Burgemeester Jaap Velema van Westerwolde reageert op brief asielminister: ‘Er is méér nodig. Honderden mensen dreigen op straat te belanden’

Minister van Asiel Bart van den Brink zegt erop te vertrouwen dat gemeenten solidariteit zullen tonen, nu de situatie in de asielopvang ‘urgent en kritiek’ is. Hij roept gemeenten op om per direct ‘spoednoodopvanglocaties’ te openen en een deel van de statushouders in hotels te plaatsen.

„Hotels, schepen, eigenlijk is alles welkom”, zegt hij. „Elke plek helpt bij het oplossen van de noodsituatie. Ik hoop dat gemeenten willen meedenken en locaties aanbieden.”

Op korte termijn ontstaat bij het COA een tekort van 4500 opvangplekken, oplopend tot 7900 aan het einde van de zomer. In Ter Apel is het aanmeldcentrum al maanden boven de grens van 2000 asielzoekers.

Gemeenten die nog niet voldoen aan de Spreidingswet worden aangespoord alsnog verantwoordelijkheid te nemen. Binnenkort ontvangen alle gemeenten een brief waarin de lokale situatie wordt besproken; wie te weinig opvang biedt, moet dat toelichten. Daarna volgen mogelijk „volgende stappen”, al wil de minister nog niet zeggen welke.

Volgens hem lagen de brieven al klaar bij zijn voorganger Mona Keijzer en „hadden ze afgelopen zomer verstuurd moeten worden”.

Burgemeester Velema is blij dat de minister gemeenten wijst op hun wettelijke taak, maar vreest dat dit op korte termijn onvoldoende resultaat oplevert. „Zeker nu grote opvanglocaties, zoals die in Biddinghuizen, sluiten, is er méér nodig. Daarom is het van groot belang dat de minister op korte termijn grootschalige crisisnoodopvang realiseert.”

Hoe urgent de situatie is, blijkt uit de waarschuwing die burgemeester Velema vandaag deelt. Het COA meldde de gemeente Westerwolde de afgelopen dagen dat er bij het aanmeldcentrum in Ter Apel een reëel risico was op zogenoemd gecontroleerd deurbeleid, waarbij alleen kwetsbare asielzoekers worden toegelaten. Velema: „Dit had kunnen betekenen dat enkele honderden mensen geen toegang zouden krijgen tot de opvang en op straat zouden belanden. Dat is absoluut onaanvaardbaar.”

Minister Van den Brink reageert op dit scenario: „Dan stuur ik deze brief niet een dag te laat. We hopen snel op helpende reacties.”

Of gemeenten op tijd willen bijspringen, is nog onzeker. Hoeveel ruimte zij krijgen, wil de minister niet specificeren. Wel hoort hij welwillende geluiden. „Sommige gemeenten zeggen bereid te zijn, mits duidelijk is wat het probleem is en zichtbaar wordt dat andere gemeenten ook bijdragen. Het is een kwestie van het schaap over de dam helpen: als één gemeente begint, volgen er vaak meer.”

Van den Brink hoopt dat er op zeer korte termijn „acuut inzetbare spoednoodopvang” beschikbaar komt. Wat hem betreft mag dat eenvoudig zijn: „Voor mij is acceptabel dat het een grote ruimte is met een dak, waar bedden in kunnen en waar we samen een nette voorziening van kunnen maken. Dat is eigenlijk de simpele eis.”

In zijn brief schrijft de minister dat het COA in bepaalde gevallen bestaande afspraken met gemeenten naast zich neer mag leggen om opvanglocaties „optimaal” te benutten, mits dat veilig en beheersbaar kan.

Van den Brink: „Er zijn locaties die ruim zijn opgezet, maar waar overeenkomsten een maximaal aantal plaatsen vastleggen. Het COA gaat dan in gesprek met gemeenten om extra units of paviljoens te plaatsen. Zonder afspraken aan te passen komen we niet verder.”

Of zijn brief daadwerkelijk beweging brengt in het vastgelopen asielsysteem en een oplossing biedt voor Ter Apel? „Dat is de hoop. Uiteindelijk moeten gemeenten beslissen. Als ik daar al zekerheid over had, had ik deze brief niet hoeven sturen.”

Van den Brink erkent dat de komst van een azc vaak voor onrust zorgt en belooft naast bestuurders en raadsleden te gaan staan.„Laffe intimidatie en bedreigingen mogen we nooit accepteren”, aldus de minister. „U kunt daarin op mij en op het kabinet rekenen.”