Het ongelofelijke leven van Geert Boomgaard (110) uit Groningen, de laatste soldaat van Napoleon: 'Hij was een legende’

127 jaar geleden, op 3 februari 1899, sterft in Groningen Geert Adriaans Boomgaard. Hij is de eerste geregistreerde oudste mens ter wereld en de laatste aantoonbare veteraan van Napoleons Grande Armée.

De Groninger wordt 110 jaar en 135 dagen oud, een leeftijd die in zijn tijd vrijwel ongekend is. Rond 1900 ligt de levensverwachting bij geboorte in Nederland nog maar rond de veertig jaar, vooral door de hoge kindersterfte.

,,Aan het eind van zijn leven was hij in Groningen een legende'’, zegt historica Jaline de Groot (33) van Groninger Archieven. Zij deed enkele jaren geleden onderzoek naar deze opmerkelijke Groninger. ,,Mensen waren echt trots dat de eerste, echt heel oude Nederlander in Stad woonde.'’

Niet alleen zijn hoge leeftijd maakt hem uniek. Boomgaard overleeft een oorlog, een schipbreuk en het verlies van zijn hele gezin. Hij overleeft al zijn twaalf kinderen en twee echtgenotes. Vijf kinderen sterven voor hun tweede verjaardag en geen van de twaalf wordt ouder dan 57. Boomgaard woont begrafenis na begrafenis bij en overleeft zelfs enkele kleinkinderen. Terwijl de wereld om hem heen moderniseert, ziet hij zijn eigen familie langzaam verdwijnen. Het geeft zijn uitzonderlijke leeftijd een rauwe rand.

Het is een bestaan dat nauwelijks te bevatten is, betoogt de historica. De Groninger overbrugt drie tijdperken: hij wordt geboren in de 18e eeuw, leeft door de 19e eeuw en sterft aan de vooravond van de 20e. ,,Geen andere Nederlander uit zijn generatie maakt zo’n sprong mee. Het blijft absoluut een bijzonder verhaal.'’

Boomgaard geldt als een van de best onderzochte extreem langlevende personen uit de 19e eeuw. ,,Zo’n beetje zijn hele levensloop is uitzonderlijk goed gedocumenteerd'’, zegt De Groot. ,,We gebruiken zijn verhaal om bezoekers en studenten te vertellen welke verschillende akten we hier hebben. Zo tonen we wat Groninger Archieven allemaal in huis heeft.'’

Internationale onderzoekers bevestigen zijn leeftijd en erkennen hem als de eerste volledig geverifieerde supercentenarian. Dat is iemand die aantoonbaar 110 jaar of ouder wordt. Deskundigen noemen hem bovendien de oudste aantoonbare veteraan van de Napoleontische oorlogen.

Boomgaard wordt op 21 september 1788 geboren in een schippersgezin in een ommuurd Groningen. Twee dagen later wordt hij gedoopt in de Martinikerk. Hij groeit op tussen grachten, poorten en schepen, terwijl Europa in brand staat door de Franse Revolutie en Nederland onder Franse invloed raakt.

In 1811 moet de dan 23‑jarige Boomgaard in militaire dienst in het Franse leger. Hij dient als tamboer in het 33e Regiment Lichte Infanterie, marcheert door Noord‑Duitsland en maakt de laatste fase van de Napoleontische oorlogen mee.

De Grande Armée rukt op in Rusland, bereikt in 1812 Moskou, maar de terugtocht wordt een catastrofe. Het leger wordt vrijwel vernietigd. Boomgaard bereikt Rusland niet, waarschijnlijk door ziekte.

In 1814 keert hij terug naar Groningen. De oorlogservaringen blijven hem zijn leven lang bij. In 1857 ontvangt hij de Sint‑Helenamedaille, de officiële onderscheiding voor Napoleons veteranen. Hij bewaart die tot zijn dood. Het is een tastbare bronzen herinnering aan een strijd die hij als een van de laatsten nog kan navertellen.

Na zijn militaire dienst kiest de schipperszoon opnieuw voor het water. Vanaf 1815 werkt hij zelf als schipper en later als scheepskapitein. Hij bevaart handelsroutes tussen Nederland en Rusland en maakt zijn laatste reis over de Oostzee als 65‑jarige. Tijdens een van die reizen strandt hij op het Zweedse eiland Öland, maar hij keert veilig terug.

In 1818 trouwt hij met Stijntje Bus, met wie hij acht kinderen krijgt. Het geluk is van korte duur: in 1830 overlijdt Stijntje een maand na de geboorte van hun achtste kind. Boomgaard blijft achter met een groot gezin en hertrouwt in 1831 met Grietje Abels Jonker. Met haar krijgt hij nog vier kinderen.

In januari 1864 koopt hij zich, samen met zijn tweede vrouw Grietje, voor een bedrag van 1600 gulden in bij het Jacob en Anna Gasthuis aan het Gasthuisstraatje in Groningen. Na Grietjes dood blijft Boomgaard er wonen. Niemand had gedacht dat hij er nog lang zou blijven. Uiteindelijk brengt hij er nog 35 jaar door.

In die jaren ziet hij Groningen veranderen. De stad breekt haar muren af, legt nieuwe wijken aan en installeert gasverlichting. Later verschijnen de eerste elektrische lampen, trams en zelfs al wat auto’s.

Wanneer Boomgaard in 1888 zijn honderdste verjaardag viert, groeit hij uit tot een nationale beroemdheid. Fotografen uit heel het land reizen naar Groningen om hem vast te leggen. Zijn portret verschijnt in kranten en tijdschriften en zelfs prinses Emma ontvangt een exemplaar. Ook op zijn 107e verjaardag, in 1895, staan fotografen voor zijn deur. Hij geldt als een levend monument.

Op 3 februari 1899 sterft Boomgaard in Groningen. Hij laat zijn uniform en medailles na aan een achterkleinzoon en vindt zijn laatste rustplaats op de Zuiderbegraafplaats, waar zijn graf nog altijd te vinden is.

De stadjers nemen op hun manier afscheid. ,,In allen eenvoud, zonder bloemen en woorden'’, werd Boomgaard ter aarde besteld. Zo meldt de krant. ,,Maar onder zeer vele blijken van nieuwsgierige belangstelling. Alle straatjes en stegen schenen leeggelopen. De legendaire hooge ouderdom van de overledene had tot het volk blijkbaar luide gesproken.'’