Dijk uit. „Met het bezoekersprofiel van het festival leverde het meer op om de horeca zelf met vrijwilligers te organiseren. We onderzoeken nu of het verpachten van de horeca het risico kan verlagen. Dat was eerder contractueel simpelweg niet mogelijk.” Zakelijk directeur Feiko Stobbe zegt voor de kerst een besluit te willen nemen.

De horeca verpachten betekent volgens Van Dijk bovendien niet dat het probleem is opgelost. „Het risico wordt verplaatst naar de ondernemer.” Dat kan invloed hebben op het bedrag dat een ondernemer betaalt voor de plek op de drafbaan, maar ook op bijvoorbeeld de bierprijzen. „De ondernemer is er om geld te verdienen. Het zal ergens vandaan moeten komen.”

Vanuit de subsidieverstrekkers gemeente en provincie Groningen worden Van Dijk en Stobbe voorzichtig naar de keuze voor het verpachten van de horeca geduwd, omdat de kans op tekorten dan kleiner wordt. Of ze daar zelf volledig achterstaan, valt te bezien. „We hebben gemiddeld genomen een hogere inkomstensstroom als we het zelf doen en niet voor vijf jaar de horeca verpachten”, zegt Stobbe. „Het sentiment is vooral: hoe verlagen we het risico? Maar dat betekent ook iets aan de andere kant: lagere inkomsten. Het is kiezen uit twee kwaden.”

De komende editie van het festival is op maandag 5 mei. Dan wordt 80 jaar vrijheid gevierd. „Het is een lustrumeditie, dus een nationale vrije dag”, zegt Van Dijk. „Dat is goed nieuws. Maar de dinsdag is geen vrije dag, dat is geen goed nieuws.” Het festival is, in tegenstelling tot bij de vorige editie, nu al bezig met de line-up.