Asielminister Van den Brink bezoekt Ter Apel: ‘Ik denk dat snelle beloftes in het asieldossier sowieso geen goed idee zijn’

Een batterij aan zware nieuwscamera’s staat maandagmiddag klaar voor de eerste plaatjes. Straks komt vanaf een lang stoeppad Bart van den Brink (CDA) aanlopen, sinds twee weken asielminister. Dit shot van het pad is de afgelopen jaren al een paar keer gemaakt. Steeds met een andere bewindspersoon.

Maar voordat het zover is, poseren drie meisjes met krullend bruin haar, grote bruine ogen en tussen hen drieën één step voor het verzamelde journaille. Zij zijn klaar voor de camera’s, stralen ze uit. Draaien maar! Hun broertje, Youssef, loopt tussen de journalisten door en kijkt ongegeneerd op kladblokjes.

In de tussentijd trekt een gestage stroom asielzoekers langs de camera’s, de één springt ervoor en houdt een praatje, het merendeel houdt het op kijken vanaf een afstandje.

Als in de verte het gezelschap van hoogwaardigheidbekleders komt aanlopen, sommeert een woordvoerder de meiden voor de camera’s weg te gaan. Zijn armbeweging zien de meiden vooral als uitnodiging voor een dansje. De sfeer zit er goed in.

Van den Brink, lange tijd asielwoordvoerder voor het CDA, staat de cameramensen om de beurt te woord. Hij heeft zojuist gesproken met onder anderen Eric van Oosterhout (burgemeester Emmen), Roelien Kamminga (burgemeester Groningen/voorzitter veiligheidsregio) en Jaap Velema (burgemeester Westerwolde).

Emmen krijgt vijftien extra boa’s en handhavers, betaalt door het ministerie van asiel en migratie. Andere beloftes doet Van den Brink vanmiddag niet. „Ik denk dat snelle beloftes in het asieldossier sowieso nooit een goed idee zijn. Voor complexe vraagstukken als asiel zijn geen makkelijke oplossingen. Dat ga ik ook niet doen voorkomen.”

Aan de horizon dreigen donkere wolken voor Ter Apel. De opvanglocaties van COA zitten zo vol, dat ze de grote opvang in Hardenberg niet kan sluiten, tegen de afspraken in. De gemeente eist een dwangsom van 81.000 euro per dag. En ook de grote opvang in Biddinghuizen met zo’n 1200 plekken sluit binnenkort. Inmiddels zit COA op bijna de maximale dwangsom voor Ter Apel, nog zes overschrijdingen en het boetebedrag is opgelopen naar 5 miljoen euro.

Van den Brink hoopt dat gemeenten willen bijspringen, zoals zoveel van zijn voorgangers ook al een beroep deden op noodopvang. „We zien op dit moment dat we echt duizenden plekken tekortkomen en dat dit de komende weken niet snel zal verbeteren.”

Wat dat betreft is hij kapitein geworden van een brandend schip. Hij ziet het als zijn taak voor stabiliteit te zorgen. COA moet consequente subsidie krijgen zodat ze afspraken voor de lange termijn kan maken en iedere regio moet een steentje bijdragen. „Mijn taak is om rust terug te brengen.” Tegelijk snapt hij dat hij niet met allerlei beloftes hoeft aan te komen: „Ik heb begrepen van burgemeester Velema dat ik de achtste minister ben die hij hier ontvangt in acht jaar tijd. Dus ik snap heel goed dat mensen zich afvragen wat mijn resultaat gaat zijn.”

Terwijl de minister de ene na de andere vraag beantwoordt (Ja, door met de Spreidingswet. Ja, inzetten op de instroom beperken. Ja, we moeten zorgen dat overlastgevende asielzoekers beter worden gespreid. Nee, hij wil niet zeggen of hij gemeenten gaat dwingen om hun azc langer open te houden), ziet burgemeester Jaap Velema het hoopvol aan.

In de minister vindt Velema een luisterend en doorpakkend bewindsman, die zich bovendien niet hoeft in te lezen. Als oud-portefeuillehouder voor het CDA weet hij van de hoed en de rand. „Ik heb vorige week een uur met hem aan de telefoon gesproken. De minister zit er behoorlijk bovenop. Hij heeft mij opgezocht, niet andersom.” Binnen twee weken na zijn beëdiging staat hij in Ter Apel, dat is bij zijn voorgangers ook weleens anders geweest.

De burgemeester wijst naar de basisschool van het azc. „Daar zitten nu zo’n 30 tot 40 kinderen. Terwijl er plek is voor 150 tot 160.” Met Van den Brink zijn hulp hoopt Velema dat de schoolbankjes snel weer vol zijn. Het aantal kansarme asielzoekers in Ter Apel is inmiddels dalende, zegt hij. „Dat waren er zo’n 700. Die groep is domweg te groot voor Ter Apel.”

De drie meiden zijn inmiddels gevlogen. Als de camera’s hen niet filmen, is de lol er snel af. Hun broertje kijkt nog van een afstandje. Hij heeft een gekleurd elastiek gevonden en dat om zijn hoofd getrokken. Het is wellicht een voorbode van hoe elastisch de geest van Van den Brink de komende tijd zal moeten zijn om de rust in Ter Apel inderdaad terug te brengen.