Asielminister: ‘Acuut spoedopvang nodig’. COA hoeft zich niet meer altijd aan alle afspraken met gemeenten te houden

De asielminister stuurde donderdag een brief aan burgemeesters, waarin hij de situatie omschrijft als „urgent en kritiek.” Volgens de minister loopt de asielketen “tegen de grenzen van het mogelijke aan”, onder meer door de grote druk op het aanmeldcentrum in Ter Apel. Het aanmeldcentrum zit al maanden te vol. Op korte termijn ontstaat bij COA een tekort van 4.500 opvangplekken, oplopend tot 7.900 aan het einde van de zomer. Zonder maatregelen wordt de opvang op korte termijn ‘onbeheersbaar’.

Van den Brink zegt druk bezig te zijn de instroom te beperken, maar dat asielzoekers die nu al in Nederland zijn ‘fatsoenlijk’ moeten worden opgevangen. Dat dreigt helemaal spaak te lopen, ziet hij. Nu al is het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) ‘op dit moment niet in staat afspraken na te komen’ met gemeenten waar al een (tijdelijk) azc is, concludeert hij.

In de brief aan de gemeenten staat dat het COA tijdelijk gemaakte afspraken met gemeenten naast zich neer mag leggen om bestaande azc’s ‘optimaal’ te benutten. Bijvoorbeeld door meer asielzoekers op te vangen dan is afgesproken, mits dit veilig en beheersbaar kan.

Een deel van de statushouders wordt geplaatst in hotels. Gemeenten worden opgeroepen om toegewezen statushouders zo snel als mogelijk aan een woning te helpen, eventueel in ‘alternatieve huisvestingslocaties.’ Zo kunnen de erkende vluchtelingen uitstromen uit de asielopvang.

De minister doet bovendien een ‘klemmend’ beroep op alle gemeenten om zo snel mogelijk plekken voor acuut inzetbare spoednoodopvang te realiseren. Wat een spoednoodopvanglocatie is of waaraan die moet voldoen wordt niet duidelijk uit de brief. Het COA gaat actief gemeenten benaderen „omdat de nood inmiddels opnieuw te hoog is.”

Gemeenten die nog niet aan de spreidingswet voldoen, roept hij met klem op om „snel hun verantwoordelijkheid te nemen en solidair te zijn met gemeenten die al een bijdrage leveren.” Bijvoorbeeld door als eerste stap noodopvang aan te bieden als overbrugging naar reguliere locaties. Bovendien wil hij van gemeenten die nu nog niet aan de spreidingswet voldoen uitleg waarom ze achterblijven. „Naar aanleiding hiervan zullen volgende stappen gezet worden.”

Van den Brink ziet ook dat de komst van een azc vaak voor onrust zorgt en belooft naast bestuurders en raadsleden te gaan staan. Hij veroordeelt de toenemende intimidatie en bedreigingen rond opvangvraagstukken. „Laffe intimidatie en bedreigingen mogen we nooit accepteren”, aldus Van den Brink. “U kunt daarin op mij en op het kabinet rekenen.”